تأکید وزیر امور خارجه ترکیه بر تداوم آتش‌بس ایران و آمریکا؛ حوادث تنگه هرمز سوءتفاهم بود

بین الملل

به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری تسنیم به نقل از خبرگزاری «تاس»، ماریا زاخارووا، سخنگوی وزارت امور خارجه روسیه اعلام کرد که مقامات مسکو همچنان در انتظار ارائه توضیحات واشنگتن و آنکارا درباره احتمال ارسال تسلیحات به اوکراین هستند.

این دیپلمات در یک نشست خبری با یادآوری اینکه اطلاعات منتشره در اینترنت مبنی بر اینکه ممکن است محموله بزرگی از تسلیحات و مهمات ساخت آمریکا که اکنون در اختیار ترکیه قرار دارد، به اوکراین منتقل شود، بر اسنادی استوار بود که کنگره آمریکا منتشر کرده بود، گفت: «در همین ارتباط، وزارت امور خارجه روسیه از مقامات آمریکایی و ترکیه‌ای درباره این موضوع توضیح خواسته و ما همچنان در انتظار پاسخ واشنگتن و آنکارا هستیم و امیدواریم آن را دریافت کنیم.» روسیه: به حملات تروریستی اوکراین پاسخی قاطع خواهیم داد کرملین: تعلیق درگیری با اوکراین در امتداد خط تماس جبهه غیرممکن است کاخ سفید: توان دفاعی آمریکا بر ارسال تسلیحات به اوکراین اولویت دارد

زاخارووا افزود که مسکو با توجه به تأثیر این وضعیت بر دورنمای حل‌وفصل مناقشه اوکراین، در انتظار واکنش طرف‌ها است. این در حالی است که دفتر رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه پیشتر اعلام کرد که درباره درخواست مسکو در خصوص برنامه‌های احتمالی آنکارا برای ارسال تسلیحات به کی‌یف اطلاعاتی در اختیار ندارد. این دفتر به پرسش‌های تکمیلی درباره موضع آنکارا در این زمینه نیز پاسخی نداد.

روسیه به اقدام فنلاند در ارسال تسلیحات به کی‌یف پاسخ مناسب خواهد داد

 سخنگوی وزارت امور خارجه روسیه اعلام کرد که این کشور به اقدامات خصمانه فنلاند در قالب ارسال تسلیحات نظامی به اوکراین پاسخ  مناسب خواهد داد. او تأکید کرد: «تسلیحات فنلاندی به محض عبور از مرز اوکراین، به‌طور خودکار به هدفی مشروع برای نیروهای مسلح روسیه تبدیل می‌شوند. هیچ اقدام خصمانه‌ای از سوی هلسینکی بی‌پاسخ نخواهد ماند. واکنشی سنجیده و اجتناب‌ناپذیر که کاملاً مطابق با منافع ملی ما خواهد بود.»

ماریا زاخارووا  یادآور شد که فنلاند از سال 2022 تاکنون حجم بی‌سابقه‌ای از کمک‌های مالی و مادی به اوکراین به ارزش حدود 4.5 میلیارد یورو ارائه کرده  و هدف هلسینکی وارد کردن حداکثر خسارت به روسیه در میدان نبرد، تحقق به‌اصطلاح شکست راهبردی بر کشور ماست. 

 روز پنجشنبه گزارش شد که شرکت فنلاندی «اینوکاس» قصد دارد در این کشور ظرفیت‌هایی برای تولید پهپادهای مورد نیاز نیروهای مسلح اوکراین ایجاد کند. یانه کوستامو، رئیس این شرکت اعلام کرد که این مشارکت با هدف گسترش تولید سامانه‌های بدون سرنشین در فنلاند و افزایش حجم تجهیزات ارسالی به اوکراین انجام می‌شود.

روسیه تنها ضامن حاکمیت اوکراین است

ماریا زاخارووا اعلام کرد که به‌جز روسیه هیچ کشور دیگری وجود ندارد که بتواند حاکمیت و تمامیت ارضی اوکراین را تضمین کند. این دیپلمات در پاسخ به سئوال یکی از خبرنگاران گفت: «تنها ضامن حاکمیت و تمامیت ارضی اوکراین، روسیه بوده و فقط روسیه می‌تواند باشد و ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه بارها بر این موضوع تأکید کرده است.»

