به گزارش خبرنگار کتاب ایرنا، همزمان با فرارسیدن روز بزرگداشت شیخ صفیالدین اردبیلی عارف و صوفی ایرانی به همت انجمن آثار و مفاخر فرهنگی آیین بزرگداشت این عارف و شخصیت برجسته تاریخ و فرهنگ ایران، عصر روز یکشنبه چهارم مرداد ۱۴۰۵ در فضای مجازی برگزار شد.
منوچهر صدوقیسها مدرس و پژوهشگر حکمت و عرفان اسلامی در این مراسم طی سخنانی با تاکید بر ضرورت تفکیک میان دو مفهوم «عرفان» و «تصوف» اظهار کرد: این دو عنوان، اگرچه ارتباط و تعامل فراوانی با یکدیگر دارند، اما مترادف نیستند و هر یک موضوع، مبادی و مسائل خاص خود را دارند. از همین رو، شیخ صفیالدین را باید از بزرگترین مشایخ تصوف حقیقی ایران دانست.
وی با بیان اینکه تصوف حقیقتی ریشهدار در فرهنگ اسلامی است، افزود: برخلاف دیدگاهی که منشا تصوف اسلامی را بیرون از اسلام میداند، این حقیقت از صدر اسلام و همزمان با نزول قرآن کریم در فرهنگ اسلامی حضور داشته و یکی از ارکان مهم این فرهنگ به شمار میآید.
صدوقیسها با استناد به کتاب «صفوه الصفا»گفت: شیخ صفیالدین در کنار تبیین مبانی تصوف، با صراحت در برابر صوفیان دروغین ایستادگی میکرد. او کسانی را که تنها ظاهر صوفیانه داشتند و در باطن مردم را گمراه میکردند، به گرگی تشبیه میکند که در لباس میش وارد گله شده است تا به آن آسیب برساند.
وی ادامه داد: از نگاه شیخ صفی، کسانی که دین و معنویت را وسیله معاش و کسب منفعت قرار میدهند، بزرگترین آسیب را به حقیقت تصوف وارد میکنند و به همین دلیل، او همواره بر پالایش این مسیر از مدعیان تاکید داشت.
مولف کتاب«تاریخ حکما و عرفای متأخر بر ملاصدرا» با اشاره به بخش دیگری از سخنان شیخ صفی درباره «ذکر» گفت: شیخ صفی معتقد بود مخالفت با ذکر الهی، برخاسته از بیماری نفس انسان است؛ زیرا ذکر، نورانیتی ایجاد میکند که عیبهای نفس را آشکار میسازد و کسانی که خواهان پنهان ماندن این کاستیها هستند، با ذکر و اهل ذکر مخالفت میکنند.
صدوقیسها در ادامه به جایگاه علمی شیخ صفی نیز پرداخت و اظهار کرد: یکی از نکات مهم اندیشه او، تبیین دقیق مراحل سیر و سلوک معنوی است. شیخ صفی در بیان مراتب سلوک، بر «سیر الیالله»، «سیر فیالله» و «سیر معالله» تاکید میکند و این بیان، نشاندهنده عمق معرفت و جایگاه علمی او در حوزه عرفان اسلامی …
