همراهی شهروندان مانع از سهمیه‌بندی سوخت می‌شود/تمرکز دولت بر ابزارهای غیرقیمتی

ناترازی بنزین طی سال‌های اخیر به یکی از مهم‌ترین چالش‌های صنعت پالایش و پخش کشور تبدیل شده است؛ موضوعی که با وجود صرف هزینه‌های گسترده برای افزایش تولید و بهبود کیفیت سوخت، به دلیل مجموعه‌ای از عوامل ساختاری، مدیریتی و زیرساختی، عمیق‌تر شده است.

بررسی روند مصرف بنزین در کشور نشان می‌دهد فاصله میان تولید و تقاضا صرفاً یک مسئله تولیدی نیست، بلکه ریشه در مجموعه‌ای از سیاست‌های اجرایی و ساختاری دارد. شکست توسعه حمل‌ونقل عمومی، تداوم قاچاق سوخت، ناکارآمدی برخی سازوکارهای ترافیکی و فرسودگی گسترده ناوگان، از مهم‌ترین عواملی هستند که به افزایش مصرف بنزین و تشدید ناترازی دامن زده‌اند. 

اواخر پاییز سال گذشته، با تصویب هیئت وزیران مقرر شد نرخ بنزین در جایگاه‌ها برای استفاده از کارت اضطراری و مصرف مازاد بر ۱۶۰ لیتر سهمیه‌ای، از نیمه آذرماه به ۵۰۰۰ تومان افزایش یابد. بر اساس این مصوبه، استفاده از سهمیه اول و دوم بنزین تنها با کارت سوخت شخصی امکان‌پذیر بود و وزارت نفت نیز موظف شد نرخ سوم بنزین جایگاه‌ها را به‌صورت فصلی اعلام کند.

با گذشت چندین ماه از اجرای این طرح، بار دیگر زمزمه‌هایی درباره اتخاذ تصمیم‌های جدید در حوزه بنزین به گوش رسید. مسئولان تأکید دارند که مدیریت مصرف بنزین نیازمند تدوین راهبردهای جدید است؛ چراکه دولت این فرآورده را با قیمتی پایین‌تر از هزینه واقعی در اختیار مردم قرار می‌دهد و برای آن یارانه نیز تخصیص می‌یابد. از این رو، برای ایجاد توازن میان تولید و مصرف، اتخاذ راهکارهای جدید اجتناب‌ناپذیر است.

مصرف روزانه بنزین از ۱۴۰ میلیون لیتر عبور کرد

آمارها نشان می‌دهد مجموع مصرف بنزین در فاصله ۱۲ تا ۱۶ مردادماه به حدود ۶۶۸ میلیون لیتر رسیده است؛ آماری که تصویر روشنی از وضعیت تقاضا در شبکه توزیع سوخت کشور ارائه می‌دهد. 

در روز ۱۲ مرداد، مصرف بنزین به ۱۴۰ میلیون و ۷۰۰ هزار لیتر رسید که بالاترین رقم در این بازه زمانی بود. روز ۱۳ مرداد، میزان تقاضا با اندکی کاهش به ۱۳۱ میلیون و ۹۰۰ هزار لیتر رسید، اما در ۱۴ مرداد بار دیگر افزایش یافت و به ۱۳۷ میلیون و ۷۰۰ هزار لیتر رسید.

همچنین مصرف بنزین در روز ۱۵ مرداد ۱۳۵ میلیون و ۳۰۰ هزار لیتر گزارش شد و در نهایت، در روز ۱۶ مرداد، با کاهش به ۱۲۲ میلیون و ۳۰۰ هزار لیتر رسید. بر این اساس، میانگین مصرف روزانه بنزین در این پنج روز بیش از ۱۳۳ میلیون لیتر بوده است. دامنه نوسان مصرف نیز ۱۸ میلیون و ۴۰۰ هزار لیتر گزارش شده و بیشترین میزان مصرف به روز ۱۲ مرداد و کمترین میزان به روز ۱۶ مرداد اختصاص داشته است.

