قواعد بازی؛ حلقه مفقوده توسعه اقتصادی ایران

در ادبیات توسعه، سال‌ها تصور می‌شد که وفور منابع طبیعی، سرمایه مالی یا موقعیت جغرافیایی مناسب، مهم‌ترین عوامل پیشرفت کشورها هستند. اما تجربه دهه‌های اخیر جهان نشان داده که این عوامل، اگرچه مهم‌اند، به‌تنهایی تضمین‌کننده توسعه نیستند. کشورهایی با منابع عظیم نفت، گاز و معادن گاه با رشد اقتصادی ناپایدار، تورم مزمن و بهره‌وری پایین مواجه شده‌اند، درحالی‌که اقتصادهایی فاقد منابع طبیعی به قدرت‌های بزرگ اقتصادی جهان تبدیل شده‌اند. این تفاوت را نمی‌توان تنها با میزان سرمایه یا فناوری توضیح داد؛ پاسخ را باید در «قواعد بازی» جست‌وجو کرد.