بانک مرکزی فرانسه: تعرفه‌های ترامپ نااطمینانی در اقتصاد جهانی را تشدید می‌کند

صفحه اقتصاد -

تصمیم جدید دولت ترامپ برای واردات ۳۰۰ هزار تن گوشت چرخ‌کرده بدون اعمال تعرفه‌های خارج از سهمیه، در ظاهر اقدامی برای تنظیم بازار است؛ اما در لایه‌ای عمیق‌تر، تصویری از یک چالش سیاسی بزرگ‌تر ارائه می‌دهد: جنگی که قرار بود قدرت آمریکا را در خارج از مرزها به نمایش بگذارد، اکنون آثار خود را در هزینه زندگی شهروندان آمریکایی نشان می‌دهد.

ترامپ اعلام کرده گوشت وارداتی می‌تواند حدود ۲۵ درصد ارزان‌تر از قیمت فعلی بازار عرضه شود؛ با این حال، کاخ سفید هنوز جزئیات کشورهای تأمین‌کننده و سازوکار تضمین این کاهش قیمت را اعلام نکرده است. این تصمیم در شرایطی اتخاذ شده که تعداد گاو و گوساله در آمریکا به حدود ۸۶.۲ میلیون رأس رسیده؛ سطحی که از دهه ۱۹۵۰ تاکنون کم‌سابقه است.

تناقض سیاستی نیز همین‌جاست. دولتی که تعرفه و حمایت از تولید داخلی را از ابزارهای اصلی سیاست اقتصادی خود می‌دانست، برای کنترل قیمت گوشت در بازار داخلی ناچار شده به عرضه خارجی تکیه کند. پیش از این نیز دولت ترامپ در فوریه مجوز واردات سالانه ۸۰ هزار تن گوشت کم‌چرب از آرژانتین را بدون تعرفه صادر کرده بود؛ گوشتی که بخش قابل توجهی از آن در تولید گوشت چرخ‌کرده کاربرد دارد.

اما مسئله اصلی تعرفه نیست؛ مسئله، هزینه زندگی است.

جنگ ایران از همان ابتدا بازار انرژی را تحت تأثیر قرار داد و هرچند قیمت نفت از اوج اولیه فاصله گرفته، آثار شوک انرژی همچنان در بخش‌های مختلف اقتصاد آمریکا باقی مانده است. افزایش قیمت گازوئیل، هزینه فعالیت کشاورزی، حمل‌ونقل، تولید و جابه‌جایی خوراک دام را بالا می‌برد و در نهایت می‌تواند خود را در قیمت مواد غذایی نشان دهد.

این زنجیره را نمی‌توان نادیده گرفت: سوخت گران‌تر یعنی کشاورزی گران‌تر، حمل‌ونقل گران‌تر و در نهایت فشار بیشتر بر قیمت مواد غذایی. هزینه تولید و توزیع محصولات کشاورزی، به‌ویژه در آستانه فصل برداشت، مستقیماً از قیمت سوخت و نهاده‌ها تأثیر می‌گیرد.

گوشت چرخ‌کرده نیز به دلیل جایگاهش در سبد مصرف خانوار، به نمادی مناسب برای این بحران تبدیل شده است. برخلاف شاخص‌های پیچیده اقتصادی که ممکن است برای مردم ملموس نباشند، قیمت یک بسته گوشت در فروشگاه مستقیماً به مصرف‌کننده می‌گوید که هزینه زندگی افزایش یافته است.

از سوی دیگر، تصمیم دولت ترامپ یک واقعیت ساختاری را نیز آشکار می‌کند: تولید داخلی آمریکا در کوتاه‌مدت امکان افزایش سریع عرضه گوشت را ندارد. کاهش تعداد دام، محدودیت ظرفیت تولید و افزایش هزینه نهاده‌ها باعث شده است تنظیم بازار از مسیر افزایش فوری تولید داخلی دشوار باشد.

اما اهمیت این موضوع فقط اقتصادی نیست؛ ابعاد سیاسی آن برای ترامپ حتی مهم‌تر است.