او با اشاره به اینکه کشورهای غربی علاقه‌ای ندارند اوکراین کشوری مستقل و شکوفا باشد، زیرا چنین وضعیتی هیچ منفعتی برای اتحادیه اروپا ندارد، افزود: «با توجه به مسیری که غرب طی سال‌های اخیر در پیش گرفته است، منظورم غرب است، اصولاً حتی وجود اوکراین به‌عنوان یک کشور هم برای آن ضروری نیست. علاقه غرب به اوکراین صرفاً ماهیتی منفعت‌طلبانه دارد.»

انگیزه واقعی واشنگتن از کاهش رزمایش‌ها با سئول جای سئوال دارد

سخنگوی وزارت امور خارجه روسیه اشاره کرد که فقط نمایندگان دولت آمریکا می‌توانند درباره انگیزه تصمیم کاخ سفید برای کاهش مقیاس رزمایش‌های نظامی مشترک با کره جنوبی توضیح کاملی ارائه دهند.

پیشتر دونالد ترامپ به پیت هگست، رئیس پنتاگون دستور داده بود مقیاس رزمایش‌های نظامی مشترک با جمهوری کره را کاهش دهد، زیرا به گفته او، این رزمایش‌ها «پیامی خصمانه» به کره شمالی ارسال می‌کنند. زاخارووا در پاسخ به سئوال خبرنگاران درباره انگیزه این اقدام، یادآور شد: «بهتر است خبرنگار «برای دریافت توضیحات، برای مثال به سفارت آمریکا یا مقام‌های رسمی آمریکایی مراجعه کند تا آنها انگیزه این تصمیم را بیان کنند.» واکنش تند کره جنوبی به ترامپ؛ سئول بر استقلال نظامی تأکید کرد

این دیپلمات با اشاره به اینکه کشورهای مستقل می‌توانند خود پارامترهای رزمایش‌های مشترک را تعیین کنند، گفت: «مهم این است که این رزمایش‌ها با موازین حقوق بین‌الملل مطابقت داشته باشند، تهدیدی ایجاد نکنند، ماهیت تهاجمی نداشته باشند و غیره.»

زاخارووا ادامه داد: «البته یک مؤلفه دیگر هم وجود دارد که احتمالاً مستقیماً به ما مربوط می‌شود. ما نیز بخشی از منطقه آسیا ـ اقیانوسیه هستیم و بارها توجه را به این موضوع جلب کرده‌ایم که رزمایش‌های تهاجمی که هدف آنها مقابله با تهدیدهای مشترک مانند چالش‌های جدید، تروریسم، دزدی دریایی یا مقابله با بلایای طبیعی نیست، اوضاع را بی‌ثبات می‌کنند و نه‌تنها به تقویت امنیت کمک نمی‌کنند، بلکه برعکس آن را تضعیف می‌کنند. بنابراین از هر اقدامی که با هدف کاهش ظرفیت درگیری و کاهش خطر وارد شدن آسیب به امنیت منطقه انجا شود، فقط می‌توان استقبال کرد. ولی اینکه انگیزه این اقدامات چیست، برای دریافت پاسخ به این پرسش باید به طرف آمریکایی مراجعه کنید.»

انتهای پیام/  

دیدارنیوز _ سرویس بین‌الملل: در پی تجاوز نظامی اسرائیل و آمریکا به ایران در روز شنبه ۹ اسفند ۱۴۰۴ و ترور آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر انقلاب، درگیری میان طرف‌ها آغاز شد و در روز چهلم، موقتا جنگ متوقف و آتش‌بس به مدت دو هفته برقرار شد.

به گزارش دیدارنیوز، روز شنبه (۲۲ فروردین)، مذاکرات طولانی میان ایران و آمریکا در اسلام‌آباد پاکستان برگزار شد اما طرفین با وجود مذاکره تا بامداد یکشنبه در اسلام آباد به توافقی نرسیدند. بنابر گزارش رسانه‌های داخلی، گفته می‌شود درخواست‌های آمریکا به ویژه درباره تنگه هرمز و اورانیوم غنی‌شده مانع از دستیابی به توافق شده است.

روز یکشنبه ۱۳ اردیبهشت، ترامپ اعلام کرد که پیشنهاد ایران قابل قبول نیست و مذاکرات در بن‌بست قرار دارد. روز دوشنبه ۱۴ اردیبهشت، حملات موشکی و پهپادی به امارات صورت گرفت، اما ایران این حملات را تایید نکرد. امارات مدعی شده که این حملات از سوی ایران انجام شده است.

