تصویر قدیمی علی‌اکبر ولایتی و رهبر شهید

ابراهیم شهولی

آرمان امروز : عملیات «خشم حماسی» که توسط ائتلافی به رهبری ایالات متحده و با مشارکت اسرائیل آغاز شد، نه تنها یکی از گسترده‌ترین حملات نظامی علیه ایران در چهار دهه اخیر محسوب می‌شود، بلکه به‌مثابه آزمونی سرنوشت‌ساز برای دکترین دفاعی جمهوری اسلامی ایران عمل کرده است. دکترین موسوم به «دفاع موزاییکی» که توسط سپاه پاسداران طراحی و پیاده‌سازی شده، در این رویارویی مستقیم، نقاط قوت و ظرفیت‌های ساختاری خود را به روشنی نمایان ساخت.

دکترین دفاع موزاییکی در اصل بر اساس تجربه فروپاشی ارتش متمرکز عراق در جنگ ۲۰۰۳ شکل گرفت؛ تجربه‌ای که نشان داد اتکای صرف به یک زنجیره فرماندهی متمرکز، آسیب‌پذیری‌های جدی ایجاد می‌کند.

سپاه پاسداران با الهام از این تجربه، ساختار خود را به‌گونه‌ای بازطراحی کرد که به جای یک زنجیره فرماندهی متمرکز، هر منطقه جغرافیایی و هر واحد نظامی، مانند یک «تکه موزاییک» مستقل عمل کند. این واحدها در عین اتصال به کل تصویر، برای بقا و تداوم عملیات، وابستگی حیاتی به «رأس هرم» ندارند و از استقلال عملیاتی، تسلیحات و دسترسی به نیروی مردمی بسیج برخوردارند تا در صورت حذف فرماندهی مرکزی، به طور خودگردان به مأموریت خود ادامه دهند. به این الگو، «دفاع یا حمله متقابل افقی و پراکنده» نیز گفته می‌شود؛ نوعی عملیات که فلج کردن و متوقف ساختن آن دشوار است.

در موج اول عملیات خشم حماسی، اهداف متعددی از جمله مراکز فرماندهی، تأسیسات پدافند هوایی، سایت‌های موشکی و هسته‌ای، و نیز محل استقرار رهبر انقلاب و فرماندهان ارشد سپاه مورد اصابت قرار گرفت. با این حال، فروپاشی پیش‌بینی‌شده توسط طراحان این عملیات محقق نشد. دقیقاً در این نقطه، دکترین موزاییکی به کار افتاد؛ یگان‌های استانی بدون نیاز به انتظار برای دستور از مرکز، به صورت مستقل وارد فاز پاسخگویی شدند.

واکنش نظامی ایران سه وجه مشخص داشت: نخست، استفاده از انبارهای زیرزمینی پراکنده در سراسر کشور برای شلیک انبوه موشک‌ها و پهپادهای ارزان‌قیمت که با هزینه‌های نسبتاً پایینی تولید می‌شوند. دوم، به آب انداختن ناوگانی از قایق‌های تندرو که برای جنگ نامتقارن در خلیج فارس طراحی شده‌اند. سوم، فعال‌سازی گروه‌های مقاومت در عراق، یمن و لبنان برای گشودن جبهه‌های چندگانه علیه منافع آمریکا و متحدانش. نتیجه فوری آنکه ایران نه تنها فرو نپاشید، بلکه ظرف ساعاتی حملات متقابلی را به پایگاه‌های آمریکا در بحرین، قطر، کویت و امارات و نیز اهداف اسرائیل ترتیب داد.

کاربست این دکترین در مواجهه با خشم حماسی، از یک سو نشان داد که استراتژی «نباختن» که همان هدف نهایی این الگوی دفاعی است با موفقیت عمل می‌کرد؛ از سوی دیگر، این شبکه حتی پس از حذف فرماندهان کلیدی نیز به حیات خود ادامه داد و نشان داد که فلج‌سازی از طریق حذف رأس هرم، بر اساس این دکترین امکان‌پذیر نیست. این در حالی بود که بسیاری از تحلیلگران غربی با تکیه بر الگوی جنگ‌های کلاسیک، تصور می‌کردند حذف فرماندهان می‌تواند ماشین نظامی ایران را از کار بیندازد.