سه سناریو برای مدیریت مصرف

در چنین شرایطی، دولت برای مدیریت مصرف و ایجاد تعادل در بازار بنزین، سه الگو را در دست بررسی دارد. به گفته رئیس سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی، در روش نخست قیمت بنزین تغییری نمی‌کند، اما بنزین تنها تا سقف تولید روزانه، یعنی ۱۲۱ میلیون لیتر، در جایگاه‌ها توزیع می‌شود و پس از پایان این میزان، نازل‌ها خاموش خواهند شد.

در روش دوم، ۱۲۱ میلیون لیتر بنزین تولیدی روزانه میان خودروهای موجود تقسیم می‌شود و افرادی که بیش از سهمیه خود نیاز داشته باشند، باید بنزین مورد نیازشان را با نرخ آزاد خریداری کنند. این روش تا حدودی مشابه طرحی است که قرار بود در کرمان اجرا شود.

در روش سوم، سهمیه بنزین به جای خودروها به افراد اختصاص می‌یابد؛ به این معنا که همه مردم، چه خودرو داشته باشند و چه نداشته باشند، از سهمیه بنزین برخوردار خواهند شد.

حرکت تدریجی به سمت اصلاح یارانه‌ها

رویکرد دولت در زمینه هدفمندی یارانه‌ها، رساندن یارانه به مصرف‌کننده نهایی است و سیاست‌های مرتبط با این رویکرد به‌تدریج در حال عملیاتی شدن است. با این حال، مسئله بنزین پیچیدگی‌های خاص خود را دارد؛ زیرا هرگونه تصمیم درباره قیمت یا سهمیه‌بندی آن می‌تواند به‌صورت مستقیم یا غیرمستقیم بر قیمت سایر کالاها و خدمات اثر بگذارد. از این رو، تصمیم‌گیری در این زمینه نیازمند بررسی دقیق و اجرای تدریجی است.

محمدرضا عارف، معاون اول رئیس‌جمهوری، نیز با تأکید بر این موضوع گفته است اصلاح ساختاری قیمت بنزین با جنگ رمضان متوقف شد، اما با تعدیل سهمیه‌ها در دو مرحله، ۱۰ میلیون لیتر صرفه‌جویی صورت گرفت. به گفته وی، در ادامه و پس از بررسی‌های کارشناسی و تعامل با نهادهای امنیتی و سایر قوا، نرخ چهارم برای بنزین تعیین شد.

عارف همچنین تاکید کرد که دولت قصد ندارد سهمیه نخست بنزین را کاهش دهد، اما سهمیه دوم باید به‌تدریج کاهش یابد؛ چراکه راهبرد دولت در بلندمدت حرکت به سمت آزادسازی قیمت‌هاست. در همین زمینه، کارگروهی در دولت با حضور چند وزیر در حال بررسی موضوع و اتخاذ تصمیم‌های اجماعی است. با این حال، ممکن است برخی تصمیمات نهایی در جلسه سران قوا یا شورای عالی امنیت ملی بررسی و تصویب شود.   

در حال حاضر، هیچ‌یک از سه مدل مطرح‌شده به تصویب نهایی دولت نرسیده است، اما پیش‌بینی می‌شود دولت طی ۱۰ تا ۱۵ روز آینده تصمیم نهایی خود را اتخاذ کند. با این حال، مسئولان تأکید کرده‌اند که پیش از اجرای هر تصمیم، جزئیات آن با مردم در میان گذاشته خواهد شد و قرار نیست تصمیمی بدون اطلاع‌رسانی قبلی و به‌صورت ناگهانی اجرا شود.   

در مجموع، ناترازی بنزین دیگر صرفاً یک مسئله تولیدی نیست، بلکه نتیجه انباشت مجموعه‌ای از چالش‌های ساختاری در حوزه حمل‌ونقل، الگوی مصرف، قاچاق سوخت و فرسودگی ناوگان است. بنابراین، حل پایدار این چالش تنها از مسیر افزایش تولید و عرضه امکان‌پذیر نیست و به اصلاح الگوی مصرف، ارتقای بهره‌وری، سرمایه‌گذاری در بخش تقاضا و مشارکت همه ذی‌نفعان در فرآیند تصمیم‌سازی نیاز دارد.  

