به گزارش سرویس بینالملل جماران، «واشنگتنپست» در گزارشی به نقل از مقامهای عربی و غربی نوشت نارضایتی از واشنگتن در کشورهای حاشیه خلیج فارس رو به افزایش است و متحدان آمریکا نگراناند که دونالد ترامپ نتواند دیپلماسی لازم برای پایان دادن به جنگ و دستیابی به صلح با ایران را مدیریت کند.
بر اساس این گزارش، پس از ماهها درگیری و ادامه حملات موشکی و پهپادی ایران و نیروهای همسو با تهران، عربستان سعودی، امارات متحده عربی، قطر، کویت و بحرین اکنون در نارضایتی از نحوه مدیریت بحران از سوی دولت آمریکا اشتراک نظر بیشتری پیدا کردهاند. حتی در برخی از این کشورها بحثهایی درباره فایده ادامه میزبانی از تأسیسات و پایگاههای بزرگ نظامی آمریکا شکل گرفته است.
یکی از مقامهای کشورهای خلیج فارس در گفتوگو با واشنگتنپست گفت: «ترامپ این جنگ را آغاز کرد و ما بهای آن را میپردازیم.» به گفته این مقام، خشم از آمریکا از زمان حملات آمریکا و اسرائیل به ایران در ماه فوریه به بالاترین سطح خود رسیده است.
وابستگی به آمریکا؛ در کنار افزایش بیاعتمادی
با وجود افزایش نارضایتی، کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس همچنان به آمریکا بهعنوان یکی از اصلیترین شرکای امنیتی و تأمینکنندگان تسلیحات خود وابستهاند. قطر و بحرین نیز میزبان پایگاههای بزرگ نظامی ایالات متحده هستند.
با این حال، نگرانی از سیاست واشنگتن برخی دولتهای منطقه را به بررسی ترتیبات و شراکتهای امنیتی تازه سوق داده است. تحلیلگران معتقدند این روند دستکم در کوتاهمدت به معنای دگرگونی کامل نظم امنیتی منطقه نیست، اما نشان میدهد کشورهای خلیج فارس در حال بررسی گزینههایی برای کاهش وابستگی مطلق به آمریکا هستند.
یک مقام ارشد اروپایی، توافق دفاعی متقابل اخیر میان عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان را «پیامی به آمریکا» توصیف کرد و گفت این توافق نشان میدهد سه کشور قدرتمند مسلمان سنی در تلاشاند شرکای امنیتی و دفاعی خود را متنوع کنند؛ زیرا از نگاه آنها «آمریکا بهتنهایی کافی نیست».
در مقابل، یک مقام کاخ سفید این ارزیابیها را رد کرد و گفت ترامپ روابط «فوقالعادهای» با شرکای آمریکا در خلیج فارس دارد و واشنگتن از پیش از آغاز عملیات علیه ایران، بهطور مستمر با متحدان منطقهای خود در تماس بوده است.
«آمریکا ما را ناامنتر کرده است»
«فراس مقصد»، مدیر بخش خاورمیانه و شمال آفریقا در گروه اوراسیا، به واشنگتنپست گفت نارضایتی در میان متحدان آمریکا از همان ابتدای جنگ وجود داشته و بسیاری از آنها احساس میکنند ناخواسته وارد درگیریای شدهاند که ترامپ اکنون برای پایان دادن به آن با مشکل روبهرو است.
«آنا جیکوبز» از مؤسسه کشورهای عرب خلیج فارس در واشنگتن نیز گفت اعتماد به ایالات متحده از زمان آغاز جنگ کاهش یافته است و متحدان آمریکا احساس میکنند عملکرد واشنگتن در منطقه آنها را «کمتر امن» کرده است.
با این حال، یک دیپلمات غربی مستقر در منطقه تأکید کرد این تحولات الزاماً به معنای چرخشی بنیادین علیه آمریکا نیست. به گفته او، حتی پیش از جنگ نیز حضور نظامی آمریکا در کشورهای منطقه با اشتیاق کامل پذیرفته نمیشد و بیشتر بهعنوان «یک شر ضروری» دیده میشد؛ اما اکنون حتی ضرورت این حضور نیز بیش از گذشته مورد پرسش قرار گرفته است.