پنجشنبه ۱۷ اردیبهشت حملاتی از سوی آمریکا به بندرعباس و قشم صورت گرفت و نیروی دریایی ایران با ناوشکن‌های آمریکایی درگیر شد. همچنین صدای شدید پدافند هوایی در غرب تهران شنیده شد.

دوشنبه شب ۲۸ اردیبهشت، ترامپ مدعی شد که به دلیل درخواست چند کشور عربی، حمله دوباره به ایران را به تعویق انداخته است. بامداد یکشنبه ۳ خرداد، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا ادعا کرد که به توافق با ایران نزدیک شده‌ایم.

ساعت ۲۲:۳۰ یکشنبه ۱۷ خرداد، جمهوری اسلامی ایران حملات موشکی خود را به اسرائیل، در پاسخ به حملات تل‌آویو به ضاحیه جنوبی بیروت آغاز کرد و تنش‌ها بار دیگر بالا گرفت. بامداد روز دوشنبه ۱۸ خرداد، اسرائیل به مناطقی در ایران حمله کرد. پس از یک روز درگیری نظامی، دو طرف پایان حملات را اعلام کردند.

بامداد روز چهارشنبه ۲۰ خرداد، آمریکا به بهانه سرنگون شدن یک هلی‌کوپتر در تنگه هرمز، انگشت اتهام را به سمت ایران نشانه گرفت و حملاتی را به جنوب کشورمان انجام داد که با پاسخ ارتش و سپاه مواجه شد. روز جمعه ۲۲ خرداد دو طرف از نزدیک شدن به توافق خبر دادند.

بامداد دوشنبه ۲۵ خرداد، ایران و آمریکا از توافق برای پایان جنگ گفتند و بامداد روز پنجشنبه ۲۸ خردادماه مسعود پزشکیان رئیس‌جمهور ایران و دونالد ترامپ رئیس‌جمهور ایالات متحده آمریکا در فاصله زمانی کوتاهی متن یادداشت تفاهم اسلام‌آباد را به‌صورت دیجیتال و غیرحضوری امضا کردند.

روز جمعه ۲۹ خرداد، مذاکرات ایران و آمریکا که قرار بود در سوئیس برگزار شود، لغو شد. روز شنبه ۳۰ خرداد، هیات مذاکره‌کننده ایرانی به سرپرستی محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس راهی سوئیس شد.

روز یکشنبه ۳۱ خرداد، مذاکرات سوئیس با حضور هیات‌های ایرانی و آمریکایی و میانجیگری دو کشور پاکستان و قطر برگزار شد. در پی تهدیدهای ترامپ در شروع مذاکرات، هیات ایرانی اعتراض خود را اعلام کرد و طبق گفته برخی رسانه‌ها مقامات سیاسی ایران از محل مذاکرات خارج شدند.

روز دوشنبه اول تیرماه، آمریکا تحریم نفت و پتروشیمی ایران را تا آخر مرداد لغو کرد.

روز دوشنبه ۸ تیرماه، آمریکا از نشست با ایران در دوحه خبر داد، اما تهران این موضوع را رد کرد.

بامداد ۱۷ تیرماه، آمریکا به بهانه حمله به چند کشتی در تنگه هرمز که ایران را مسوول آن دانسته، به چند شهر جنوبی کشورمان حمله کرد و ترامپ از پایان آتش‌بس با ایران خبر داد. در واکنش به این تجاوز نظامی، ارتش و سپاه مواضع آمریکا را در کشور‌های عربی هدف قرار دادند.

بامداد روز جمعه ۱۹ تیرماه، پیکر رهبر شهید انقلاب اسلامی و خانواده ایشان در حرم امام رضا (ع) به خاک سپرده شد.

روز شنبه ۳ مرداد و پس از حدود ۲ هفته، حملات آمریکا به جنوب ایران متوقف شد. بامداد روز پنجشنبه ۸ مرداد، آمریکا به بهانه حملات سپاه به پایگاه این کشور در اردن، بار دیگر به جنوب ایران حملات هوایی انجام داد.

ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا روز ۲۹ مرداد از آغاز عملیات اقتصادی خردکننده بی‌سابقه علیه جمهوری اسلامی ایران خبر داد.