در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره، افزایش هزینه‌های زندگی می‌تواند به یکی از مهم‌ترین نقاط آسیب دولت تبدیل شود. رأی‌دهنده آمریکایی ممکن است درباره سیاست خارجی، امنیت انرژی یا معادلات ژئوپلیتیکی تحلیل‌های متفاوتی داشته باشد، اما قیمت بنزین، گازوئیل و مواد غذایی را هر روز در زندگی خود لمس می‌کند.

اینجاست که جنگ خارجی به مسئله‌ای داخلی تبدیل می‌شود.

ترامپ می‌تواند درباره اهمیت تنگه هرمز، امنیت انرژی و موازنه قدرت در خاورمیانه سخن بگوید، اما اگر هزینه پر کردن باک خودرو یا خرید گوشت افزایش یابد، روایت سیاسی او با یک واقعیت ملموس اقتصادی روبه‌رو خواهد شد.

از این منظر، واردات ۳۰۰ هزار تن گوشت را نباید صرفاً یک تصمیم تجاری دانست. دولت ترامپ تلاش می‌کند بخشی از تبعات اقتصادی جنگ را پیش از آنکه به بحران سیاسی تبدیل شود، مهار کند؛ از کاهش فشار بازار سوخت گرفته تا کنترل قیمت مواد غذایی.

اما این سیاست یک سؤال مهم را بی‌پاسخ می‌گذارد: آیا می‌توان آثار اقتصادی یک بحران خارجی را با مداخلات کوتاه‌مدت در بازار داخلی خنثی کرد؟

ترامپ جنگ را با هرمز، نفت و قدرت ژئوپلیتیک آغاز کرد؛ اما اکنون بخشی از نبرد سیاسی او در جایی بسیار نزدیک‌تر جریان دارد: قفسه فروشگاه‌های مواد غذایی.

در نهایت ممکن است رأی‌دهنده آمریکایی درباره کارنامه سیاست خارجی ترامپ نه با نقشه خلیج فارس، بلکه با قیمت یک کیلو گوشت چرخ‌کرده، یک گالن بنزین و هزینه پر کردن باک خودرو قضاوت کند. مطالعه بیشتر: ترامپ تعرفه واردات گوشت را دور زد؛ ۳۰۰ هزار تن گوشت ارزان وارد آمریکا می‌شود اخبار مرتبط circle صعود بیت کوین به بالای ۷۵ هزار دلار circle ۴۰ تریلیون دلار؛ صورت‌حساب جنگ ترامپ؟ circle ادعای آمریکا درباره شکست مذاکرات ایران و عمان/ هرمز به نقطه اختلاف واشنگتن و تهران تبدیل شد circle ۴۰ تریلیون دلار بدهی؛ صورت‌حساب جنگ ترامپ از راه رسید پیشنهاد سردبیر circle تغییر محاسبات دشمنان در برابر توان دفاعی ملت ایران circle تحلیل بازار ارز امروز ۳۰ مرداد و پیش بینی قیمت دلار فردا شنبه ۳۱ مرداد circle پیش بینی قیمت طلا و سکه فردا شنبه ۳۱ مرداد / گرانی بیشتر طلا در راه است؟ circle پیش بینی بورس فردا شنبه ۳۱ مرداد / بورس طوفانی صعود می کند؟

اقتصاد ۲۴-دومینگوئز در پاسخ به سوال مجری که خواستار توضیح درباره صحت ادعای ترامپ مبنی بر باز بودن تنگه هرمز شد گفت: «در عین حال، با توجه به شمار بسیار اندک کشتی‌هایی که از تنگه هرمز عبور می‌کنند، روشن است که این تنگه عملاً باز نیست.»

وی اضافه کرد: «دلیل اینکه من می‌گویم تنگه هرمز برای کشتیرانی ایمن نیست این است که تا زمانی که خطر حمله به هر کشتی، چه از سوی کشوری که بنادر ایران را در محاصره گرفته و چه از سوی ایران، وجود داشته باشد، نباید هیچ کشتی‌ای از تنگه هرمز عبور کند.»

وی در اظهاراتی که به جوسازی‌ها و تبلیغات مقام‌های دولت ترامپ اشاره داشت تأکید کرد: «ما نمی‌توانیم صرفاً با صدور بیانیه، فعالیت عادی کشتیرانی را از سر بگیریم.»

