وقتی صحبت از آکنه میشود، معمولاً همه یاد جوشهای صورت میافتند. اما واقعیت این است که غدد چربی در سراسر پوست بدن ما وجود دارند و جوش زدن روی کمر، سینه، بازوها یا حتی باسن، مشکلی بسیار شایع است که خیلیها از صحبت درباره آن خجالت میکشند.
جوشهای بدن (یا همان Body Acne) اغلب به دلیل همان فرآیندهای آکنه صورت شکل میگیرند: تجمع سلولهای مرده، چربی اضافی (سبوم) و تکثیر باکتریها. اما محل بروز این جوشها معمولاً داستان متفاوتی را روایت میکند و به رفتارهای روزمره، پوشش، رژیم غذایی یا وضعیت هورمونی شما مربوط میشود.
در ادامه، علت جوش زدن در نقاط مختلف بدن را بررسی میکنیم تا بتوانید ریشه مشکل را پیدا کرده و برای همیشه از شر آنها خلاص شوید. ۱. جوش روی کمر و شانیهها (Backne)؛ لباسهای تنگ و عرق
پشت و شانهها یکی از پرتراکمترین مناطق از نظر غدد چربی هستند. آکنه کمر یا اصطلاحاً بکنی (Backne) بسیار رایج است و معمولاً دلایل زیر را دارد:
احتباس عرق و اصطکاک (Acne Mechanica): ماندن عرق روی پوست بعد از ورزش، همراه با فشار و اصطکاک کولهپشتی، لباسهای چسبان یا سوتینهای ورزشی، منافذ را مسدود میکند.
محصولات حمام: باقی ماندن اثرات نرمکننده یا ماسک مو روی پوست پشت هنگام آبکشی.
نوسانات هورمونی: تغییرات هورمونی (بهویژه افزایش آندروژنها) تولید چربی را در این ناحیه شدیداً بالا میبرد.
راهکار سریع: بلافاصله بعد از تمرین ورزشی دوش بگیرید. هنگام شستشوی موها، سر خود را به جلو خم کنید تا شامپو و نرمکننده روی پوست پشتتان نریزد. ۲. جوش روی سینه؛ لباسهای سنتزی و رژیم غذایی
پوست سینه فوقالعاده حساس و ظریف است. جوشهای این ناحیه معمولاً قرمز، ملتهب و گاهی دردناک هستند.
جنس لباس: پارچههای پلاستیکی و نایلونی که توانایی عبور هوا را ندارند، گرمای بدن و رطوبت را حبس کرده و محیطی عالی برای رشد باکتریها میسازند.
رژیم غذایی پرقند و لبنیات: مصرف بیش از حد شوکولات، شیرینیجات و لبنیات پرچرب میتواند باعث التهاب پوستی، بهویژه در ناحیه قفسه سینه شود.
عطر و لوسیونهای سنگین: اسپری کردن مستقیم ادکلن روی پوست سینه یا استفاده از کرمهای بسیار چرب و معطر.
راهکار سریع: از لباسهای نخی و پنبهای استفاده کنید و لوسیونهای بدون چربی (Oil-Free) و غیرکومدونزا بکار ببرید. ۳. جوش روی بازوها و رانها؛ پوست مرغی یا آکنه واقعی؟
بسیاری از دانههای ریزی که روی بازو یا ران پا میبینید، در واقع جوش نیستند!
کراتوز پیلاریس (Keratosis Pilaris): اگر دانههای روی بازوتان شبیه پوست مرغ، بدون درد و خشک هستند، به آن کراتوز پیلاریس میگویند. این حالت ناشی از تجمع پروتئین کراتین در فولیکول مو است و ربطی به چربی پوست ندارد.
انسداد فولیکول مو (فولیکولیت): اگر دانهها قرمز، دارای چرکی کوچک یا خارشدار هستند، ناشی از التهاب فولیکول مو بهخاطر شیو کردن یا لباسهای تنگ است.