لازم به ذکر است، اینترنت بین‌الملل در کشورمان که از زمان حمله هوایی روز شنبه (۹ اسفندماه ۱۴۰۴) به ایران قطع شده بود، سرانجام بعدازظهر روز سه‌شنبه ۵ خرداد ۱۴۰۵ پس از ۸۸ روز وصل شد هرچند که محدودیت‌ها و فیلترینگ شدید همچنان برقرار است.

پوشش زنده خبر‌های جنگ، مذاکرات، تحولات منطقه و جهان در روز جمعه ۳۰ مرداد ۱۴۰۵:

ساعت: ۰۹:۴۴/ گزارش اسپوتنیک از احتمال حمله اسرائیل به ترکیه

به گزارش رسانه اسرائیلی، برنامه‌ریزان استراتژیک اسرائیل به این نتیجه رسیده‌اند که ضمانت‌های دفاع جمعی از دارایی‌های نظامی ترکیه که در خارج از مرز‌های ترکیه فعالیت می‌کنند، محافظت نمی‌کند.

در این گزارش آمده است که محاسبه این است که نیرو‌های ترکیه مستقر در سوریه به طور خودکار تحت پوشش ماده ۵ قرار نمی‌گیرند.

فرض اسرائیل بر این است که در صورت تشدید اوضاع، ناتو دخالت نخواهد کرد.

دفتر بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل، اعلام کرد که سوریه ظاهراً با اجازه دادن به استقرار نیرو‌های ترکیه در پایگاه هوایی ابوالظهور، در آستانه نقض توافق‌های امنیتی با اسرائیل است.

ساعت: ۰۸:۰۴/ آمریکا به چین و متحدانش برای تشدید فشار اقتصادی و انزوای ایران هشدار داد

ایالات متحده به متحدان خود و چین هشدار داد که به کارزار جدید دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، برای منزوی کردن اقتصاد ایران بپیوندند.

قرار است شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین، در تاریخ ۲۴ سپتامبر (دوم مهرماه) به آمریکا سفر کند. 

ایران تهدید‌های آمریکا را «تروریسم اقتصادی» خواند و گفت این تهدید‌ها شکست خواهند خورد. ترامپ وعده داده است که «کوبنده‌ترین» عملیات اقتصادی تاریخ را علیه ایران اجرا کند.

اسکات بسنت، وزیر دارایی آمریکا، هم اظهارات رئیس‌جمهور را تکرار کرد و بر فشار اقتصادی بر تهران تأکید کرده است.

ترامپ و وزیر دارایی هنوز جزئیات اقداماتی را که قرار است علیه ایران انجام دهند، اعلام نکرده‌اند.

بسنت گفت که روز دوشنبه آینده در یک نشست خبری جزئیات بیشتری در این مورد ارائه خواهد کرد.

ساعت: ۰۵:۴۱/ کپلر: روز پنجشنبه تنها هفت شناور در تنگه هرمز تردد کردند

به نقل از بی بی سی، داده‌های اولیه کشتیرانی نشان می‌دهد که عبور کشتی‌ها از تنگه هرمز در روز پنجشنبه نسبت به روز قبل کاهش یافته است.

تردد کشتی‌ها در این تنگه، در بحبوحه نگرانی‌های فزاینده و در حالی که مذاکرات صلح ایران و آمریکا همچنان در هاله‌ای از ابهام قرار دارد، تحت تاثیر قرار گرفته است.

به گزارش رویترز، داده‌های شرکت دریابی دریایی کپلر نشان می‌دهد که تنها هفت کشتی باری در روز پنجشنبه از تنگه هرمز عبور کرده‌اند.

بنا به آمار کپلر، این تعداد معادل نصف کشتی‌هایی است که روز چهارشنبه از این منطقه عبور کردند. از این هفت شناور، چهار کشتی وارد تنگه هرمز شده و سه کشتی از آن خارج شدند.

به گزارش کپلر هیچ یک از این شناورها، نفتکش یا تانکر گاز طبیعی مایع نبوده است. با این حال، داده‌ها نشان می‌دهد که یک کشتی بسیار بزرگ حامل گاز پروپان و بوتان، از طریق مسیر ایران از تنگه هرمز خارج شده است.

در روز‌های اخیر دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، بار‌ها تاکید کرده که آمریکا کنترل این تنگه را در اختیار دارد.

