رویداد۲۴ | بحران گروگانگیری در سفارت ایالات متحده در تهران، دستگاه دیپلماسی و امنیت ملی واشنگتن را در سال ۱۳۵۸ با یکی از پیچیدهترین تنگناهای تاریخ معاصر روبهرو ساخت. تسخیر سفارت و به اسارت درآمدن دیپلماتهای آمریکایی، ضربهای سهمگین بر پیکره قدرت ابرقدرت غرب در دوران پساویتنام وارد آورد.
در دل این بحران فرساینده، ماشین محاسباتی کاخ سفید دچار استیصال شد و اتاقهای فکر «شورای امنیت ملی» به کانون زایش طرحهایی شگرف و بس پرمخاطره بدل گردیدند. در میان انبوه اسناد بهجامانده از آن روزهای پرالتهاب، یادداشتهای زبیگنیو برژینسکی، مشاور امنیت ملی وقت، سندی بیبدیل است که پرده از تقلای نومیدانه واشنگتن برای بازیابی اقتدار ازدسترفته برمیدارد.
برای درک بهتر فضای حاکم بر تصمیمگیریهای کلان ایالات متحده در آن مقطع زمانی، بازخوانی دقیق و بیواسطه اسناد تاریخی ضرورتی انکارناپذیر دارد. در ادامه، برگردان دقیق بخش مربوط به ایران از سند شماره ۱۲۲ شورای امنیت ملی آمریکا ارائه میگردد و پس از آن، به تحلیل این رویداد تاریخی خواهیم پرداخت.
بیشتر بخوانید: سند اتاق سیاه آمریکا چه میگوید؟ | نقشه تجزیه ایران روی میز واشنگتن
ترجمه سند فوقسری شورای امنیت ملی: «یادداشت برای: رئیسجمهور
تاریخ: ۲۱ دسامبر ۱۹۷۹
از طرف: زبیگنیو برژینسکی
انتخابهای دشوار در ایران. اجازه دهید پیرو گفتوگوهای بامداد امروز، موارد زیر را بیفزایم، چرا که میدانم این موضوع ذهن شما را بهشدت درگیر کرده است.
چهبسا [آیتالله]خمینی با فشارهای اقتصادی از میدان به در نرود؛ در این صورت، اقدام نظامی که صرفا امتداد همین فشارهای اقتصادی است (مانند محاصره یا مینگذاری) نیز در اراده او خللی ایجاد نخواهد کرد. در این اثنا، چنین اقداماتی میتواند واکنشهای گسترده بینالمللی را علیه ما برانگیزد و در نتیجه به شکستی خودساخته بینجامد. از این رو، ضرورت دارد اقدامات نظامیِ یاریرسان به سقوط او را بررسی کنیم تا رهایی گروگانها به عنوان پیامدِ دستیابی به هدفِ ثانویه، یعنی سرنگونی وی، تضمین گردد. من گروهی بسیار کوچک و بهشدت محرمانه تشکیل دادهام تا بررسی کنند آیا میتوانیم اقدام سیاسی پنهان (طراحیشده برای ایجاد یک جایگزین برای خمینی) …
