نشست امنیتی سنتکام در بحرین با محوریت تنگه هرمز

صفحه سیاست-

بر اساس گزارش‌های منتشرشده، یک فروند هواپیمای هشدار زودهنگام آمریکایی هنگام پرواز در نزدیکی خلیج فارس و تنگه هرمز، کد اضطراری 7700 را فعال کرده است. این کد در هوانوردی به معنای اعلام یک وضعیت اضطراری عمومی است و به خودی خود نشان نمی‌دهد که هواپیما با چه نوع مشکلی مواجه شده است.

داده‌های پروازی نشان می‌دهد این هواپیما پس از اعلام وضعیت اضطراری، ارتفاع خود را از بیش از ۶۷۰۰ متر به حدود ۵۴۰۰ متر کاهش داده و سپس مسیر خود را به سمت غرب تغییر داده است.

همین تغییرات باعث شده این پرواز در مرکز توجه قرار بگیرد؛ چراکه تنگه هرمز در شرایط فعلی تنها یک مسیر مهم تجاری و انرژی نیست، بلکه یکی از اصلی‌ترین نقاط رقابت و نمایش قدرت میان بازیگران منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای نیز محسوب می‌شود. همزمانی پرواز هواپیماهای سوخت‌رسان آمریکا

نکته قابل توجه دیگر، حضور همزمان سه فروند هواپیمای سوخت‌رسان آمریکایی از نوع KC-46A پگاسوس در محدوده تنگه هرمز و امارات است.

هواپیماهای سوخت‌رسان نقش مهمی در افزایش برد عملیاتی جنگنده‌ها و دیگر هواپیماهای نظامی دارند و حضور آنها معمولاً به معنای افزایش توان ماندگاری هواگردها در آسمان منطقه است. البته صرف حضور این هواپیماها نمی‌تواند به تنهایی به معنای آمادگی برای یک عملیات نظامی مشخص تلقی شود.

با این حال، قرار گرفتن پرواز اضطراری یک هواپیمای هشدار زودهنگام در کنار فعالیت هواپیماهای سوخت‌رسان، از منظر تحلیلی اهمیت دارد؛ زیرا نشان می‌دهد فعالیت‌های هوایی آمریکا در این محدوده همچنان قابل توجه است. چرا هواپیمای هشدار زودهنگام اهمیت دارد؟

هواپیماهای هشدار زودهنگام برای شناسایی و رصد تحرکات هوایی و ایجاد تصویر عملیاتی از فضای اطراف مورد استفاده قرار می‌گیرند. این هواپیماها در عملیات‌های هوایی، نقش یک مرکز فرماندهی و نظارت پرنده را ایفا می‌کنند و اطلاعات جمع‌آوری‌شده توسط آنها می‌تواند در تصمیم‌گیری سایر واحدهای هوایی مؤثر باشد.

به همین دلیل، هرگونه تغییر غیرعادی در مسیر یا ارتفاع چنین هواپیمایی، به‌ویژه در منطقه‌ای مانند خلیج فارس، می‌تواند مورد توجه ناظران قرار گیرد؛ هرچند بدون اطلاعات رسمی درباره علت اعلام وضعیت اضطراری، نمی‌توان درباره منشأ یا ماهیت این وضعیت با قطعیت اظهار نظر کرد. آیا این حادثه نشانه یک تهدید نظامی است؟

در حال حاضر، شواهد کافی برای نتیجه‌گیری درباره وقوع یک حادثه امنیتی یا نظامی وجود ندارد. فعال شدن کد 7700 می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد و الزاماً به معنای مواجهه هواپیما با تهدید خارجی نیست.

از سوی دیگر، شرایط راهبردی تنگه هرمز باعث می‌شود چنین رویدادهایی با حساسیت بیشتری دنبال شوند. این آبراه یکی از مهم‌ترین مسیرهای انتقال انرژی جهان است و هرگونه افزایش فعالیت نظامی در اطراف آن می‌تواند پیامدهایی فراتر از یک پرواز عادی داشته باشد.