عملیات خشم حماسی که سرانجام در می ۲۰۲۶ پایان یافت، بیش از هر چیز نشان داد که دکترین دفاع موزاییکی در برابر «ضربه سر بریدن» که هدف نهایی طراحان آن بود کارایی قابل قبولی داشته است. هم‌زمان، این جنگ ابعاد تازه‌ای نیز یافته و امروز به «خشم اقتصادی» یعنی محاصره دریایی و تشدید تحریم‌ها تغییر ماهیت داده است؛ موضوعی که فراتر از توانایی یک دکترین صرفاً نظامی است و ضرورت طراحی راهبردهای مکمل در عرصه اقتصادی را نمایان می‌سازد. به عبارت روشن‌تر، موزاییک توانست ایران را در برابر بمب نجات دهد، اما مدیریت ابعاد اقتصادی این رویارویی هم‌اکنون در بوته آزمایش قرار دارد و کارایی آن در گرو عملکرد آینده جمهوری اسلامی در حوزه‌های اقتصادی و دیپلماتیک خواهد بود.

با اعلام تکمیل ادغام نیروها و نهادهای کرد سوریه در دولت مرکزی، تشکیلات خودگردان کردها در شمال سوریه به پایان رسید.

به گزارش عصرایران، "مظلوم عبدی" فرمانده سازمان "نیروهای دموکراتیک سوریه" (SDF) این موضوع را اعلام کرد روند ادغام نهادهای نظامی، امنیتی و اداری مناطق کردنشین شمال شرق سوریه در ساختار دولت مرکزی به پایان رسیده است.

عبدی این سخنان را در مراسم صدمین سالگرد تأسیس شهر کردنشین قامشلی در شمال شرق سوریه بیان کرد و گفت: «می‌خواهم بگویم که مرحله ادغام نهادهای نظامی، امنیتی و اداری سازمان "نیروهای دموکراتیک سوریه" (SDF) در نهادهای ملی دولتی به طور کامل تکمیل شده و پایان یافته است.»

سازمان "نیروهای دموکراتیک سوریه" (SDF) تحت اداره کردها، از زمان آغاز بحران و جنگی داخلی در سوریه در زمان حکومت بشار اسد، برای سال های طولانی تحت حمایت آمریکا، کنترل بخش هایی از شمال و شرق سوریه را در دست داشتند.

عبدی افزود: «از این پس، ما مرحله جدیدی را آغاز می‌کنیم.» او در عین حال تأکید کرد که تلاش کردها برای تثبیت حقوق سیاسی و فرهنگی آنان ادامه خواهد داشت و هدف بعدی، تضمین این حقوق در قانون اساسی سوریه است.

این تحول پایان یک روند چندمرحله‌ای است که پس از سقوط حکومت بشار اسد در دسامبر ۲۰۲۴ و آغاز دوره انتقالی سوریه وارد مرحله تازه‌ای شد.

نیروهای دموکراتیک سوریه که تحت حمایت آمریکا قرار داشتند، طی سال‌های جنگ سوریه بخش بزرگی از شمال و شرق کشور را تحت کنترل خود داشتند و یک ساختار خودگردان با نهادهای اداری، امنیتی و نظامی ایجاد کرده بودند. این نیروها همچنین نقش اصلی را در نبرد با داعش ایفا کردند و در سال ۲۰۱۹ در شکست سرزمینی این گروه در سوریه نقش مهمی داشتند.

نخستین توافق مهم برای پایان دادن به این وضعیت در ۱۰ مارس ۲۰۲۵ میان احمد الشرع، رئیس‌جمهوری انتقالی سوریه، و مظلوم عبدی امضا شد. بر اساس آن توافق، قرار بود تمامی نهادهای غیرنظامی و نظامی تحت کنترل نیروهای دموکراتیک سوریه در شمال شرق کشور در ساختار دولت سوریه ادغام شوند. کنترل گذرگاه‌های مرزی، فرودگاه‌ها و میادین نفت و گاز نیز قرار بود به دولت مرکزی منتقل شود.