ساعت: ۰۳:۳۷/ گزارش‌ها از توقیف یک نفتکش در خلیج عدن به دست افراد مسلح

گزارش‌های امنیت دریایی حاکی است که یک نفتکش در آب‌های نزدیک سواحل یمن به دست شش فرد مسلح توقیف و به سوی سومالی هدایت شده است.

سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا گفته که این کشتی هنگام حرکت به سمت غرب در خلیج عدن با یک قایق غیرمجاز روبه‌رو شد و پیام اضطراری ارسال کرد.

در ماه‌های اخیر حملات دزدان دریایی سومالی پس از بیش از یک دهه بار دیگر افزایش یافته است.

این حمله همزمان با تهدید‌های ایران درباره استفاده از حوثی‌های یمن برای مختل کردن کشتیرانی در دریای سرخ اتفاق افتاده است.

ساعت: ۰۲:۲۵/ تحریم‌های تازه آمریکا علیه حزب‌الله؛ تاکید بر ارتباط این گروه با ایران

آمریکا تحریم‌های تازه‌ای علیه حزب‌الله لبنان اعلام خواهد کرد و همزمان این گروه را بار دیگر در چارچوب تحریم‌های مربوط به تروریسم طبقه‌بندی می‌کند؛ اقدامی که هدف آن برجسته کردن ارتباط حزب‌الله با حکومت ایران عنوان شده است.

براساس بیانیه‌ای که رویترز مشاهده کرده، وزارت دارایی آمریکا حزب‌الله را بار دیگر به عنوان «تروریست جهانی به‌طور ویژه تعیین‌شده» معرفی می‌کند و می‌گوید که این گروه «در خدمت حکومت ایران و تحت فرمان نیروی قدس سپاه پاسداران» فعالیت می‌کند.

یک مقام آمریکایی به رویترز گفت که هدف از این اقدام، تاکید بر این است که حزب‌الله به نمایندگی از حکومت ایران عمل می‌کند و همچنین به‌روزرسانی مستندات رسمی درباره ارتباط این گروه با نیروی قدس سپاه پاسداران است.

حزب‌الله نخستین بار در سال ۲۰۰۱ در این چارچوب تحریمی قرار گرفت و آمریکا این گروه را همچنین در فهرست «سازمان‌های تروریستی خارجی» قرار داده است.

وزارت دارایی آمریکا روز پنجشنبه همچنین ۱۰ نفر را به اتهام انتقال مخفیانه پول برای حزب‌الله تحریم کرده است.

مقام آمریکایی گفت که این اقدامات جدا از تحریم‌های گسترده‌تری است که واشنگتن قصد دارد علیه ایران اعمال کند. اسکات بسنت، وزیر دارایی آمریکا، پیشتر گفته بود روز دوشنبه درباره «سخت‌ترین تحریم‌های تاریخ» علیه ایران توضیح خواهد داد.

ساعت: ۰۱:۵۵/ ادعای ترامپ: اگر لازم بود صد بار دیگر هم به ایران حمله می‌کردم

دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، در مصاحبه‌ای با شبکه رادیویی "دبلیو‌ای‌بی‌سی۷۷" با قاطعیت از تصمیم خود برای حمله به ایران دفاع کرده و گفت: «اگر لازم بود، صد بار دیگر هم همین کار را می‌کردم. آنها نمی‌توانند سلاح هسته‌ای داشته باشند و نخواهند داشت.»

او بار دیگر با تکرار این که ایران از نظر نظامی و رهبری کاملا تضعیف شده، مدعی شد: «آن‌ها البته هنوز تعدادی موشک و پهپاد دارند، اما توانایی‌شان برای ساخت این تجهیزات در حال حاضر در مقایسه با پنج ماه پیش بسیار پایین است. آنها پنج ماه پیش حملات مؤثری انجام می‌دادند، اما حالا برایشان دشوار است که هر هدفی را مورد حمله قرار دهند.»

ترامپ در ادامه افزود: «آن‌ها در وضعیت بدی قرار دارند. نرخ تورم‌شان به ۳۰۰ درصد رسیده است. پول ملی‌شان بی‌ارزش شده، نیرو‌های نظامی‌شان حقوق دریافت نمی‌کنند. برای همین در شرایط بسیار بدی قرار دارند.»

ادامه دارد ..

به گزارش سرویس بین الملل تابناک، مرکز مطالعات استراتژیک خاورمیانه در ترکیه در مقاله‌ای به بررسی نقش پاکستان در پیمان مکه پرداخته که در ادامه آمده است.