بنابراین، اهمیت اصلی این رویداد در حال حاضر نه در نتیجه‌گیری شتاب‌زده درباره علت وضعیت اضطراری، بلکه در تصویر بزرگ‌تر فعالیت‌های نظامی آمریکا در اطراف تنگه هرمز است. تنگه هرمز؛ نقطه‌ای که هر پرواز در آن اهمیت دارد

تنگه هرمز طی سال‌های اخیر به یکی از مهم‌ترین نقاط در معادلات امنیتی خاورمیانه تبدیل شده است. حضور مستمر نیروهای آمریکایی در منطقه، در کنار حساسیت ایران نسبت به تحرکات نظامی در نزدیکی آب‌های سرزمینی خود، موجب شده هرگونه افزایش فعالیت هوایی و دریایی در این محدوده با دقت بیشتری رصد شود.

از این منظر، اعلام وضعیت اضطراری یک هواپیمای آمریکایی را باید در چارچوب مجموعه‌ای از تحرکات نظامی و امنیتی در منطقه بررسی کرد، نه به عنوان یک اتفاق منفرد.

تا زمانی که علت فعال شدن کد 7700 و جزئیات دقیق این پرواز از سوی منابع رسمی مشخص نشود، هرگونه ارتباط دادن این حادثه با یک اقدام نظامی یا امنیتی مشخص، صرفاً در حد گمانه‌زنی خواهد بود. با این حال، همزمانی این پرواز با حضور هواپیماهای سوخت‌رسان آمریکایی بار دیگر نشان می‌دهد که آسمان اطراف تنگه هرمز همچنان یکی از حساس‌ترین عرصه‌های رقابت و رصد نظامی در منطقه است.

به گزارش جماران، بخش انگلیسی‌زبان شبکه خبری الجزیره در گزارشی با بررسی آمارها به بررسی این پرداخته که کشتی‌ها هنگام عبور از تنگه هرمز بیشتر فرامین کدام کشور (ایران یا آمریکا) را رعایت می‌کنند.   

طبق این گزارش، داده‌های شرکت تحلیل اطلاعات دریانوردی «کِپلِر» نشان می‌دهد که بین ۱ تا ۱۹ اوت، ۱۱۲ فروند شناور حامل نفت خام، گاز مایع و گاز طبیعی مایع از تنگه هرمز عبور کرده‌اند. 

از میان این نفت‌کش‌ها و شناورها، ۲۱ فروند به طور آشکار از مسیر ایرانی در تنگه هرمز عبور کرده‌اند و تنها دو فروند به طور رسمی از مسیر عمانی استفاده کرده‌اند.

همچنین داده‌های شرکت کپلر نشان می‌دهد که در مجموع ۲۳۶ فروند کشتی بین ۱ تا ۱۹ اوت از تنگه هرمز عبور کرده‌اند. این آمار علاوه بر شناورهای نفتی و گازی، شامل کشتی‌های حامل کالاهای فله و مواد شیمیایی نیز می‌شود.

از این تعداد، ۸۳ فروند به طور آشکار از مسیر ایرانی، تنها ۳ فروند از مسیر عمانی و ۲ فروند از مسیر پیش از جنگ (از مرکز تنگه) استفاده کرده‌اند.

با وجود محاصره دریایی آمریکا که توسط قدرتمندترین نیروی دریایی جهان پشتیبانی می‌شود، یک پنجم تمام کشتی‌های حامل انرژی با بی‌توجهی به تهدیدات ترامپ، به طور آشکار از مسیر ایرانی از هرمز عبور کرده‌اند. این رقم با احتساب کشتی‌های حامل کالاهای فله و مواد شیمیایی، به ۳۵ درصد از کل شناورها می‌رسد.

در مقابل، تنها دو کشتی نفتی و گازی، و در مجموع چهار شناور، به طور علنی از مسیری غیر از مسیر تعیین‌شده توسط ایران استفاده کرده‌اند.

الجزیره نوشته این داده‌ها  و واقعیت‌ها به ما نشان می‌دهند که شناورها بیشتر تمایل به سرپیچی از دستورات کدام قدرت دارند و از خشم کدام طرف بیشتر می‌ترسند.