صفحه سیاست-

«ناصر ایمانی»  درباره تاثیر تخریب تیم دیپلماسی بر قدرت چانه‌زنی دیپلمات‌های کشور و در نهایت بر قدرت ملی، گفت: رهبر انقلاب نکته بسیار مهمی را مطرح کردند و آن اینکه حتی اگر فردی انتقادی داشته باشد و این انتقاد نیز از روی خیرخواهی باشد، در شرایط بحرانی و به‌ویژه در دوران جنگ، طرح چنین انتقاداتی به مصلحت نیست. تضعیف دولت یا تیم دیپلماسی برخلاف منافع ملی است

این فعال رسانه‌ای اصولگرا تصریح کرد: ما بالاتر از سخنان رهبر انقلاب اسلامی، سخنی نداریم. بنابراین، افرادی که به‌دنبال تخریب تیم دیپلماسی هستند، قطعاً برخلاف تأکیدات رهبر انقلاب، سیاست‌های کلی کشور و منافع ملی حرکت می‌کنند. هرگونه تضعیف دولت یا تیم دیپلماسی، بدون تردید برخلاف منافع ملی کشور است. نباید بر ادعای دشمن مبنی بر وجود دودستگی در ایران دامن بزنیم

ایمانی، این دست اقدامات را دقیقا در راستای خواست دشمن قلمداد کرد و افزود: این موضوع صرفاً تحلیل نیست، بلکه یک واقعیت و خبر است؛ چرا که رئیس‌جمهور آمریکا صراحتاً مدعی وجود دودستگی در داخل ایران است و ما نباید با رفتار و مواضع خود به این فضاسازی دامن بزنیم.

این فعال سیاسی درباره سخنان رئیس‌جمهور مبنی بر اینکه «بهترین زمان برای توافق، اکنون است»، گفت: اگر بخواهیم از منظر کشورمان به این موضوع نگاه کنیم، ایران همواره خواهان صلح، دوستی و پرهیز از جنگ بوده است و این طرف مقابل بوده که در دو مرحله به کشور ما حمله کرده است.

وی ادامه داد: اگر آمریکا از دشمنی با ایران دست بردارد، اکنون یا هر زمان دیگری می‌تواند بهترین زمان برای توافق باشد. این موضوع بستگی دارد به اینکه آمریکا درباره توافق چه تصمیمی بگیرد و چه رویکردی داشته باشد.

ایمانی تاکید کرد: موضع ایران همواره روشن بوده است؛ ما خواهان جنگ نیستیم و همواره به‌دنبال فراهم شدن شرایط مساعد برای کشور بوده‌ایم. ما آغازگر جنگ نبوده‌ایم و حتی زمانی که طرف مقابل درخواست آتش‌بس داد بلافاصله آن را پذیرفتیم و تفاهمنامه نیز با آنها امضا کردیم. همواره پیشقدم بوده‌ایم تا از شرایط جنگی عبور کنیم

این فعال رسانه‌ای اصولگرا بیان کرد: آنها هیچ‌یک از این تعهدات را از همان روز نخست اجرا نکردند؛ همان‌طور که در مورد برجام نیز از ابتدا به تعهدات خود عمل نکردند.

ایمانی افزود: ما همواره پیشقدم بوده‌ایم تا از شرایط جنگی عبور کنیم، اما طرف مقابل چنین چیزی را نمی‌خواهد. بنابراین، مشکل از جانب ایران نیست، بلکه مشکل از طرف مقابل است.

این فعال رسانه‌ای اصولگرا درباره هتاکی و روایت‌سازی‌های تفرقه‌افکنانه برخی افراد، با وجود تأکیدات رهبر انقلاب بر حفظ انسجام و پرهیز از دوقطبی‌سازی، عنوان کرد: به اعتقاد من، چنین اقداماتی از سوی این افراد، بیشتر با هدف جلب توجه و دیده‌شدن انجام می‌شود.

این فعال رسانه‌ای اصولگرا گفت: برخی افراد تمایل دارند مورد توجه قرار گیرند؛ اگر حرف‌های معمول و عادی بزنند کسی به آنها توجه نخواهد کرد. بنابراین، تلاش می‌کنند با طرح سخنان جنجالی، توجه افکار عمومی را به خود جلب کنند.