عربستان زیر فشار جنگ
عربستان سعودی در هفتههای اخیر با فشارهای امنیتی بیشتری مواجه شده است. این کشور علاوه بر حملات ایران و گروههای عراقی همسو با تهران، هدف حملات حوثیهای یمن نیز قرار گرفته است.
به نوشته واشنگتنپست، حوثیها بارها زیرساختهای انرژی عربستان را هدف قرار داده و تلاش کردهاند عبور و مرور در تنگه بابالمندب در ورودی دریای سرخ را مختل کنند. از سوی دیگر، پس از بستهشدن تنگه هرمز در روزهای ابتدایی جنگ، عربستان برای بخش مهمی از صادرات نفت خود بیش از گذشته به بنادر دریای سرخ وابسته شده است.
رؤیای «پیروزی سریع» رنگ باخت
واشنگتنپست مینویسد نگاه رهبران کشورهای خلیج فارس به جنگ نیز طی ماههای گذشته تغییر کرده است. عمان از آغاز مخالف جنگ بود، اما عربستان سعودی، امارات و بحرین در مقاطعی موضع متفاوتی داشتند.
یک دیپلمات غربی به این روزنامه گفته است نیروهای امارات طی ماههای گذشته حملاتی علیه خاک ایران انجام دادهاند و نیروهای سعودی نیز در واکنش به حملات گروههای همسو با تهران از خاک عراق، دست به حملات متقابل زدهاند.
یک مقام ارشد اروپایی درباره محاسبات اولیه ریاض و ابوظبی گفت این کشورها را نمیتوان کاملاً حامی جنگ دانست، اما در آغاز نیز بهطور کامل با آن مخالف نبودند. از نگاه آنها، اگر جنگ به یک پیروزی سریع و قاطع منجر میشد، نتیجه آن میتوانست برایشان سودمند باشد.
اما این محاسبه در آستانه نخستین دور مذاکرات ایران و آمریکا در ماه آوریل تغییر کرد؛ زمانی که به گفته این مقام، مشخص شد حکومت ایران سقوط نخواهد کرد و تهران نیز حاضر نیست تنگه هرمز را بازگشایی کند.
نگرانی از رفتوبرگشتهای ترامپ
«بدر السیف»، استادیار تاریخ دانشگاه کویت، گفت بیثباتی و تغییر مداوم مواضع ترامپ طی ماههای گذشته نگرانی کشورهای خلیج فارس را تشدید کرده است.
به گفته او، حتی پیش از این تغییر مواضع نیز راهبرد روشنی درباره نحوه پایان دادن به بحران وجود نداشت. السیف با اشاره به تفاهمنامهای که در ماه ژوئن میان ایران و آمریکا شکل گرفت، آن را ناکافی دانست و گفت این تفاهم نتوانست نگرانیهای اصلی کشورهای عرب خلیج فارس، از جمله برنامه موشکهای بالستیک ایران و حمایت تهران از گروههای همسو در منطقه را برطرف کند.
او تأکید کرد شروط مطرحشده در آن توافق با خواستههای کشورهای خلیج فارس همخوانی نداشت و همین مسئله یکی از عوامل از بین رفتن سریع آن بود.
«نمیتوانیم به آمریکا نه بگوییم»
با وجود همه این نارضایتیها، کشورهای خلیج فارس در حال حاضر جایگزین فوری و قابل اتکایی برای شراکت امنیتی چند دههای خود با ایالات متحده ندارند.
یکی از مقامهای منطقه به واشنگتنپست گفت ادامه جنگ عملاً این کشورها را مجبور میکند حتی بیش از گذشته بر همکاری امنیتی با واشنگتن تکیه کنند.
او در توصیف این وضعیت گفت: «هر کاری که انجام دهیم، نمیتوانیم به آمریکا نه بگوییم.»