راهکار سریع: برای کراتوز پیلاریس از لوسیونهای حاوی اوره یا لاکتیک اسید استفاده کنید. پوست این ناحیه را با کیسه یا لیف زبر نسابید، چون وضعیت را بدتر میکند. ۴. جوش روی باسن؛ اصطکاک و نشستنهای طولانی
جوشهای روی باسن معمولاً آکنه واقعی نیستند، بلکه نوعی فولیکولیت (Folliculitis) یا عفونت خفیف فولیکولهای مو هستند.
نشستن طولانیمدت: نشستنهای مداوم پشت میز یا ماشین، جریان هوا را کاهش داده و فشار بیپایانی روی فولیکولهای مو وارد میکند.
لباس زیر نامناسب: استفاده از لباس زیر غیرنخی یا تنگ که باعث حبس رطوبت و عرق میشود.
راهکار سریع: شویندههای حاوی بنزوئیل پراکساید یا سالیسیلیک اسید در حمام بهترین گزینه برای درمان این نوع جوشها هستند. ۵. جوش گردن و خط خط فک پایین؛ استرس و شیو نادرست
جوشهای ناحیه گردن معمولاً عمیقتر و حساستر هستند.
اصطکاک یقه لباس: یقههای اسکی، شالگردنهای زبر یا بند دستمالگردن.
روش اصلاح و شیو: در آقایان، شیو کردن خلاف جهت رشد مو با تیغ کند از علتهای اصلی اصلاحزدگی و جوش گردن است.
استرس شدید: گردن و زیر فک از اولین مناطقی هستند که به تغییرات هورمونی ناشی از استرس پاسخ میدهند. جدول خلاصه علت جوش در نقاط مختلف بدن
ناحیه بدن
علت احتمالی اصلی
راهکار کلیدی
کمر و شانه
عرق ماندگار، اصطکاک کیف/لباس، نرمکننده مو
دوش بلافاصله بعد ورزش، تعویض لباس
سینه
پارچه سنتزی، لوسیون معطر، تغذیه
پوشیدن لباس نخی، کاهش قند و چربی
بازو و ران
کراتوز پیلاریس (پوست مرغی) یا فولیکولیت
لوسیون اوره/لاکتیک اسید، عدم سایش
باسن
نشستن زیاد، اصطکاک، لباس زیر نامناسب
شوینده بنزوئیل پراکساید، لباس زیر نخی
گردن
شیو نادرست، یقه تنگ، استرس
شیو در جهت رشد مو، کاهش استرس نکته طلایی برای درمان و پیشگیری از جوش بدن
۱. شویندههای حاوی AHA و BHA: بهجای صابونهای معمولی که پوست را بیش از حد خشک میکنند، از شامپو بدنهای درمانی حاوی سالیسیلیک اسید (BHA) یا گلیکولیک اسید (AHA) استفاده کنید.
۲. تعویض منظم حوله و ملحفه: حوله حمام و ملحفهها منبع تجمع باکتریها هستند. آنها را حداقل هفتهای یکبار با آب گرم بشویید.
۳. دستکاری نکردن جوشها: پوست بدن نسبت به پوست صورت ضخیمتر است و لکهای ناشی از فشردن جوش (هایپرپیگمنتاسیون) روی بدن بسیار دیرتر از صورت از بین میروند. چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر جوشهای بدن شما دردناک، کیستی، همراه با تب هستند یا پس از ۲ تا ۳ هفته استفاده از شویندههای ضدجوش خانگی هیچ تغییری نکردند، حتماً به متخصص پوست مراجعه کنید. گاهی ممکن است نیاز به آنتیبیوتیکهای موضعی یا خوراکی باشد.
جوش زدن روی بدن یک اتفاق کاملاً طبیعی است و نباید باعث کاهش اعتمادبهنفس شما شود. با شناخت علت جوش در هر نقطه از بدن و ایجاد چند تغییر ساده در روتین نظافت و پوشش، میتوانید پوستی یکدست و سالم داشته باشید.
