به گزارش ایرنا، غلامحسین مظفری عصر چهارشنبه در نشست هماندیشی مسائل حوزه صادرات ریلی به افغانستان با اشاره به حجم بالای تجارت در مرزهای شرقی بر ضرورت رفع موانع توسعه مرز شمتیغ و استفاده از ظرفیتهای موجود در حوزه حملونقل ریلی تأکید کرد.
وی با بیان اینکه حجم تجارت در این مسیر، ضرورت تصمیمگیری و اقدام جدی را نشان میدهد، گفت: هیچ توجیهی برای عدم توسعه این مسیر وجود ندارد؛ زیرا ظرفیتهای موجود و حجم کالاهای در حال حرکت، نشاندهنده اهمیت راهبردی این منطقه است و باید از ظرفیت فوقالعاده مرزهای شرقی که کمتر مورد توجه قرار گرفته در راستای توسعه اقتصادی استفاده کرد.
مظفری با اشاره به ضرورت ساماندهی علمی و تخصصی مرز شمتیغ، پیشنهاد کرد : برای این مسیر از مشاوران متخصص جهت تعریف دقیق پروژهها و ایجاد فضای فیزیکی مورد نیاز استفاده شود.
استاندار خراسان رضوی گفت: با در نظر گرفتن ملاحظات امنیتی، شمتیغ را باید مسیری امن و در عین حال تسهیلکننده در مراودات بینالمللی دانست و همکاری دستگاههای افغانستانی در مدیریت مشترک فرآیندها بهویژه در کنترل ورود مواد معدنی و کالا را مطالبه کرد.
وی همچنین با اشاره به ضرورت افزایش اختیارات مدیریت استان در تصمیمگیریهای مرزی خواستار واگذاری بیشتر اختیارات به استانداری جهت تسریع در روند اجرایی شد.
مظفری در ادامه با اشاره به هدف نهایی کشور در تبدیل شمتیغ به یک مرز ریلی فعال از امکان استفاده از ظرفیت ترانزیت به سمت آبهای گرم جنوب از طریق شبکه ریلی کشور خبر داد و گفت: نباید فضای انحصار در حوزه حملونقل ریلی حاکم باشد و بخش خصوصی نیز باید بتواند در زیرساختها و بهرهبرداری مشارکت داشته باشد.
استاندار خراسان رضوی با اعلام برگزاری نشست تخصصی در مرز شمتیغ طی حدود یک ماه آینده پیشنهاد کرد که پیش از این نشست، کمیتههای تخصصی با حضور دستگاههای اقتصادی، امنیتی و مدیران راهآهن، مسائل را دستهبندی و برای هر موضوع، راهکار اجرایی مشخصی اتخاذ کنند.
اختصاص هزار میلیارد تومان برای توسعه فاز نخست شمتیغ
معاون امنیتی و انتظامی استاندار خراسان رضوی با تأکید بر ضرورت تهیه فهرست و شبکه مسائل مرز شمتیغ گفت: معتقدیم ۸۰ درصد مسائل موجود با تشریک مساعی و همکاری دستگاههای مختلف قابل حل است و باید مسائل مرز بهصورت شفاف احصاء، اولویتبندی و برای هر موضوع، مسئولیت مشخص تعریف شود.
امیرالله شمقدری با اشاره به ضرورت شفافسازی فعالیتهای کنسرسیوم توسعه خط آهن کشور افزود: درباره ساختار کنسرسیوم، تعداد شرکتهای عضو، نحوه فعالیت سهامداران، سرمایهگذاران، شیوه مدیریت و محل هزینهکرد منافع آن نیاز به توضیحات بیشتری وجود دارد تا مسئولان استان شناخت دقیقتری از ظرفیت این مجموعه داشته باشند.مسئولیتهای اجتماعی کنسرسیوم باید تعریف شود و اگر چارچوب مشخصی برای آن وجود ندارد، باید تعیین تکلیف شود.
وی اظهار کرد: با توجه به منافعی که فعالیتهای مرزی برای مجموعههای فعال ایجاد میکند، باید از این ظرفیت در راستای توسعه مرز استفاده شود. در حوزه امنیت مرز باید مشخص شود هر دستگاه چه مسئولیتی دارد تا در زمان بروز مسائل، فرآیندها دچار ابهام نشود. انتظار است کنسرسیوم در این حوزه پیشقدم شود.
شمقدری تاکید کرد: با توجه به حجم فعالیتهای پیشبینیشده در مرز باید زیرساختهای مورد نیاز مانند تجهیزات هوشمندسازی و کنترل فراهم شود. همچنین در مرز شمتیغ ایکسری واگنی و نیز گمرک مستقر شود زیرا گمرک در فاصله ۶۰ یا ۷۰ کیلومتری از مرز معنا ندارد. دستگاههای مرتبط نیز باید در همان نقطه حضور داشته باشند تا فرآیندهای مرزی به شکل مناسب انجام شود.
معاون استاندار خراسان رضوی درباره موضوع تأمین نیروی انسانی در مرز مشکلات مربوط به استخدام و تأمین نیرو گفت: استانداری آمادگی دارد زمینههای لازم برای استقرار دستگاهها در مرز را فراهم کند.
