به گزارش مشرق ، ناصر شخصسلیم، استاد دانشگاه و متخصص جراحی کلیه و مجاری ادراری، خطر ابتلا به سنگ کلیه را در تابستان بشتر دانست و گفت: گرما بهتنهایی موجب تشکیل سنگ کلیه نمیشود، اما تعریق شدید و کمآبی، شرایطی ایجاد میکند که احتمال شکلگیری سنگ بهطور محسوسی افزایش مییابد. با کاهش آب بدن، حجم ادرار کم و غلظت آن بیشتر میشود. در این وضعیت، املاحی مانند کلسیم، اگزالات، اسیداوریک و فسفات در ادرار افزایش مییابند و با رسوب این مواد، کریستالهای اولیه سنگ شکل میگیرند.
وی با بیان اینکه بسیاری از افراد تنها زمانی آب مینوشند که تشنه شدهاند، گفت: تشنگی همیشه هشدار زودهنگام کمآبی نیست. افرادی که در فضای باز کار میکنند، ورزشکاران، کشاورزان، کارگران ساختمانی، نیروهای خدماتی و مسافرانی که ساعتهای طولانی در گرما قرار دارند، باید پیش از احساس تشنگی نیز مصرف مایعات را جدی بگیرندهمچنین مردان بیشتر از زنان در خطر ابتلا به سنگ کلیه هستند.
شخصسلیم افزود: افرادی که سابقه سنگ کلیه، سابقه خانوادگی این بیماری، نقرس، افزایش اسیداوریک، عفونتهای مکرر ادراری، چاقی، دیابت یا بیماریهای رودهای دارند، بیشتر در معرض خطر هستند. سالمندان و کودکان نیز ممکن است سریعتر دچار کمآبی شوند و باید با دقت بیشتری تحت نظر باشند. افرادی که سابقه سنگ کلیه دارند، بهتر است با نظر پزشک آزمایش ادرار، بررسی عملکرد کلیه، آزمایشهای متابولیک و در صورت نیاز جمعآوری ادرار ۲۴ ساعته انجام دهند تا نوع سنگ و عوامل زمینهای آن مشخص شود؛ زیرا روش پیشگیری از سنگهای کلسیمی، اسیداوریکی، عفونی و سایر انواع سنگ با یکدیگر تفاوت دارد.
درمان سنگ بر اساس اندازه و محل آن تعیین میشود
این متخصص جراحی کلیه درباره روشهای درمان سنگ کلیه اظهار کرد: درمان بر اساس اندازه و محل سنگ، جنس آن، میزان انسداد، وجود عفونت، شدت درد و وضعیت عملکرد کلیه انتخاب میشود. در سنگهای کوچک، بهویژه سنگهایی که در حالب قرار دارند و موجب عفونت یا انسداد خطرناک نشدهاند، ممکن است درمان محافظهکارانه شامل مصرف مایعات در حد مناسب، کنترل درد، پیگیری تصویربرداری و گاهی مصرف داروهای کمککننده به شل شدن حالب و دفع سنگ انجام شود.
وی افزود: همه سنگهای کوچک خودبهخود دفع نمیشوند و احتمال دفع به اندازه و محل سنگ بستگی دارد. سنگهای کوچکتر و سنگهایی که به مثانه نزدیکتر هستند، معمولاً شانس بیشتری برای دفع خودبهخودی دارند. درمان دارویی زمانی کافی است که درد قابلکنترل باشد، عفونت وجود نداشته باشد، عملکرد کلیه در معرض خطر نباشد و احتمال دفع سنگ مناسب باشد.
این استاد دانشگاه تصریح کرد: اگر سنگ بزرگتر باشد، در محل نامناسب قرار گرفته باشد، موجب انسداد قابلتوجه شود، درد با دارو کنترل نشود، استفراغ مانع مصرف مایعات شود، طی مدت مناسب دفع نشود یا عملکرد کلیه را تهدید کند، بیمار به مداخله تخصصی نیاز خواهد داشت. روش دیگر سنگشکنی بروناندامی است. در این روش، امواج شوک از خارج بدن به سنگ تابانده میشود تا سنگ به قطعات کوچکتر تبدیل شود. این روش برای برخی سنگهای کلیه و قسمت فوقانی حالب مناسب است، اما ممکن است به بیش از یک جلسه نیاز داشته باشد. البته روش یورتروسکوپی نیز در درمان مورد استفاده قرار میگیرد و سنگ با لیزر خرد یا خارج میشود.
این استاد دانشگاه، نوشیدن منظم آب را مهمترین راه پیشگیری از سنگ کلیه دانست و گفت: افراد باید در طول روز مایعات مصرف کنند و منتظر تشنگی نمانند. یکی از نشانههای دریافت مناسب مایعات، زرد کمرنگ بودن ادرار است. میزان نیاز به مایعات برای همه افراد یکسان نیست و به وزن، میزان فعالیت، دمای محیط، مقدار تعریق و وضعیت سلامت فرد بستگی دارد. بیماران مبتلا به بیماریهای کلیوی، قلبی یا برخی بیماریهای زمینهای نباید بدون مشورت پزشک میزان مصرف مایعات خود را افزایش دهند.
شخصسلیم با اشاره به باور غلط درباره جایگزینی نوشابه و نوشیدنیهای انرژیزا با آب افزود: نوشابه، نوشیدنیهای بسیار شیرین، آبمیوههای صنعتی و نوشیدنیهای انرژیزا جایگزین مناسبی برای آب نیستند و مصرف زیاد آنها میتواند خطر تشکیل برخی انواع سنگ را افزایش دهد. برخی در مورد آب شرب مصرفی میپرسند که باید گفت چنانچه آب شرب مصرف خواکی دارای املاح بسیار است بهتر است از این آب برای نوشیدن استفاده نشود.
نمک، فستفود و گوشت زیاد؛ سهگانه خطر برای کلیه
این متخصص کاهش مصرف نمک را یکی از اصول مهم پیشگیری دانست و گفت: نمک زیاد باعث افزایش دفع کلسیم از ادرار میشود و میتواند احتمال تشکیل سنگهای کلسیمی را بالا ببرد. چیپس، پفک، فستفود، سوسیس و کالباس، کنسروها، غذاهای آماده و تنقلات شور باید تا حد امکان محدود شوند. مصرف بیش از اندازه گوشت قرمز در افراد مستعد، خطر افزایش اسیداوریک و تشکیل سنگ را بیشتر کند.
این متخصص در پایان هشدار داد: بیعلامت بودن سنگ کلیه به معنای بیخطر بودن آن نیست. در روزهای گرم، کاهش ادرار، تیرگی آن، درد پهلو یا مشاهده خون در ادرار باید جدی گرفته شود؛ زیرا گاهی نخستین هشدار کلیه، زمانی ظاهر میشود که سنگ حرکت کرده و مسیر ادرار را مسدود کرده است.