ایمانی خاطرنشان کرد: این افراد ممکن است با اهداف سیاسی، از روی عناد و مخالفت با دولت یا حتی به دلایل دیگری، چنین مطالبی را مطرح کنند. البته تعداد این افراد بسیار محدود است و از آنجا که در سطح کلان کشور نیز تأثیرگذاری قابل‌توجهی ندارند، به اعتقاد من باید اساسا به آنها بی‌توجهی کرد نه اینکه ما نیز با واکنش‌های مکرر، به این موضوع ضریب رسانه‌ای بدهیم و عملاً باعث شویم افرادی که به دنبال جلب توجه هستند، بیشتر مورد توجه قرار گیرند. دچار نوعی خطای گفتمانی شده‌ایم

ایمانی خاطرنشان کرد: به اعتقاد من، نباید به برخی افراد و اظهارات آنها بها داد. معتقدم که ما دچار نوعی خطای گفتمانی شده‌ایم که ناآگاهانه و غیرعامدانه با خواست ترامپ هم‌راستا است؛ چراکه او مرتباً ادعا می‌کند در داخل ایران دودستگی وجود دارد. ضرورت بها ندادن به مطالب بی‌اساس و بی‌اهمیت

این فعال سیاسی عنوان کرد: ممکن است فردی در کشور یا در فضای مجازی مطالبی بی‌اساس و بی‌اهمیت مطرح کند، اما ما هم نباید همان خط را دنبال کنیم و مرتب در فضای رسانه‌ای این موضوع را برجسته کنیم. به هیچ عنوان نباید به این افراد بها داد. گاهی فرد یا افرادی که اساسا اظهاراتشان اهمیت و جایگاه خاصی ندارد، صرفا برای جلب توجه، مطالبی را مطرح می‌کنند و نباید با بازتاب دادن این سخنان، به آنها اعتبار و ضریب رسانه‌ای داد.

موضع رهبر انقلاب درباره دولت کاملاً روشن است

ایمانی درباره دیدار رئیس‌جمهور با رهبر انقلاب اسلامی هم گفت: رئیس‌جمهور همواره در فرصت‌های مناسب و با توجه به مسائل امنیتی با رهبر انقلاب دیدار می‌کنند. در دوران رهبر شهیدمان، رئیس‌جمهور حداقل هفته‌ای یکبار با ایشان دیدار داشتند. در حال حاضر نیز به دلیل مسائل امنیتی، این دومین دیدار رئیس‌جمهور با رهبر انقلاب پس از انتصاب ایشان است. البته ممکن است تعداد این دیدارها بیشتر باشد، اما همانطور که آقای رئیس‌جمهور نیز گفته‌اند، دست‌کم دو بار با رهبر انقلاب ملاقات داشته‌اند.

روزنامه‌نگار اصولگرا تاکید کرد: این دیدارها با توجه به مسائل کلی کشور و برای تبادل نظر درباره این مسائل انجام می‌شود. موضع رهبر انقلاب درباره رئیس‌جمهور و همچنین کلیت دولت کاملاً روشن است و ایشان بارها تاکنون این موضوع را صراحتاً بیان فرموده‌اند.

صفحه سیاست-

به گزارش  الجزیره،‌ مارک وارنر روز جمعه در حساب کاربری خود در رسانه اجتماعی ایکس نوشت: هر روز که جنگ ایران ادامه می‌یابد، نیروهای نظامی ما در معرض خطر بیشتری قرار می‌گیرند، قیمت‌ها در آمریکا افزایش می‌یابد و آمادگی امنیت ملی ما کاهش می‌یابد. وی افزود: دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا چه زمانی از این جنگ فاجعه‌بار و مرگبار دست خواهد کشید؟

 به دنبال تجاوز نظامی مشترک آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه جمهوری اسلامی ایران بسیاری از قانونگذاران ایالات متحده نسبت به این اقدام اعتراض کردند و از دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا خواستند تا هر چه سریع‌تر به این جنگ پایان دهد.

در همین ارتباط چاک شومر رهبر دموکرات‌های مجلس سنای آمریکا در اظهاراتی با انتقاد از تجاوز نظامی مشترک آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه جمهوری اسلامی ایران، تاکید کرد: جنگ غیرعقلانی ترامپ در ایران سفره آمریکایی‌ها را کوچک کرده است.