این توافق همچنین بر تضمین حقوق شهروندی و مشارکت سیاسی کردهای سوریه تأکید داشت و دولت را موظف می‌کرد حقوق قانونی آنان را تضمین کند. با این حال، اجرای توافق در ماه‌های بعد با اختلاف‌های جدی روبه‌رو شد و تا پایان سال ۲۰۲۵ پیشرفت محدودی داشت.

 به نوشته مؤسسه واشنگتن، مذاکرات برای اجرای توافق عملاً از ضرب‌الاجل تعیین‌شده عبور کرد و در نهایت درگیری میان نیروهای دولت و نیروهای کرد در شمال سوریه افزایش یافت.

در ژانویه ۲۰۲۶، شرایط به شکل محسوسی تغییر کرد. نیروهای دولت سوریه در جریان درگیری‌های گسترده بخش قابل توجهی از مناطقی را که سال‌ها در اختیار نیروهای دموکراتیک سوریه بود، پس گرفتند. این تحولات فشار نظامی و سیاسی زیادی بر کردها وارد کرد و در نهایت زمینه را برای توافق جدیدی فراهم کرد.

در ۲۹ ژانویه ۲۰۲۶، دمشق و نیروهای دموکراتیک سوریه بر سر آتش‌بس و اجرای مرحله‌ای روند ادغام به توافق رسیدند. بر اساس این توافق، نیروهای امنیتی وزارت کشور سوریه وارد مرکز شهرهای حسکه و قامشلی شدند و قرار شد نهادهای اداری و مدنی تحت مدیریت کردها به ساختار دولت منتقل شوند. همچنین برای ادغام بخشی از "نیروهای دموکراتیک" در ارتش سوریه، تشکیل یک لشکر شامل سه تیپ از نیروهای این گروه پیش‌بینی شد.

گزارش دفتر بازرس ویژه عملیات عزم راسخ دولت آمریکا نیز نشان می‌دهد که در سه‌ماهه نخست سال ۲۰۲۶، روند ادغام به‌صورت تدریجی در حال اجرا بود. بر اساس این گزارش، چند تیپ از نیروهای "نیروهای دموکراتیک" در شمال شرق سوریه به ارتش سوریه پیوستند و یک واحد جداگانه در کوبانی نیز در ساختار یکی از یگان‌های دولت سوریه ادغام شد.

در چارچوب توافق، کنترل دولت سوریه بر گذرگاه‌های مرزی، میادین نفت و گاز و برخی مراکز مهم زیرساختی نیز افزایش یافت. همچنین مقرر شد نهادهای مدنی اداره خودگردان شمال و شرق سوریه در ساختار دولت ادغام شوند و کارمندان غیرنظامی آنها امکان ادامه فعالیت داشته باشند. موضوع حقوق مدنی و آموزشی کردها و بازگشت آوارگان به مناطق خود نیز در توافق مورد توجه قرار گرفت.

آمریکا نقش مهمی در میانجیگری میان دو طرف داشت. تام باراک، فرستاده ویژه آمریکا در امور سوریه، پس از توافق ژانویه آن را یک «نقطه عطف تاریخی» برای آشتی ملی و ثبات بلندمدت سوریه توصیف کرد. واشنگتن همچنین اجرای آتش‌بس و ادغام نیروهای کرد در ساختار دولت سوریه را برای حفظ وحدت سرزمینی کشور و ادامه مبارزه با داعش مهم دانسته است.

توافق ژانویه در شرایطی حاصل شد که آینده نیروهای دموکراتیک سوریه یکی از مهم‌ترین مسائل دوره انتقالی این کشور بود. این گروه در سال‌های گذشته کنترل بخش بزرگی از شمال و شرق سوریه را در اختیار داشت و با حمایت نظامی آمریکا علیه داعش می‌جنگید.