لازم به ذکر است انتشار مقالات خارجی به معنای تایید محتوای آن از سوی تابناک نیست.

توافقنامه دفاعی سه‌جانبه بین پاکستان، ترکیه و عربستان سعودی در تاریخ ۷ اوت، در کاخ صفا در مکه، توسط سران کشور‌های مربوطه امضا شد. 

ارزش نمادین این پیمان مستقیماً از نام‌گذاری، مکان و زمان‌بندی آن ناشی می‌شود، جایی که رهبران، بلافاصله پس از نماز جمعه در یکی از مقدس‌ترین مکان‌های اسلام، این توافق را اجرا کردند. 

در حالی که بیانیه‌های رسمی وزارت امور خارجه کشور‌های امضاکننده تأکید کردند که این توافقنامه علیه هیچ کشور ثالثی نیست و هدف آن تقویت بازدارندگی جمعی، همکاری دفاعی و انتقال فناوری است، اما وضعیت راهبردی زمینه‌ای آن، به‌طور عمدی در مورد شرایط دقیقی که برای مقابله با آنها طراحی شده، مبهم باقی مانده است.

پیمان دفاعی مکه در چارچوب چشم‌انداز منطقه‌ای پاکستان

یکی از ارکان اصلی سیاست خارجی پاکستان همواره ترویج روابط برادرانه با جهان اسلام گسترده‌تر بوده است. از زمان تأسیس، اسلام‌آباد روابط دوجانبه برادرانه‌ای با کشور‌های کلیدی منطقه، از جمله ایران، ترکیه و عربستان سعودی حفظ کرده است. 

فراتر از هم‌راستایی دیپلماتیک، پاکستان از لحاظ تاریخی از آرمان فلسطین حمایت کرده است. 

در کنار این روابط، پاکستان دارای جمعیت زیادی از مهاجران در کشور‌های شورای همکاری خلیج فارس (GCC) است. این جامعه مهاجر، از طریق جریان مستمر حواله‌ها، ستون فقرات اقتصادی حیاتی برای اسلام‌آباد را تشکیل می‌دهد، در حالی که این منطقه به‌طور همزمان نیاز‌های اولیه انرژی پاکستان را تأمین می‌کند. 

با این حال، این وابستگی متقابل عمیق، پاکستان را در برابر بی‌ثباتی منطقه‌ای آسیب‌پذیر می‌کند. تشدید اخیر درگیری بین آمریکا و ایران، مستقیماً بر اقتصاد پاکستان تأثیر گذاشت و باعث افزایش شدید قیمت سوخت، افزایش تورم داخلی و وادار کردن دولت به کاهش هفته کاری رسمی به چهار روز برای صرفه‌جویی در انرژی شد. 

در نتیجه، در حالی که درک تهدیدات حیاتی پاکستان همچنان محکم بر مرز شرقی آن متمرکز است، آسیب‌پذیری‌های حاد ژئوپلیتیکی و ژئواکونومیکی آن در غرب آسیا، اسلام‌آباد را به ایفای نقش دیپلماتیک فعال در کاهش خصومت‌های منطقه‌ای سوق داده است.

از مفهوم مالکیت منطقه‌ای تا پیمان دفاعی

غرب آسیا پس از حملات ۷ اکتبر و عملیات نظامی بعدی اسرائیل در نوار غزه، بی‌ثباتی شدیدی را تجربه کرده است. گسترش افقی گسترده‌تر این درگیری در نهایت به رویارویی مستقیم نظامی شامل آمریکا، اسرائیل و ایران انجامید. 

وزیر امور خارجه ترکیه، هاکان فیدان، با قرار دادن ابتکار سه‌جانبه در این فضا، روشن کرد که این توافق پس از دو سال و هشت ماه مذاکرات مستمر دیپلماتیک به دست آمده است. 

فیدان تأکید کرد که مالکیت منطقه‌ای مسائل امنیتی همچنان محور رویکرد آنکارا است و خاطرنشان کرد که قدرت‌های خارجی که وارد منطقه می‌شوند، اغلب بحران‌ها را تشدید می‌کنند تا اینکه آنها را حل کنند و در نتیجه هزینه‌های بلندمدت غیرقابل تحملی را به کشور‌های منطقه تحمیل می‌کنند. 