وی با اشاره به موضوع هوشمندسازی مرز گفت: در گفتوگوهای گذشته موضوع اختصاص حدود هزار میلیارد تومان برای هوشمندسازی و توسعه فاز نخست شمتیغ مطرح شده بود که باید مشخص شود این اقدام براساس چه برنامه زمانی و با چه فرآیندی انجام خواهد شد تا امکان نظارت دقیقتر بر اجرای آن وجود داشته باشد.
شمقدری با اشاره به ظرفیت شهرستان خواف و همراهی مسئولان محلی اظهار کرد: اقدامات انجامشده در این منطقه نتیجه انسجام و همکاری مجموعههای مختلف است و این ظرفیت باید برای حل مسائل باقیمانده نیز مورد استفاده قرار گیرد. بخشی از مشکلات موجود ناشی از روشن نبودن برخی مسئولیتها و تعارض منافع بوده که باید با برگزاری جلسات تخصصی و نشست پیشرو در شمتیغ، موضوعات مرتبط بررسی و برای رفع موانع تصمیمگیری شود.
همچنین مهدی آسیایی، فرماندار خواف با اشاره به ظرفیتهای ایجادشده در حوزه ریلی در این نشست گفت: با توجه به برنامهریزی برای افزایش حجم فعالیتها و هدفگذاری تبدیل شمتیغ به یکی از مرزهای مهم ریلی کشور، باید الزامات و نیازمندیهای این مسیر نیز متناسب با این ظرفیتها فراهم شود. این موضوع نیازمند همدلی و همکاری همه دستگاههاست تا بتوان از این فرصت به بهترین شکل استفاده کرد.
تامین مالی مسیر ریلی هرات - مزارشریف از محل معدن
مدیرعامل کنسرسیوم توسعه خط آهن کشور نیز در این نشست با اشاره به نقش این مجموعه در توسعه مسیر ریلی افغانستان گفت: این کنسرسیوم با هدف ایفای نقش جمهوری اسلامی ایران در احداث و بهرهبرداری از خط آهن افغانستان تشکیل شده و اکنون به عنوان نماینده داخلی ایران در این پروژه فعالیت میکند.
مهدی رضایی اظهار کرد: کنسرسیوم ذیل وزارت راه تشکیل شد و پس از بررسیهای انجامشده ۱۲ شرکت در آن حضور یافتند و قراردادی میان کنسرسیوم و طرف افغانستانی منعقد شد. این مجموعه در بهرهبرداری از خط ریلی هیچ امتیاز انحصاری برای شرکتهای سهامدار قائل نیست و هر شرکتی که ظرفیت واگن یا لکوموتیو داشته باشد، میتواند در این مسیر فعالیت کند.
وی درباره پروژه ریلی هرات ـ مزارشریف گفت: این پروژه به صورت مستقیم به طرفهای ایرانی متقاضی واگذار خواهد شد و هر شرکت ایرانی میتواند در بخشهایی از این خط ریلی ۷۰۰ کیلومتری مشارکت کند. تأمین مالی این پروژه نیز با استفاده از ظرفیتهای اقتصادی افغانستان و سهم دولت این کشور از معادن در حال استخراج پیشبینی شده است تا منابع حاصل از آن برای اجرای عملیات ساخت اختصاص یابد.
مدیرعامل کنسرسیوم توسعه خط آهن کشور با بیان اینکه رفع نواقص مسیر ریلی موجود نیازمند تأمین منابع است، افزود: بخشی از این اقدامات تاکنون با سرمایهگذاری موقت سهامداران انجام شده، اما برای توسعه کامل منطقه و پاسخگویی به نیازهای آینده، باید منابع و زیرساختهای لازم پیشبینی شود.
وی با اشاره به نقش کنسرسیوم در بهرهبرداری از خط آهن افغانستان اظهار کرد: مجوزهای لازم از دولت افغانستان دریافت شده و پس از تکمیل مسیر، بهرهبرداری از خط به مجموعه ایرانی واگذار خواهد شد. همچنین امنیت مسیر از سنگان تا مرز براساس مصوبات انجام میشود و برای بخش افغانستان نیز پروتکلهای امنیتی مورد نیاز در نظر گرفته شده است.
رضایی با تأکید بر ظرفیت مرز شمتیغ گفت: این منطقه میتواند به یک محور مهم لجستیکی در شرق کشور تبدیل شود و با اتصال ریلی استاندارد به کشورهای منطقه، نقش مهمی در توسعه ارتباطات اقتصادی ایفا کند. اکنون حدود یک میلیون و ۲۰۰ هزار تن بار از این کریدور جابهجا میشود و پیشبینی میکنیم این رقم تا پایان سال به دو میلیون تن برسد. این حجم جابهجایی در شرایطی انجام شده که مرز شمتیغ با حداقل امکانات فعالیت میکند و برای تبدیل شدن به یک مرز ریلی پیشرو، نیازمند تکمیل زیرساختهای گمرکی، مرزبانی و خدماتی است.