  فضاسازی آکسیوس و سی‌ان‌ان

با وجود این، بعد از انتشار آمارهای جدید شرکت کپلر در هفته گذشته دو رسانه جریان اصلی آمریکا تلاش کردند با استناد به آمارهای مبهم شکست دولت ایالات متحده مقابل ایران در تنگه هرمز را پنهان کنند. 

 آکسیوس که از رسانه‌های نزدیک به منابع اطلاعاتی و نظامی آمریکا و اسرائیل است روز گذشته در گزارشی مدعی شده بود که ارتش آمریکا با ایجاد یک کریدور جنوبی مخفی در تنگه هرمز روزانه حدود 10 میلیون بشکه نفت خام از این آبراه صادر می‌کند.

سی‌ان‌ان هم در مجموعه گزارش‌هایی ادعا کرد ایران «کنترل تنگه را از دست داده» و بیش از ۸۰ درصد کشتی‌ها مسیر عمان را انتخاب می‌کنند اما در همان گزارش پذیرفت که روزانه تنها ۲ تا ۳ فروند نفتکش فوق‌سنگین (VLCC) از این مسیر عبور می‌کند. 

خبرگزاری فارس در گزارشی به بررسی ادعای این دو رسانه پرداخته و نوشته که آمارهای ارائه‌شده توسط سی‌ان‌ان و آکسیوس با یکدیگر تناقض دارند.

اکسیوس می‌گوید هر شب ۱۵ تا ۲۰ نفتکش از کریدور جنوبی عبور می‌کنند، اما سی‌ان‌ان در همان بازه زمانی می‌گوید روزانه فقط ۲ تا ۳ فروند VLCC تردد دارند.

این اختلاف ۵ تا ۱۰ برابری در یک بازه زمانی و یک منطقه جغرافیایی، نشان از تناقض جدی دارد. اگر آمار اکسیوس درست باشد، گزارش سی‌ان‌ان قابل قبول نیست و برعکس.

این در‌حالیست که تصاویر ماهواره‌ای سار هیچ‌گاه عبور کشتی بزرگ از مریدور عمانی در سه هفته گذشته را تایید نمی‌کند.

فارس در بخش دیگری از این گزارش نوشته که طبق داده‌های مورد اشاره، هم‌اکنون مجموع عبور نفت از هر دو مسیر شمالی (ایران) و جنوبی (عمان) حدود ۵ میلیون بشکه در روز است اما اکسیوس ادعا می‌کند تنها کریدور جنوبی روزانه ۱۰ میلیون بشکه صادرات دارد.

این رقم یعنی کریدور جنوبی به تنهایی معادل ۵۰ تا ۱۰۰ درصد کل صادرات نفت منطقه در دوران پیش از تنش است.

این ادعا با داده‌های شرکت رهگیری کشتی‌ها نظیر Kpler که خود سی‌ان‌ان نیز به آن استناد کرده، همخوانی ندارد.

علی شریعتی، عضو اتاق بازرگانی در گفت‌و‌گو با ایلنا و در پاسخ به این سوال که «آیا قطع مبادلات تجاری کشورمان با امارات در جنگ اخیر تاثیری بر تجارت کشور داشته است یا خیر؟» گفت: امارات جزو ۳ شریک اول تجاری ماست، زیرا از دیرباز به‌واسطه امکانات بندری و سهولت دسترسی، هابی برای واردات کالا به ایران و صادرات مجدد از کشور بوده است؛ اما پس از جنگ اخیر و شرایط خاص تنگه هرمز، این نقش را از دست داده و دیگر مبدایی برای ورود و خروج کالا‌های ما در جنگ نبوده است.

استقرار برخی از تراستی‌ها قبل از جنگ در امارات

این عضو اتاق بازرگانی، بُعد دوم اهمیت امارات برای ایران را در سهولت بحث‌های مالی در تجارت دانست و گفت: امارات نسبت به کشور‌های همسایه و به‌ویژه در کشور‌های حوزه خلیج فارس، همیشه در بحث‌های مالی روند بسیار مطلوب‌تری داشته و به همین دلیل، تجارت با این کشور راحت‌تر انجام می‌شده است.