دومینگوئز گفت سازمان بین‌المللی دریانوردی «تا زمانی که انجام عملیات مین‌روبی تأیید نشود» از هیچ یک از فعالان حوزه کشتیرانی نخواهد خواست خطر عبور از تنگه هرمز را بپذیرند.

جوان آنلاین: رئیس‌جمهور امریکا که نتوانسته در جنگ نظامی با ایران، دستاورد مدنظر خود را محقق کند، از برنامه برای عملیات اقتصادی بی‌سابقه علیه ایران خبر داد. در سایه واکنش‌های تند مقامات ایرانی و تحلیل‌هایی درباره بی‌نتیجه بودن چنین رویکردی، چین نیز مخالفت خود را با این اقدام خصمانه امریکا علیه ایران اعلام کرده است. 

«خردکننده‌ترین عملیات اقتصادی تاریخ» تعبیری است که دونالد ترامپ روز چهارشنبه از آن برای توصیف مرحله جدیدی از جنگ اقتصادی امریکا علیه ایران استفاده کرده است. ترامپ در این پیام که آن را «روز دی اقتصادی» (Economic D- Day) نامیده، نوشته است: «ایران فرصت توافق را از دست داده است و اکنون با جنگ اقتصادی و انزوا در مقیاسی بی‌سابقه مواجه خواهد شد.» او تأکید دارد که این اقدام، فلج‌کننده‌ترین عملیات اقتصادی‌ای خواهد بود که تاکنون علیه هر کشوری انجام شده است. ترامپ خطاب به کشور‌هایی که به ایران کمک می‌کنند هم نوشته است: «هر کشوری که به نهاد‌های مالی، کسب‌وکارها، فرودگاه‌ها یا نهاد‌های دولتی خود اجازه دهد هر نوع کمک اقتصادی به ایران ارائه کنند، خود با عواقب اقتصادی عظیمی مواجه خواهد شد» او از متحدان امریکا خواسته است در این کارزار برای «منزوی کردن و شکست دادن تهدید ایران» به واشینگتن بپیوندند. رئیس‌جمهور امریکا شامگاه چهارشنبه هم به سؤال خبرنگاران در کاخ سفید درباره فشار‌های اقتصادی بر ایران این‌طور پاسخ داد: «ما چیز‌هایی داریم که می‌توانیم علیه ایران تحریم کنیم. ما تحریم‌های بسیار سختگیرانه‌ای داریم و خواهیم دید چه اتفاقی می‌افتد.» وی ادعای باز بودن تنگه هرمز را تکرار و ادعا کرد: «خطوط لوله زیادی در حال ساخت است. من فکر می‌کنم تنگه هرمز به اندازه گذشته مهم نخواهد بود.» دونالد ترامپ از گفت‌و‌گو با رادیو دبیلیوای‌بی‌سی ۷۷ نیز برای تکرار مجموعه لفاظی‌های خود علیه ایران استفاده کرد و با اشاره به اینکه نیروی هوایی ایران، بسیاری از رهبران ایران از بین رفته‌اند و کسی نمی‌داند که چه کسی ایران را رهبری می‌کند، مدعی شد: «چاره‌ای جز حمله به ایران نداشتیم، اگر ۱۰۰ بار دیگر هم لازم بود این کار را انجام می‌دادم، ایران نباید به سلاح هسته‌ای دست یابد.» اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری امریکا، نیز روز پنج‌شنبه مدعی شد: «اگر ما حداکثر فشار اقتصادی را اعمال کنیم، احتمالاً دیگر شاهد ازسرگیری گسترده عملیات نظامی نخواهیم بود.» بسنت همچنین مدعی شد که به همراه متحدان خود تحریم‌های بیشتری علیه ایران اعمال خواهد کرد. پس از مصاحبه بسنت با سی‌ان‌بی‌سی، قیمت نفت افزایش پیدا کرد. 