مدیرعامل کنسرسیوم توسعه خط آهن کشور خاطرنشان کرد: برای توسعه زیرساختهای مرز شمتیغ، حدود ۳۶۰ میلیارد تومان اعتبار پیشبینی شده و برآوردها نشان میدهد برای تکمیل ظرفیتهای مورد نیاز آینده، منابع بیشتری باید اختصاص یابد تا این مرز بتواند متناسب با حجم تجارت منطقه فعالیت کند.
بارگیری ۱۱۵ واگن ورودی شمتیغ
سرپرست اداره کل راهآهن شرق نیز در این نشست با اشاره به افزایش مبادلات ریلی در مرز شمتیغ و ضرورت توسعه زیرساختهای این محور گفت: در حال حاضر ۱۱۵ واگن از مبادی مختلف ورودی بارگیری شده و برای پاسخگویی به رشد فزاینده بار، باید از هماکنون موضوع دوخطه کردن محور شمتیغ تا تربتحیدریه در دستور کار قرار گیرد. در مرز سرخس با ترکمنستان ارتباط مستقیم داریم و در دورههای مختلف، مسائل مربوط به مبادلات واگنی، مشکلات مالی، سیر حرکتی، ایمنی و ارتباطات بینالمللی برای حرکت ایمن قطارها پیگیری شده است.
علی وطن خواه با بیان اینکه مرز شمتیغ اکنون یکی از شلوغترین مرزها و رتبه نخست مبادلات را به خود اختصاص داده است، افزود: این موضوع جای خرسندی دارد، اما اگر ظرفیتهای لازم در این محور ایجاد نشود، ممکن است بخشی از این مبادلات به سمت مسیرهای دیگر سوق پیدا کند.
وی ادامه داد: در حوزه مسافری نیز پیگیریهای لازم انجام شده و بازدیدهای مستمری از مرز شمتیغ صورت گرفته است. برنامۀ بودجه مورد نیاز نیز در این منطقه تهیه و اولویتبندی شده که یکی از مهمترین موارد آن استقرار گمرک در مرز شمتیغ است، زیرا تا زمانی که گمرک به این نقطه منتقل نشود، بسیاری از اقدامات به نتیجه نخواهد رسید.
سرپرست اداره کل راهآهن شرق تصریح کرد: در حال حاضر ۱۱۵ واگن از مبادی مختلف از جمله ترکیه وارد شده و در ایستگاههای راهآهن شهر متوقف، ارزیابی و برای اعزام آماده میشوند. با این حال، سرعت عملیات در سمت دیگر مرز نیز نیازمند توسعه امکانات تخلیه، تقویت سازوکارهای پذیرش و ارتقای الزامات ایمنی است.
وی با اشاره به ضرورت تقویت فرآیند سیر قطارها به سمت افغانستان گفت: تمامی ایستگاهها نیروهای مورد نیاز را مستقر کردهاند و سیر حرکت قطارها براساس قوانین و مقررات راهآهن انجام میشود، اما در صورت افزایش اعزام قطار به افغانستان، باید سازوکار مشخصی برای پیگیری وضعیت قطار پس از عبور از مرز وجود داشته باشد. در جلسهای که پس از این نشست برگزار خواهد شد، مسائل مشترک میان راهآهن و کنسرسیوم مطرح و پیگیری میشود. همچنین با استقرار گمرک در مرز شمتیغ، امکان راهاندازی بخش مسافری نیز فراهم خواهد شد.
وطنخواه با تأکید بر ضرورت توسعه ظرفیت ریلی محور شمتیغ اظهار کرد: رشد فزاینده مبادلات نشان میدهد که از هماکنون باید برای دوخطه کردن محور شمتیغ تا تربتحیدریه برنامهریزی شود، زیرا یک خط پاسخگوی حجم ترانزیتی پیشبینیشده نخواهد بود. حدود سه ماه پیش پیشنهاد شده بود که شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حملونقل و راهآهن اقدامات لازم را در این زمینه آغاز کنند. همچنین از نظر امنیتی باید مرزبانی به صورت ۲۴ ساعته فعال شود، زیرا فعالیت محدود به روشنایی روز پاسخگوی شرایط فعلی نیست.
وطنخواه ادامه داد: فعالیتهای ریلی در مرز نیازمند نیروهای تخصصی است؛ چراکه کنترل قطار، بررسی چرخها، ترمزها و مسائل ایمنی نیازمند حضور نیروهای آموزشدیده است و باید برای تأمین نیروی انسانی پایدار منطقه برنامهریزی شود. همچنین انتقال گمرک به مرز شمتیغ باید هرچه سریعتر انجام شود، زیرا حدود ۷۰ درصد امکانات مورد نیاز در این منطقه آماده شده است و در صورت استقرار نیروهای گمرکی، امکان ارائه خدمات کامل فراهم خواهد شد.
سرپرست اداره کل راهآهن شرق خاطرنشان کرد: مرز شمتیغ از نظر امنیتی، مرزبانی و سیر واگنهای خالی و باردار اهمیت بالایی دارد و با توجه به ورود قطارهای جدید و آغاز روند اعزام بار از افغانستان، باید زیرساختهای موجود متناسب با این حجم فعالیت توسعه یابد.
