در این نشست، جمعی از فعالان زیستبوم فناوری و نوآوری کشور، از جمله مدیران صندوقهای پژوهش و فناوری، پارکهای علم و فناوری، شتابدهندهها و خانههای خلاق، دیدگاهها، دغدغهها و پیشنهادهای خود را درباره الگوهای جدید تأمین مالی و نقش آنها در توسعه اقتصاد دانشبنیان مطرح کردند.
رئیس مرکز تأمین مالی و توسعه سرمایهگذاری معاونت علمی در این نشست با اشاره به تنوع ابزارهای تأمین مالی در معاونت علمی، اظهارکرد: امروز مجموعهای از ابزارهای نوین مالی در اختیار زیستبوم فناوری قرار گرفته و میتوان با اطمینان گفت که برای هر شرکت دانشبنیانی که از منظر حقوقی شرایط لازم را داشته باشد، مسیر مناسبی برای تأمین مالی قابل طراحی و اجرا است.
حامد رفیعی با تأکید بر توسعه متوازن فناوری در سراسر کشور افزود: معاونت علمی علاوه بر حمایت از شرکتهای دانشبنیان، توسعه فناوری در مناطق کمتر برخوردار را نیز بهعنوان یکی از اولویتهای اصلی خود دنبال میکند و در این راستا، همکاریهای مشترکی با معاونت توسعه روستایی و مناطق محروم کشور در دستور کار قرار گرفته است.
وی در تشریح ابزار «اوراق توسعه فناوری» گفت: این ابزار یکی از مهمترین سازوکارهای طراحیشده برای شرکتهای بزرگ و پیشران به شمار میرود؛ شرکتهایی که علاوه بر توسعه فعالیتهای خود، زنجیرهای از شرکتهای کوچکتر را نیز در مسیر رشد و توسعه همراه میکنند.
رفیعی ادامه داد: تاکنون نزدیک به ۷۹ همت برای بهرهمندی از این ابزار معرفی شده است و در قالب «اوراق توسعه فناوری زنجیرهمحور»، تنها برای یکی از شرکتها، تأمین مالی در مقیاس حدود پنج همت پیشبینی شده است.
رئیس مرکز تأمین مالی و توسعه سرمایهگذاری معاونت علمی، مدل «همافزا» را یکی دیگر از الگوهای موفق تأمین مالی عنوان کرد و افزود: این مدل با مشارکت انجمن صنایع پیشرفته آغاز شده و اکنون در حال توسعه به سایر انجمنها، شرکتهای سرمایهگذاری خطرپذیر شرکتی (CVC) و فعالان زیستبوم نوآوری است.
وی توضیح داد: در قالب این الگو، منابع تجمیعشده شرکتها با حمایت صندوق نوآوری و شکوفایی چند برابر شده و امکان بهرهمندی از تسهیلات و خدمات مالی گستردهتری را فراهم میکند. این سازوکار، علاوه بر تأمین سرمایه در گردش، زمینه ایجاد منابع مالی پایدار برای توسعه شرکتهای دانشبنیان را نیز فراهم خواهد کرد.
رفیعی با اشاره به برنامههای معاونت علمی برای توسعه مشارکت مردمی در اقتصاد دانشبنیان، از اجرای الگوی «گام» با عنوان «کارآفرین آینده من» خبر داد و گفت: این طرح با همکاری شبکه بانکی و صنعت بیمه طراحی شده و بر مبنای تبدیل اعتبار خرید روزمره مردم به سرمایهگذاری بلندمدت در زیستبوم فناوری عمل میکند.
وی افزود: بر اساس این مدل، بخشی از اعتبار خرید ثبتشده افراد در شبکه بانکی و فروشگاهی، در قالب یک سازوکار بیمهای تجمیع شده و طی یک دوره زمانی، به توسعه شرکتهای دانشبنیان اختصاص مییابد. برآوردها نشان میدهد که مشارکت میلیونها نفر در این طرح میتواند منابع قابلتوجهی را به سمت اقتصاد دانشبنیان هدایت کند.
رئیس مرکز تأمین مالی و توسعه سرمایهگذاری معاونت علمی همچنین از راهاندازی «حساب امنیت انرژی» با همکاری صندوقهای پژوهش و فناوری خبر داد و اظهار کرد: در این مدل، منابع مالی برای توسعه پروژههای مرتبط با انرژیهای تجدیدپذیر، بهویژه انرژی خورشیدی، تجمیع شده و امکان چندبرابر شدن آورده شرکتها فراهم میشود.
