به گزارش روز چهارشنبه گروه علمی ایرنا از مرکز رسانه و روابط عمومی شورای عالی انقلاب فرهنگی، حجت الاسلام والمسلمین عبدالحسین خسروپناه در نشست علمی «جذب و آینده دانایی در آموزش عالی ایران» با اشاره به آمادهسازی مستندات علمی این نشست، طرح دو پرسش راهبردی را نقطه آغاز بحث خود قرار داد و گفت: نخست اینکه از منظر تفکر اصیل ایرانی و اسلامی، «علم» چه تعریفی دارد؟ و دوم اینکه اکنون که جهان وارد عصر صنعتی نسل پنجم شده است، تعریف و رویکرد ما نسبت به علم چه باید باشد؟ پاسخ شفاف به این دو پرسش، زیربنای اصلی سیاستگذاری و ریلگذاری در آموزش عالی کشور است.
استاد خسروپناه با تأکید بر پیوستگی تاریخی و تمدنی ایران خاطرنشان کرد: در منظومه فکری ما، علم در بستر «حکمت» معنا و ماهیت پیدا میکند. این مفهوم رفیع حکمت، ریشه در تاریخ و فرهنگ پیش از اسلام ایران دارد که دین مبین اسلام آن را نه تنها تأیید، بلکه بارور، جامع و تقویت کرده است. شخصیتی که توانست این حکمت اصیل ایرانی را با ادبیات فلسفی منسجم تبیین کند، شیخ اشراق (شهابالدین سهروردی) بود که «حکمتالاشراق» را با بهرهگیری از تفسیرهای عمیق قرآنی ارائه داد.
وی با رد این تصور نادرست که «فلسفه اسلامی به دلیل بهرهگیری از آیات قرآن، منطبق بر علم کلام است»، تصریح کرد: این سخن ناشی از نوعی نگاه سطحی است؛ زیرا جوهره و عمق فلسفه، تعقل و برهان است. در فلسفه اسلامی، «عقل» هم منبع معرفتی به شمار میرود و هم ابزار شناخت است. سهروردی بیش از هر فیلسوف دیگری از آیات قرآن در مباحث فلسفی خود بهره برده، اما هدف او هرگز نقلی کردن فلسفه نبوده است.
وی بیان داشت: آیات نورانی قرآن به قوه تعقل انسان، توانمندی، عمق و قدرت برهانسازی میبخشد؛ توانمندی خاصی که گاه عقل به تنهایی و پیش از مواجهه با وحی به آن دست نمییابد. اما زمانی که این برهان عقلانی شکل گرفت، چنان منطقی و استوار است که حتی اندیشمندان غیرمسلمان نیز آن را میپذیرند.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی در ادامه به واکاوی مفهوم قرآنی «اولوالالباب» پرداخت و اظهار داشت: واژه «لُبّ» در فرهنگ قرآنی به معنای «خرد ناب» است. ترجمه ساده آن به «خرد» چندان دقیق نیست، چرا که «لُبّ» مرتبهای بس خالصتر و والاتر از عقلانیت است. اگر چهار بعد عقلانیت را در یک منظومه جامع کنار هم قرار …