عراق و ترکیه، پس از چین

سید عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، خط و نشان ترامپ برای «شروع عملیات اقتصادی» علیه ایران را اقدامی در جهت انحراف افکار عمومی امریکا از بحران‌های مالی داخلی دانست و تصریح کرد: «اصرار بر ادامه سیاست‌های شکست‌خورده، تنها شکست‌های بیشتری به بار خواهد آورد و دشمنی ایرانیان را در پی خواهد داشت.» او عصر دیروز هم در توئیتی با اشاره به سوابق رؤسای جمهور امریکا که از اصطلاح «تحریم‌های فلج‌کننده»، «فشار حداکثری» و تسلیم بی قید و شرط صحبت کرده‌اند، نوشت: «این فیلم را قبلاً دیده‌ایم، همان داستان همیشگی فقط با قلدر‌های متفاوت» کاظم غریب‌آبادی، معاون وی، نیز با اشاره به تلاش‌های نظامی ماه‌های گذشته که نتیجه مطلوب واشینگتن را نداشته است، اعلام کرد: «جنگ نظامی نتیجه نداد، حالا اسم شکست بعدی را «جنگ اقتصادی» گذاشته‌اند.» 

این رویکرد، واکنشی در سطح جهانی به ویژه از جانب چین را به دنبال داشته است. لین جیان، سخنگوی وزارت امور خارجه این کشور، روز جمعه گفت: «پکن با تحریم‌های یکجانبه و غیرقانونی که فاقد مبنای حقوق بین‌الملل بوده و از سوی شورای امنیت سازمان ملل متحد مجاز نشده‌اند، مخالف است.» وی پنج‌شنبه هم گفته بود: «اعمال تحریم و فشار به حل مسئله کمکی نمی‌کند. چین از طرف‌های ذی‌ربط می‌خواهد مسئولانه عمل کنند و مسائل را از طریق ابزار‌های دیپلماتیک و سیاسی حل‌وفصل کنند.» نادر حبیبی، استاد دانشگاه برندایس، در گفت‌و‌گو با الجزیره تأکید دارد که چین هدف اصلی تحریم‌های تهدیدشده علیه کشور‌های کمک‌کننده به ایران خواهد بود و پس از آن عراق و ترکیه قرار خواهند گرفت. تحریم علیه ایران احتمالاً در نتیجه فشار امریکا و پس از گفت‌و‌گو میان مقام‌های دو کشور «تحمیل» شده است. حبیبی گفت اجرای این تحریم‌ها، به‌ویژه در مورد چین، با چالش روبه‌رو خواهد بود زیرا دولت چین به نهاد‌های خود هشدار داده است که با تحریم‌های امریکا همکاری نکنند. همچنین توقف تجارت زمینی با ترکیه و عراق دشوار خواهد بود. 