وی با اشاره به اهمیت فکتورینگ فناورانه در توسعه کسبوکارهای دانشبنیان، خاطرنشان کرد: اگر بتوانیم این ابزار را در زیستبوم فناوری بهصورت فراگیر پیادهسازی کنیم، بسیاری از شرکتهای کوچک و بزرگ، بدون نیاز به استفاده از تسهیلات متعارف بانکی، قادر خواهند بود منابع مالی مورد نیاز خود را تأمین کنند.
رفیعی افزود: نخستین تجربه اجرای فکتورینگ فناورانه در زیستبوم دانشبنیان با حجم ۳۰۰ میلیارد تومان و با همکاری یکی از بانکهای کشور به انجام رسیده و انتظار میرود صندوقهای پژوهش و فناوری نیز نقش پررنگتری در توسعه این ابزار ایفا کنند.
وی در ادامه، به ظرفیتهای قانون تأمین مالی تولید و زیرساختها اشاره کرد و گفت: این قانون، همانند قانون جهش تولید دانشبنیان، ظرفیتهای گستردهای را در اختیار زیستبوم فناوری قرار میدهد و یکی از مهمترین بخشهای آن، پذیرش داراییهای نامشهود بهعنوان وثیقه است.
رئیس مرکز تأمین مالی و توسعه سرمایهگذاری معاونت علمی تصریح کرد: معاونت علمی طی سالهای اخیر تلاش کرده است زمینه پذیرش داراییهای نامشهود در نظام بانکی و بازار سرمایه را فراهم کند و با راهاندازی سامانه جامع وثایق، این موضوع به یکی از محورهای اصلی تأمین مالی نوآورانه در کشور تبدیل خواهد شد.
وی ادامه داد: توسعه ابزارهای مالی مبتنی بر داراییهای نامشهود، از جمله انتشار اوراق در بازار سرمایه، مستلزم مطالبهگری و مشارکت فعال بازیگران زیستبوم فناوری است و نباید اجرای این برنامهها تحت تأثیر شرایط مقطعی قرار گیرد.
حرکت از ارزشآفرینی برای چند شرکت، به سمت اقتدارآفرینی و توسعه ظرفیتهای ملی
معاون توسعه اقتصاد دانشبنیان معاونت علمی ریاست جمهوری نیز در این نشست با تأکید بر اینکه رویکرد جدید حکمرانی علم و فناوری به معنای نفی اقدامات گذشته نیست، اظهارکرد:آنچه امروز تحت عنوان پارادایم جدید توسعه اقتصاد دانشبنیان مطرح میشود، حاصل بلوغ زیستبوم فناوری و اقتضائات جدید کشور است.
محمدجواد صدری مهر افزود: هدف این رویکرد آن است که صندوقهای پژوهش و فناوری، شتابدهندهها و سایر بازیگران این زیستبوم، از تمرکز صرف بر ارزشآفرینی برای چند شرکت، به سمت ایفای نقش در اقتدارآفرینی و توسعه ظرفیتهای ملی حرکت کنند.
وی خاطرنشان کرد: برگزاری چنین نشستهایی، به همراستاسازی بخشهای مختلف زیستبوم با سیاستگذار کمک میکند و زمینهای را فراهم میسازد تا هر یک از بازیگران، جایگاه و سهم خود را در معماری نوین حکمرانی علم و فناوری کشور بازتعریف کنند.
صدری مهر تأکید کرد: رویداد «معماری نوین حکمرانی علم و فناوری کشور» فرصتی برای جانمایی نقش تمامی حلقههای زنجیره نوآوری است تا هر بخش بتواند سهم خود را در توسعه اقتصاد دانشبنیان، تقویت اقتدار ملی و تحقق اهداف کلان کشور ایفا کند.
توسعه ابزارهای حمایتی و تقویت نقش تأمین کنندگان مالی زیستبوم فناوری و نوآوری
رئیس هیأت عامل صندوق نوآوری و شکوفایی ریاست جمهوری نیز در این نشست با جمعبندی مباحث مطرحشده از سوی فعالان زیستبوم فناوری و نوآوری، بر ضرورت توسعه ابزارهای حمایتی، تقویت نقش صندوقهای پژوهش و فناوری و بهرهگیری از ظرفیت بازار سرمایه در تأمین مالی شرکتهای دانشبنیان تأکید کرد.
اصغر نورالهزاده بر لزوم تبیین و تشریح سازوکارهای اجرایی ابزارهای جدید تأمین مالی تأکید کرد و گفت: پیش از ابلاغ نهایی برخی دستورالعملها و شیوهنامهها، دیدگاهها و نظرات فعالان زیستبوم فناوری اخذ خواهد شد تا اجرای این برنامهها با مشارکت حداکثری و اثربخشی بیشتری همراه باشد.