«داگلاس سیلیمان»، سفیر پیشین آمریکا در کویت و عراق در دولتهای باراک اوباما و دونالد ترامپ، نیز گفت در سفر اخیر خود به منطقه نارضایتی قابلتوجهی از واشنگتن مشاهده کرده است؛ هرچند همزمان طی هفتههای اخیر خشم از تهران نیز به دلیل ادامه حملات به زیرساختهای منطقه و خودداری از بازگشایی تنگه هرمز افزایش یافته است.
سیلیمان وضعیت فعلی را نوعی «تناقض عجیب» توصیف کرد: دولتها و افکار عمومی منطقه از آمریکا به دلیل آغاز جنگ ناراضیاند، اما برای تأمین تجهیزات، مهمات و اطلاعات نظامی همچنان به همان کشور وابسته هستند.
پیامدهای اقتصادی جنگ در راه است
تداوم جنگ تنها یک چالش امنیتی برای کشورهای خلیج فارس نیست و میتواند هزینههای اقتصادی فزایندهای نیز به آنها تحمیل کند.
در شرایط عادی نیز فعالیت اقتصادی، گردشگری و رویدادهای منطقه در ماههای بسیار گرم تابستان کاهش مییابد، اما از پاییز و با خنکتر شدن هوا، کشورهای خلیج فارس وارد یکی از مهمترین دورههای سال برای گردشگری، تجارت و برگزاری رویدادهای بینالمللی میشوند.
امسال اما کنفرانسها، نشستهای سران، جشنوارهها و رقابتهای فرمول یک که از اکتبر تا دسامبر بخش مهمی از تقویم اقتصادی و تبلیغاتی منطقه را تشکیل میدهند، تحت تأثیر ادامه ناامنی با ابهام روبهرو شدهاند.
یک دیپلمات غربی گفت دهمین دوره «ابتکار سرمایهگذاری آینده» عربستان سعودی که اواخر اکتبر برگزار میشود و به «داووس در صحرا» شهرت دارد، میتواند نخستین آزمون جدی برای سنجش میزان آمادگی مقامهای بلندپایه و مدیران شرکتهای بزرگ بینالمللی برای سفر به منطقه در شرایط جنگی باشد.
خشم از واشنگتن، نگرانی از تهران
گزارش واشنگتنپست در نهایت تصویری پیچیده از وضعیت کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس ارائه میدهد: دولتهایی که از طولانیشدن جنگ و نحوه مدیریت آن توسط ترامپ ناراضیاند، از ادامه حملات ایران نیز خشمگین هستند و در عین حال، برای مقابله با تهدیدهای امنیتی همچنان به آمریکا وابسته ماندهاند.
در آغاز جنگ، برخی پایتختهای عربی امیدوار بودند درگیری بهسرعت به یک نتیجه قطعی برسد؛ اما با گذشت ماهها، نه ایران فروپاشیده، نه تنگه هرمز به شرایط عادی بازگشته و نه واشنگتن توانسته راهحلی پایدار برای پایان دادن به بحران ارائه کند.
همین وضعیت، شکاف میان انتظارات اولیه کشورهای خلیج فارس و واقعیت یک جنگ فرسایشی را عمیقتر کرده و پرسشهایی تازه درباره قابل اتکا بودن راهبرد امنیتی آمریکا در منطقه به وجود آورده است.
پایگاه خبری تحلیلی انتخاب (Entekhab.ir) :
عبدالله رمضانزاده، سخنگوی دولت اصلاحات به اقدام توهینآمیز رئیس مجلس عراق که نقشه خلیج فارس را با نام جعلی منتشر کرده بود، واکنش نشان داد.
به گزارش انتخاب، رمضانزاده در شبکه اجتماعی «ایکس» نوشت: «کاش آن زمان که آدمخواران داعش قصد تجزیه عراق را داشتند ما با اعزام نیرو و تجهیزات از این امر جلوگیری نمیکردیم تا امروز سیاستمداران آن کشور گستاخ نشوند و پایشان را از گلیمشان درازتر نکنند!»