روسیه به ایران فشار نمی‌آورد

پس از چین، روسیه نیز علیه این رویکرد دولت ترامپ موضع گرفت. میخائیل اولیانوف، نماینده دائم روسیه نزد سازمان‌های بین‌المللی در وین، اعلام کرد سیاست اعمال فشار امریکا به این کشور اجازه نخواهد داد اهداف خود در قبال ایران را محقق کند. در «ایکس» نوشت: «ایران چندین دهه است که تحت تحریم‌های امریکا قرار دارد. تهران در دوره نخست ریاست‌جمهوری ترامپ نشان داد که توان ایستادگی در برابر سیاست فشار حداکثری را دارد. اگر واشینگتن واقعاً می‌خواهد به هر یک از اهداف خود دست یابد، راه نادرستی را برگزیده است. نتایج مثبت تنها از طریق دیپلماسی صادقانه قابل دستیابی است. هرچه ایالات متحده زودتر به این واقعیت پی ببرد، بهتر خواهد بود.» واسیلی نبنزیا، نماینده دائم روسیه در سازمان ملل متحد، روز پنج‌شنبه به خبرنگاران گفت: «علت این درگیری نه در کار‌هایی که ایران انجام داده یا نداده است، بلکه در تجاوز بی‌ملاحظه و ناموجهی است که توسط ایالات متحده علیه ایران آغاز شده است.» او با اعلام این که تصور نمی‌کند ایران از پایبندی به تفاهمات و توافقات موجود سر باز زده باشد، گفت: «روسیه، در اصل، هیچ فشاری بر هیچ‌کس، چه ایران و چه هر کشور دیگری، وارد نمی‌کند. ایران یک کشور مستقل است و حق دارد تصمیمات خود را بگیرد.» مجله پلیتیکو در گزارشی با استناد به گفته‌های مقام‌های سابق دولت ترامپ، سفرای امریکا و کارشناسان غرب آسیا، با اشاره به ادعای امریکا درباره اینکه این جنگ اقتصادی با جنگ‌های قبلی متفاوت خواهد بود، نوشت که در این مورد تردید‌هایی وجود دارد. این مجله اشاره کرد که دونالد ترامپ منتظر تسلیم‌شدن ایران در نتیجه جنگ اقتصادی است ولی به نظر می‌رسد تهران مایل است بیشتر صبر کند و از خواسته‌های او برای لغو هزینه‌های اعمال‌شده بر کشتی‌هایی که از تنگه هرمز عبور می‌کنند یا سایر خواسته‌هایی که ترامپ می‌خواهد برای پایان‌دادن به درگیری به آنها دست یابد، پیروی نخواهد کرد. جیمز جفری، سفیر سابق که در سه دولت، از جمله دولت اول ترامپ، خدمت کرده است، بر این باور است: «این یک جنگ فرسایشی است و مطمئنم که وزارت خزانه‌داری در حال انجام اصلاحات جزئی در اینجا و آنجا برای بستن روزنه‌ها یا گسترش تحریم‌ها است.» او افزود: «باور اینکه پس از بیست سال تحریم‌های امریکا و تجربه ایران در دور زدن آنها، اتفاق قاطعی رخ دهد، دشوار است.»

تردد تنها هفت شناور در تنگه هرمز

بنابر اعلام مرکز عملیات تجارت دریایی انگلیس، تردد کشتی‌ها در تنگه هرمز به ۴درصد سطح پیش از درگیری کاهش یافته است. داده‌های کشتیرانی کپلر نشان می‌دهد که عبور کشتی‌ها از تنگه هرمز در روز پنج‌شنبه در مقایسه با روز قبل کاهش یافته است و تنها هفت کشتی باری، شامل چهار کشتی ورودی و سه کشتی خروجی، از این گذرگاه راهبردی عبور کردند. گزارش‌ها حاکی است که هیچ‌یک از این شناور‌ها نفتکش یا حامل گاز طبیعی مایع نبودند، هرچند یک کشتی بسیار بزرگ حامل پروپان و بوتان از مسیر ایران از تنگه خارج شد. این در حالی است که آکسیوس به نقل از دو مقام امریکایی مدعی شد: «ارتش امریکا به‌طور محرمانه یک کریدور کشتیرانی برای ورود و خروج کشتی‌ها از تنگه هرمز ایجاد کرده تا روزانه میلیون‌ها بشکه نفت از این مسیر عبور کند. نیروی هوایی امریکا نیز جنگنده‌هایی را برای مقابله با موشک‌ها و پهپاد‌های ایرانی روی این کریدور در اختیار دارد. حدود ۱۰ میلیون بشکه نفت در روز، تقریباً نیمی از حجم انتقال نفت پیش از جنگ، از تنگه خارج می‌شود.» فاکس‌نیوز نیز مدعی شد: «ایران کم‌کم متوجه می‌شود که رئیس‌جمهور ترامپ و ارتش امریکا در خارج کردن مخفیانه نفت از تنگه هرمز تا سقف ۱۰ میلیون بشکه موفق هستند. بعضی شب‌ها به ۱۵ تا ۲۰ میلیون بشکه می‌رسد.» شرکت ملی نفت عربستان سعودی (آرامکو) حداقل ۴ میلیون بشکه نفت خام را با شرایط تحویل و بارگیری در خارج از تنگه هرمز به خریداران چینی فروخته است. آرامکو برای انتقال نفت به خارج از خلیج فارس، از خط لوله استراتژیک «شرق به غرب» استفاده می‌کند تا محموله‌ها را به بندر ینبع در ساحل دریای سرخ برساند. همچنین بهره‌گیری از پایانه‌های ذخیره‌سازی منطقه مانند بندر فجیره در امارات در دستور کار قرار دارد.