بنابراین، ترتیب سه‌جانبه باید به عنوان اقدامی عمدی برای ایجاد یک مکانیسم امنیتی بومی که قادر به کاهش وابستگی به ضامنان خارجی است، درک شود.

از لحاظ تاریخی، کشور‌های حاشیه خلیج فارس سرمایه‌های قابل توجهی را برای خرید سیستم‌های تسلیحاتی آمریکا هزینه کردند و در ازای تضمین‌های امنیتی کلی، به واشنگتن حق پایگاه اعطا کردند. 

با این حال، در جریان رویارویی اخیر، زیرساخت‌های انرژی کشور میزبان و تأسیسات آمریکایی به اهداف اصلی حملات تلافی‌جویانه ایران تبدیل شدند. عدم توانایی آمریکا در محافظت کامل از متحدانش - که ناشی از محدودیت‌های ظرفیت در جبهه‌های عملیاتی متعددی است که توسط ایران باز شده یا تعهد اولویت‌دار به تل‌آویو - کشور‌های حاشیه خلیج فارس را بر آن داشت تا کارایی چتر‌های امنیتی آمریکا را دوباره بررسی کنند. 

میزبانی پایگاه‌های خارجی کمتر به عنوان یک بازدارنده و بیشتر به عنوان آهنربایی برای جذب رگبار موشک‌ها و پهپاد‌های ورودی ایران تلقی شد. علاوه بر این، آسیب‌پذیری تنگه‌های حیاتی دریایی، جریان صادرات انرژی را به شدت تهدید می‌کرد و نیرو‌های آمریکایی قادر به تضمین کامل عبور بدون مانع کشتیرانی تجاری نبودند.

این درک، فشار برای ایجاد یک ساختار امنیتی محلی را تسریع کرد. عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان دارای منافع ژئوپلیتیکی مستقیم در ثبات غرب آسیا هستند و همگی در مجاورت فوری منطقه درگیری قرار دارند. 

در صورت وقوع جنگ منطقه‌ای پایدار یا محاصره دریایی، این کشور‌ها به‌ناچار پیامد‌های اقتصادی و راهبردی اولیه را متحمل می‌شوند. این ضرورت زمانی بیشتر برجسته شد که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور وقت آمریکا، به‌طور عمومی در مورد تنگه هرمز اظهار داشت که کشور‌های ترانزیتی باید مسئولیت اصلی حفاظت از مسیر‌های انرژی خود را بر عهده بگیرند. 

این موضع معامله‌گرایانه، درک منطقه‌ای را تقویت کرد که قدرت‌های خارجی منافع ملی خود را بر ثبات منطقه‌ای ترجیح می‌دهند. با توجه به محیط امنیتی سیال و مذاکرات جاری و بی‌نتیجه بین واشنگتن و تهران، به نظر می‌رسد پارامتر‌های فنی پیمان مکه عمداً مبهم نگه داشته شده‌اند تا از دام‌های تعهد زودهنگام جلوگیری شود.

مسیر نهایی این چارچوب همچنان به حل و فصل مناقشه آمریکا و ایران و تثبیت تنگه هرمز گره خورده است. در جهت‌یابی این پویایی‌ها، اسحاق دار، وزیر امور خارجه پاکستان، مجدداً تأکید کرد که این چارچوب غیرخصمانه است و به روی همه کشور‌های منطقه‌ای که به اصول اساسی آن متعهد هستند، باز است. 

اسلام‌آباد با نشان دادن دیپلماسی فعال، با عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، دیدار کرد تا در مورد دامنه این توافق اطمینان‌بخشی کند. در پاسخ، اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، اعلام کرد که تهران پیمان مکه را به عنوان یک موضع تهاجمی علیه ایران نمی‌بیند، بلکه آن را به عنوان یک اقدام ساختاری در مقابل جسارت اسرائیل و بازتابی از کاهش اعتماد منطقه‌ای به تضمین‌های امنیتی آمریکا تفسیر می‌کند. 

با این وجود، با توجه به مرز مشترک ۵۶۵ مایلی پاکستان با ایران و نقش اثبات شده آن به عنوان میانجی، که با تسهیل تفاهم‌نامه اسلام‌آباد (MoU) اثبات شده است، تهران همچنان مشارکت عملیاتی اسلام‌آباد را در این ائتلاف با احتیاط سنجیده زیر نظر دارد.