به گزارش جماران، وزارت دفاع در بیانیهای به مناسبت ۳۱ مردادماه روز صنعت دفاعی تصریح کرد: ۳۱ مرداد، روز صنعت دفاعی، یادآور مسیر پرافتخاری است که ملت ایران برای دستیابی به استقلال، خودکفایی و ساخت قدرت دفاعی کشور پیموده است.
متن بیانیه وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای امنیتی به مناسبت ۳۱ مردادماه روز صنعت دفاعی به شرح زیر است:
«۳۱ مرداد، روز گرامیداشت مسیر پرافتخاری است که ملت ایران برای ساختن قدرت دفاعی و صنعتی خود پیموده است؛ مسیری که در سالهای سخت و پرحادثه و از دل تجربه تاریخی مبارزات برای بهدست آوردن استقلال و رهایی از بند استعمار و وابستگی، تحریم و تهدید آغاز شد و با نفس قدسی امام خمینی کبیر (رض) و هدایت قائد شهید انقلاب اسلامی، حضرت آیتالله سیدعلی خامنهای (قدسالله نفسه الزکیه)، و مجاهدت فرماندهان، دانشمندان و متخصصان این سرزمین شکل گرفت و امروز با هدایت رهبر عظیمالشأن انقلاب اسلامی، حضرت آیتالله سیدمجتبی حسینی خامنهای (حفظهالله)، راسخ، عازم و جازم ادامه دارد.
صنعت دفاعی جمهوری اسلامی ایران از دل تهدید متولد شد، اما در تهدید متوقف نماند. هر فشار و هر تحریم، ضرورت و باور به تکیه بر توان داخلی را آشکارتر کرد و هر میدان، فرصت جدیدی پیش روی متخصصان کشور گذاشت. این مسیر با هدایت و راهبری رهبر شهید انقلاب اسلامی، حضرت آیتالله سیدعلی خامنهای (قدسالله نفسه الزکیه)، طراحی، معماری و مهندسی شد؛ رهبری حکیم و خردمند که صنعت دفاعی را یکی از پایههای اقتدار و استقلال کشور میدید.
او راه استقلال و عبور از وابستگی را در اعتماد به مردم، بهویژه جوانان و متخصصان ایرانی، توسعه دانش و فناوری و بومیسازی به همت فرماندهان، دانشمندان، متخصصان و کارکنان صنعت دفاعی میدانست و این نگاه بلند موجب شکلگیری مجموعهای از ظرفیتها و قابلیتهای علمی، فناورانه و صنعتی شد که بخش مهمی از قدرت دفاعی و بازدارندگی ایران اسلامی را تشکیل میدهد.
صنعت دفاعی ایران در این راه و برای این آرمان مقدس، بهترین فرزندان این سرزمین را در لباس مسئولیت و فرماندهی تقدیم کرده است. شهیدان چمران، فکوری، نامجوی، شمخانی و نصیرزاده، در کنار صدها شهید از مجموعه وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح، ستارههای درخشان و ارزشمند این مسیر بودند. نام و یاد آنان برای ما مروری بر میراث و بخشی از راهی است که ساختهاند و امروز باید با قدرت بیشتری ادامه یابد.
در کنار آنان، یاد و خاطره شهدای وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح، این اسوههای علم و دیانت، در جنگ تحمیلی ۱۲ روزه و جنگ رمضان را گرامی میداریم؛ شهدایی که در روزهای سخت، میان مسئولیت و خطر فاصلهای ندیدند و در راه دفاع از کشور و ملت ایران، در اولین لحظات جنگ به شهادت رسیدند.
این جنگ نشان داد که هرگاه دشمن اراده ملت ایران را برای دفاع از خود هدف قرار دهد، با ملتی روبهرو خواهد شد که نهتنها در میدان دفاع و مقاومت ایستادگی میکند، بلکه با تکیه بر توان خود، از دل هر تهدید، قدرتی تازه برای ساختن و پیشرفت میآفریند و در لحظات سرنوشتساز، ملتی مبعوثشده برای دفاع از عزت، شرف، استقلال و تمامیت ایران اسلامی خواهد بود.