در مقابل، ترکیه همواره نسبت به روابط  "نیروهای دموکراتیک سوریه" SDF با یگان‌های مدافع خلق (YPG) و ارتباط این نیروها با حزب کارگران کردستان در ترکیه (PKK)  ابراز نگرانی کرده و خواستار پایان ساختارهای مسلح مستقل در شمال سوریه بود. پربیننده ترین پست همین یک ساعت اخیر 4 ابزار خانگی که زمان را شکست دادند و ظاهرا تا ابد وجود خواهند داشت! (+اینفوگرافیک) خبر بعد نظرات کاربران خبر قبل اشتراک گذاری : اعضای ناتو درباره تنگه هرمز گفت‌وگو کردند بیشتر بخوانید: ترامپ: من طرفدار بزرگ کردها هستم آمریکا: ما کردها را رها نکرده‌ایم بارزانی: ورود به سوریه برای حمایت از کردها جایز است/ "کشور مستقل" حق کردهاست تماشاخانه یک جرعه آب برای هدهد؛ یک گودال مرگ برای کل و بزها / دو تصویر از یک ماجرا چیتگر؛ رد یک جنایت عجیب میان درختان / درخت‌ها قبل از مرگ زخمی شده بودند فیلم های دیگر عضویت در اینستاگرام عصر ایران ۱۵ سال پیش در چنین روزی این لحظه با حافظ گلستان سعدی آموزش زبان انگلیسی آپارات عصر ایران اپلیکیشن عصر ایران

به گزارش مشرق، محمدباقر قالیباف رئیس مجلس پس از سفر به عراق، گفت: سفری سه‌روزه به کشور همسایه، دوست و برادرمان عراق داشتیم.

وی ادامه داد: در منطقه جنوب غرب آسیا تحولات بزرگی در جریان است که این تحولات حکایت از آن دارد که نظم منطقه‌ای در حال تغییر و تحول جدی است.

رئیس مجلس بیان کرد: در این سفر با رئیس‌جمهور عراق، نخست‌وزیر عراق، همچنین رئیس پارلمان و رئیس بخش قضایی جمهوری عراق و دبیر شورای عالی امنیت ملی و مشاور امنیت ملی عراق صحبت شد. نشستی هم با مجموعه اقتصادی از تجار عراقی و اتاق بازرگانی عراق و همچنین هموطنان عزیزم برگزار شد که در عرصه اقتصادی در عراق فعال هستند.

فضای حاکم بر مذاکرات با مسئولان رتبه اول عراق حاکی از یک صمیمیت، گرمی و برادرانه بود

وی توضیح داد: فضای حاکم بر مذاکرات با مسئولان رتبه اول عراق حاکی از یک صمیمیت، گرمی و برادرانه بود. این صحبت‌ها نشان داد که نیروهای خارجی و ائتلاف خارجی که در این کشور بودند و چندین سال بعد از اشغال عراق هنوز در آن حضور داشتند، در آستانه خروج نهایی و قطعی هستند و سرزمین عراق و آسمان این کشور از اشغال آن‌ها، خارج خواهد شد و استقلال و حاکمیت کامل عراق و مردم و دولت این کشور، بدون حضور نیروهای خارجی برقرار می‌شود.

قالیباف تاکید کرد: این گام بسیار مهم و اساسی است که اتفاق می‌افتد و فرصت مناسبی بود که ما در حوزه مسائل امنیتی، سیاسی، اقتصادی و فرهنگی صحبت کنیم.

ما هرگز در امورات داخلی عراق دخالتی نداریم

رئیس مجلس همچنین گفت: بخش از این صحبت‌ها در حوزه مسائل امنیتی بود؛ یک قرارداد و تفاهم‌نامه مفصل بین ایران و عراق در حوزه مسائل امنیتی و امنیت مرزها امضا شده است؛ در مورد بخش اجرایی آن صحبت و پیگیری شد. در رابطه با مسائل امنیتی عراق و گروه‌های عراق هم صحبت شد؛ البته این را با صراحت عرض کنم که ما هرگز در امورات داخلی عراق دخالتی نداریم.

وی‌ تاکید کرد: هر توافقی که گروه‌های عراقی و مسئولان عراقی در چارچوب قانون اساسی کشورشان با حفظ استقلال و حاکمیت و حکمرانی خودشان به اجماع برسند، طبیعتا ما به عنوان جمهوری اسلامی و همسایه عراق، کشور برادر و دوست آن‌ها که در امنیت هم دخیل هستیم و به امنیت هم می‌توانیم کمک کنیم تا پایدار باشد، از آن حمایت کرده و می‌کنیم.