وی با اشاره به حمایت از خانههای خلاق و شتابدهندهها افزود: خانههای خلاقی که در قالب شتابدهندههای دارای گرید دانشبنیان فعالیت میکنند، میتوانند بهطور مستقیم از حمایتهای صندوق بهرهمند شوند و در سایر موارد نیز تلاش خواهد شد با همکاری معاونت علمی و صندوقهای پژوهش و فناوری، سازوکارهای حمایتی مناسب طراحی و اجرا شود.
رئیس هیأت عامل صندوق نوآوری و شکوفایی در ادامه، توسعه نقش صندوقهای جامع و تخصصی را یکی از محورهای مهم ارتقای نظام تأمین مالی فناوری دانست و تصریح کرد: امکان ایفای نقش صندوقهای تخصصی در قالب سرمایهگذاری محدود (LP) و بهرهگیری از ظرفیت آنها بهجای ایجاد ساختارهای موازی، در دستور بررسی قرار گرفته است.
وی همچنین با اشاره به ضرورت تقویت پیوند زیستبوم فناوری با بازار سرمایه، اظهارکرد: استفاده از ظرفیتهای بازار سرمایه برای تجهیز منابع مالی، یکی از اولویتهای مشترک صندوق نوآوری و معاونت علمی است و این موضوع بهصورت جدی دنبال خواهد شد.
رئیس هیأت عامل صندوق نوآوری و شکوفایی، تشکیل کنسرسیوم میان صندوقهای پژوهش و فناوری برای صدور ضمانتنامه را از دیگر برنامههای پیشبینیشده عنوان کرد و گفت: ضوابط لازم برای ایجاد این کنسرسیومها تدوین و ابلاغ خواهد شد تا صندوقها بتوانند با همکاری یکدیگر و با استفاده از ظرفیت صندوق نوآوری، خدمات ضمانتی گستردهتری به شرکتهای دانشبنیان ارائه کنند.
وی با تأکید بر توجه ویژه به تیمهای استارتاپی و هستههای نوآور، از راهاندازی صندوقهای جدید در این حوزه خبر داد و افزود: صندوق نوآوری در حال ایجاد صندوقهای «بذری» و «نیکوکاری» با هدف حمایت از تیمهای نوپا و استارتاپی است و برای هر یک از این صندوقها، هزار میلیارد تومان اعتبار در سال جاری اختصاص یافته است.
نوراله زاده ادامه داد: در این الگو، اصل سرمایه مشارکتکنندگان از سوی صندوق تضمین میشود و سرمایهگذاران میتوانند با اطمینان بیشتری در توسعه کسبوکارهای نوآور و فناور مشارکت کنند.
وی، با اشاره به سیاستهای اهرمی صندوق نوآوری و شکوفایی خاطرنشان کرد: مدلهای اهرمی تعریفشده برای بانکها، صندوقهای پژوهش و فناوری و شرکتهای سرمایهگذاری خطرپذیر، متناسب با ظرفیت و مأموریت هر یک طراحی شده است و هدف اصلی از این رویکرد، هدایت منابع مالی به سمت توسعه فناوری و تحقق اهداف پیشبینیشده در قوانین بالادستی است.
رئیس هیأت عامل صندوق نوآوری و شکوفایی افزود: صندوق نوآوری و شکوفایی، آمادگی دارد با استفاده از ابزارهای پوشش ریسک، زمینه حضور گستردهتر سرمایهگذاران در زیستبوم فناوری را فراهم کند و در همین راستا، سازوکارهای لازم برای مدیریت و کاهش ریسک سرمایهگذاری در شرکتهای دانشبنیان در حال توسعه است.
وی همچنین به ظرفیتهای قانون جهش تولید دانشبنیان در حوزه اعتبار مالیاتی اشاره کرد و گفت: امکان بهرهگیری صندوقهای پژوهش و فناوری از برخی ظرفیتهای این قانون، موضوعی است که با همکاری معاونت علمی در حال بررسی است و در صورت فراهم بودن بسترهای قانونی، میتواند به توسعه ابزارهای حمایتی و تقویت نقش صندوقها در اقتصاد دانشبنیان منجر شود.
در بخش پایانی این نشست نیز مدیران عامل صندوقهای پژوهش و فناوری، شتابدهندهها و سایر فعالان زیستبوم نوآوری، ضمن ارائه دیدگاههای خود، بر ضرورت تقویت نقش صندوقهای پژوهش و فناوری، توسعه ابزارهای نوین مالی و افزایش هماهنگی میان سیاستگذار و بازیگران اجرایی تأکید کردند.