شریعتی ادامه داد: به همین دلیل، بسیاری از تراستی‌ها و شرکت‌های کاغذی ایرانی که تحریم را دور می‌زدند، پیش از جنگ اخیر در دبی مستقر بودند.

دبی دیگر بهشت سرمایه‌گذاران نیست

این عضو اتاق بازرگانی به ابتدای جنگ اخیر اشاره کرد و گفت: امارات در ابتدای جنگ اخیر، با تعطیلی بیمارستان و باشگاه ایرانی‌های ساکن در این کشور و سپس، اخراج ایرانی‌هایی که در این کشور مستقر بودند یا لغو ویزای توریستی، نشان داد که در کدام سمت ایستاده است.

شریعتی افزود: این کار موجب شده که آسیب بزرگی به بازار ملک در دبی وارد شود. بازار ملک در دبی دوباره در حال نزدیک شدن به رکودی است که پیش از این در سال‌های ۲۰۰۷ و ۲۰۰۸ در این کشور تجربه شده بود.

به گفته وی، لجبازی امارات با ایرانیان در جنگ اخیر باعث شد که بسیاری از سرمایه‌گذاران خارجی که در این کشور بودند، ترسیدند و سرمایه خود را خارج کردند. بدین ترتیب، این کشور شعار خود را که «دبی بهشت سرمایه‌گذاری است» به سخره گرفت و دود این اقدامات، اول به چشم خود این کشور می‌رود.

فروش املاک ایرانیان مقیم امارات مشروط شد

این عضو اتاق بازرگانی با اشاره به مشکل ورود ایرانیان به امارات، گفت: بسیاری از ایرانیانی که اقامت کاری امارات را دارند، هنوز نمی‌توانند به این کشور سفر کنند و ایرانیانی که قادر به ورود به کشور هستند، یا از قبل ویزای طلایی دارند یا با پاسپورت کشور‌های دیگر به این کشور سفر می‌کنند.

شریعتی ادامه داد: در حال حاضر امارات قانونی را وضع کرده است برای شهروندان حدود ۱۵ کشور که در این کشور اقامت دارند و ایران نیز جزو این کشورهاست، به این معنا که اگر ایرانیان مقیم امارات بخواهند ملک خود را بفروشند اداره امنیت و فروش این کشور ابتدا باید اجازه این کار را بدهد.

وی ادامه داد: امارات اشتباه اول خود را در مورد لغو اقامت ایرانیان انجام داد و حالا با این اشتباه دوم، که همین چند روز گذشته کرده چاقو را محکم‌تر به خودش زده است، زیرا بازار ۲۵۰ میلیارد دلاری ملک قطعا لطمه شدیدی به دلیل این اقدامات احساسی خواهد خورد.

بهانه جدید تراستی‌ها برای بازنگرداندن پول نفت به کشور

این عضو اتاق بازرگانی گفت: تراستی‌هایی که در آنجا مقیم بودند از چند ماه قبل با توجه به اتفاقات اخیر، پول خود را جابه‌جا کرده و از این کشور رفته بودند؛ ولی تراستی‌هایی که می‌خواهند این پول را به کشور برنگردانند، بهانه‌ای پیدا کردند وگرنه خیلی وقت بود که تجارت و مبادلات مالی ما با امارات بسته شده بود.

شریعتی افزود: نکته مهم در مورد بانک‌های ایرانی است که در شعبه امارات خود، حجم زیادی سپرده و اندوخته داشتند و کار می‌کردند. در این مورد وزیر اقتصاد باید شفاف‌سازی کند که چه اتفاقی برای فعالیت این بانک‌ها افتاده است.

وی با تاکید بر اینکه قطع مبادلات تجاری با این کشور تاثیر زیادی ندارد، گفت: مبادلات مالی چند ماه بود که بسته شده بود، فقط امیدوارم قانون جدید باعث مسدودی منابع ایران در این کشور نشود، زیرا اگر امارات بخواهد به این بهانه پول‌های ایرانیان، تراستی‌های ایرانی یا بانک‌های ایرانی را بلوکه کند، این پول ممکن است عدد بزرگی باشد. انتهای پیام/