زمینه‌هایی که پاکستان به طور بالقوه می‌تواند در ائتلاف مشارکت داشته باشد

فراتر از موقعیت جغرافیایی که جنوب آسیا را به خلیج فارس متصل می‌کند، پاکستان قابلیت‌های نظامی متمایزی را به این چارچوب امنیتی نوظهور ارائه می‌دهد. در این ساختار سه‌جانبه، که عربستان سعودی نقدینگی مالی را فراهم می‌کند و ترکیه به یک پایگاه پیشرفته صنعتی-دفاعی همراه با وزن ژئوپلیتیکی قابل توجه کمک می‌کند، پاکستان این ترتیب را با نیرو‌های مسلح دائمی بزرگ و کارآزموده خود و قابلیت‌های تخصصی تولید دفاعی تکمیل می‌کند.

در عمل، پاکستان تجربه گسترده‌ای در آموزش عملیاتی مشترک، مبارزه با شورش، مبارزه با تروریسم و به اشتراک‌گذاری اطلاعات که از طریق دهه‌ها جنگ نامتقارن اصلاح شده است، ارائه می‌دهد. 

نیروی هوایی پاکستان با سابقه طولانی در استقرار و پشتیبانی در خاورمیانه، تخصص ویژه مرتبط با دفاع هوایی یکپارچه و آگاهی از حوزه دریایی را فراهم می‌کند. علاوه بر این، نهاد‌های دفاعی دولتی پاکستان - مانند مجتمع هوایی پاکستان (PAC) کامرا و صنایع سنگین تاکسیلا (HIT) - فرصت‌هایی را برای توسعه مشترک، انتقال فناوری و سفارشی‌سازی مقرون‌به‌صرفه سخت‌افزار در کنار شرکت‌های دفاعی ترکیه ارائه می‌دهند و باعث ایجاد یک ماتریس دفاعی منطقه‌ای خوداتکاتر می‌شوند.

فرصت‌ها و ریسک‌ها برای پاکستان

علیرغم این مزایای راهبردی، تحلیلگران به ریسک‌های قابل توجهی برای پاکستان اشاره می‌کنند. نگرانی اصلی، توسعه بیش از حد راهبردی احتمالی است، زیرا موضع دفاعی اصلی پاکستان بر مرز شرقی آن متمرکز باقی مانده است، همراه با نیاز‌های مستمر مبارزه با تروریسم در امتداد مرز غربی آن. 

متعهد کردن منابع نظامی یا پذیرفتن تعهدات رسمی در صحنه غرب آسیا می‌تواند باعث فشار بر استقرار نیرو‌ها و تضعیف دفاع در جبهه‌های حیاتی شود.

علاوه بر این، مدیریت روابط با ایران نیاز به تنظیم دقیق دارد. در حالی که کانال‌های رسمی در تهران این پیمان را گامی به سوی یک ساختار امنیتی منطقه‌ای پساآمریکایی تلقی کرده‌اند، برخی در سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (IRGC) و جناح‌های سیاسی محافظه‌کار، موضع محتاطانه‌تری دارند. 

نظرات در رسانه‌های هم‌سو با سپاه، مانند عصر ایران، خاطرنشان کرده است که ترکیب حمایت مالی عربستان، قابلیت‌های صنعتی-دفاعی ترکیه و توان نظامی پاکستان، یک گروه‌بندی راهبردی قوی ایجاد می‌کند که می‌تواند توازن قوای منطقه‌ای را تغییر دهد و به مرور زمان فضای مانور راهبردی ایران را محدود کند.

نتیجه‌گیری

ابهام حساب‌شده پیرامون توافقنامه دفاعی مکه نشان‌دهنده یک مصالحه ضروری میان سه شریک با درک‌های متفاوت از تهدید، اما منافع منطقه‌ای مشترک است. امضاکنندگان با پیشروی در چارچوبی متمرکز بر مالکیت منطقه‌ای، زمینه را برای یک ساختار امنیتی بومی پساآمریکایی فراهم کرده‌اند. 

برای پاکستان، مشارکت به عنوان یکی از اعضای مؤسس به دنبال مشارکت دیپلماتیک آن در بحران آمریکا و ایران، بر نقش در حال تحول آن در دیپلماسی منطقه‌ای تأکید دارد. متعادل کردن تعهدات این ائتلاف سه‌جانبه با اولویت‌های امنیتی سنتی خود، وظیفه‌ای مرکزی برای برنامه‌ریزی راهبردی اسلام‌آباد باقی خواهد ماند.