جنگهای تحمیلی اخیر، میدان واقعی آزمون توانمندیهای دفاعی کشور بود. آنچه طی سالها با دانش و مجاهدت متخصصان ایرانی در صنعت دفاعی ساخته و توسعه یافته بود، در میدان به کار آمد و در کنار ظرفیتهای عملیاتی نیروهای مسلح و ملت ایران، بخش مهمی از محاسبات و اهداف دشمن را با شکست مواجه کرد و آنها را متحیر ساخت.
در عین حال، این جنگها تنها میدان مقابله نبود؛ فرصتی بود برای شناخت دقیقتر توانمندیها، آشکار شدن نیازهای جدید و ترسیم مسیر آینده. ما آموختهایم هرگز توقف نکنیم و بر این اساس، جنگ تحمیلی اخیر را جنگ گذشته میدانیم؛ بدون غرور یا نگرانی، صنعت دفاعی را متناسب با این یافتهها و آموزهها، پیوسته نوسازی، بازآفرینی و بهروز کنیم.
از همینجاست که مفهوم «انقلاب صنعت دفاعی» بر مبنای الگوی مشارکت دفاعی -ملی اهمیت پیدا میکند؛ تحولی دائمی و پویا که تنها به ساخت یک محصول جدید محدود نیست، بلکه شیوه تفکر، الگوهای طراحی، تولید، مدیریت فناوری، استفاده از ظرفیتهای دانشبنیان، هوشمندسازی و سرعت تبدیل دانش به توان دفاعی را متحول میکند.
در این مسیر، شعار راهبردی امسال «صنعت دفاعی، مشارکت ملی، ایران مقتدر» بلکه یک انتخاب شعاری نیست؛ یک ضرورت واقعی بر مبنای امنیت ملی ایران بزرگ و صیانت از دستاوردهای دفاع مقدس رمضان است. صنعت دفاعی متعلق به یک سازمان یا یک مجموعه خاص نیست.
دانشگاه، دانشمند، مهندس، شرکت دانشبنیان، صنعتگر و نخبه، زن و مرد و پیر و جوان، همه در ساختن قدرت دفاعی کشور سهم و نقش دارند. همان ملتی که در میدان دفاع از اسلام، انقلاب، ولایت و وطن ایستاد، امروز در میدان علم و فناوری و صنایع دفاعی بومی نیز باید پای کار ساختن آینده ایران و دفاع قامت برافراشته است.
از سوی دیگر، شعار سال نیز با مأموریت صنعت دفاعی پیوندی مستقیم دارد. اتحاد مقدس، پشتوانه امنیت ملی است و امنیت ملی، زمینه استمرار اقتدار و پیشرفت کشور. تجربه جنگهای اخیر نشان داد هرچه پیوند میان ملت و نیروهای مسلح مستحکمتر باشد، توان کشور برای مقابله با تهدیدها و عبور از بحرانها نیز بیشتر خواهد بود. صنعت دفاعی در این میان، یکی از مهمترین پشتوانههای امنیت ملی و اقتدار ایران اسلامی است.
امروز وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح، در ادامه راهی که رهبر شهید انقلاب ترسیم کرد و شهیدان برای آن جانفشانی کردند، مأموریتی روشن پیش روی خود دارد: تجربه میدان را به دانش، دانش را به فناوری و فناوری را به قدرت دفاعی آینده تبدیل کند.
این راه با اتکال به خداوند متعال، تحت فرماندهی راهبردی حضرت آیتالله سیدمجتبی حسینی خامنهای (مد ظله العالی)، با تکیه بر ملت ایران و با همت نسل جدید دانشمندان، متخصصان و جوانان این سرزمین ادامه خواهد یافت.
۳۱ مرداد، روز صنعت دفاعی، روز تجلیل از یک صنعت نیست؛ روز تجلیل از جامعه بزرگ و قدرت ساز صنایع دفاعی و نیز اراده ملتی است که تصمیم گرفته است قدرت دفاع از خود را با دست، دانش و اراده خود بسازد.»