وی با بیان اینکه ایران و عراق می‌توانند برای برقراری امنیت پایدار منطقه در نظم نوین منطقه‌ای تاثیرگذار باشند، گفت: همان‌طور که پیش از این در زمان جنگ ۴۰ روزه به این موضوع اشاره کردم، امروز بیش از هر زمان دیگری امت اسلامی، دولت‌های اسلامی و کشورهای منطقه به‌ویژه کشورهای حاشیه خلیج فارس، ایمان آوردند و این واقعیت باورشان شد که حضور اشغالگران و حضور آمریکا در منطقه و شیطنت‌های رژیم صهیونیستی، نه‌تنها امنیت را برقرار نخواهند کرد بلکه جز تولید ناامنی و خسارت چیز دیگری ندارند.

آماده برقراری امنیت پایدار درون‌زا با همکاری و همدلی بین همه کشورهای منطقه هستیم

رئیس مجلس یادآور شد: این امر امروز به‌وضوح برای کشورهای منطقه روشن است و من دو، سه نوبت در یک مصاحبه، در دو سه یادداشت در وسط جنگ گفتم که ما بیش از هر زمان دیگری آماده هستیم تا بتوانیم امنیت پایدار درون‌زا با همکاری و همدلی بین همه کشورهای منطقه برقرار کنیم.

همکاری‌های اقتصادی ایران و عراق پیگیری می‌شود

رئیس مجلس در ادامه توضیح داد: با دوستانمان در عراق، هم بخش خصوصی و هم بخش دولتی عراق، مفصل در حوزه مسائل اقتصادی صحبت کردیم. طبیعتا تحریم‌ها هم عراق و هم ایران را تحت فشار قرار داده اما خود این هم باز فرصت بزرگی است تا بتوانیم همکاری‌های نزدیکی با هم داشته باشیم.

وی افزود: از آنجایی که فرصت کم بود، مقرر شد برای دو هفته آینده جلسه‌ای برگزار کنیم که اتاق بازرگانی و دوستان ما در عراق سفری به تهران داشته باشند و اتاق بازرگانی و تجار ما در این جلسه حضور داشته باشند تا با حضور مسئولان ذی‌ربط در وزارتخانه‌های مختلف بتوانیم یک کار کاملا میدانی و عملیاتی برای همکاری‌های اقتصادی در زمینه‌های مختلف فراهم کنیم و پیش برویم.

ابلاغ پیام مقام معظم رهبری به مردم عراق در سفر هیات پارلمانی ایران

رئیس مجلس با اشاره به مراسم چهلم رهبر شهید در عراق گفت: فرصتی فراهم شد تا در مراسمی که در شهر کربلا در شب جمعه مصادف با چهلمین روز مراسم تدفین پیکر رهبر شهید در مسجد امام حسن عسگری (ع) برگزار شد، حضور پیدا کنیم؛ این مراسم با حضور همه مسئولان و مردم تشکیل شد و با مردم صحبت کردیم و پیام ملت ایران و در رأس آن، پیام مقام معظم رهبری و تشکر بیت امام شهید و رهبر عزیزمان را به مردم عزیز عراق و مسئولان این کشور ابلاغ کردیم.

سفر هیات پارلمانی ایران به عراق از سفرهای موفق و کاربردی در همه عرصه‌ها بود

قالیباف ادامه داد: در نشست هایی که داشتیم درباره همکاری ها برای مراسم اربعین که هر سال برگزار می شود و مباحث حوزه زیارتی و توریستی صحبت شد.

وی تاکید کرد: این سفر از سفرهای موفق و کاربردی در همه عرصه‌های اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و امنیتی بود به ویژه در شرایط حساسی که الان در آن قرار داریم.

رئیس مجلس در پایان گفت: از همه ملت عراق و مسئولان تقدیر و تشکر می‌کنم که با مهمان‌نوازی، برگزاری جلسات بسیار فشرده و مفید و روحیه کاملا برادرانه و گفت‌وگوهای گرم و صمیمی و اثربخش باعث شدند جمع‌بندی خوبی را در این سفر داشته باشیم که حتما در همه زمینه‌ها و در همه عرصه‌ها برای هر دو ملت، مفید و مؤثر خواهد بود.