انسداد در گلوگاه‌های انرژی

در سال‌های گذشته، هر زمان صحبت از قیمت نفت به میان می‌آمد، نگاه‌ها بیش از هر چیز به تابلوی معاملات بورس‌های بین‌المللی و قیمت نفت برنت یا وست‌تگزاس اینترمدیت (WTI) دوخته می‌شد. اما اکنون در بحبوحه تشدید تنش‌های ژئوپلیتیک در خاورمیانه، بسیاری از معامله‌گران و شرکت‌های نفتی معتقدند تصویر واقعی بازار دیگر در معاملات آتی دیده نمی‌شود، بلکه باید آن را در بازار فیزیکی نفت جست‌وجو کرد؛ بازاری که در آن، پالایشگاه‌ها برای خرید محموله‌های واقعی نفت خام رقابت می‌کنند و نشانه‌های کمبود عرضه، بسیار پررنگ‌تر از آن چیزی است که قیمت شاخص‌های جهانی نشان می‌دهد. به گفته معامله‌گران و تحلیلگران بازار انرژی، در هفته‌های اخیر اختلاف میان قیمت نفت در بازار فیزیکی و قیمت قراردادهای آتی به‌طور محسوسی افزایش یافته است؛ موضوعی که از نگاه کارشناسان، نشان‌دهنده فشار واقعی بر عرضه نفت و افزایش نگرانی خریداران نسبت به …

بازار فیزیکی نفت چیست؟

بازار فیزیکی، بازاری است که در آن نفت خام واقعی (و نه قرارداد کاغذی) میان تولیدکنندگان، شرکت‌های بازرگانی و پالایشگاه‌ها خرید و فروش می‌شود. در این بازار، خریدار به دنبال دریافت یک محموله مشخص در نزدیکترین زمان ممکن و محل تحویل معین است. در مقابل، بازار آتی عمدتا محلی برای معامله قراردادهای مالی است؛ قراردادهایی که برخی از آنها ممکن است هرگز به تحویل واقعی منجر نشوند و بیشتر با هدف پوشش ریسک یا کسب سود از نوسان قیمت‌ها معامله می‌شوند. به همین دلیل، هنگامی که عرضه فیزیکی نفت با اختلال روبه‌رو می‌شود، نخستین نشانه‌های بحران معمولا در بازار فیزیکی نمایان می‌شود، نه در بازار آتی. چرا بازار فیزیکی داغ‌تر شده است؟

تحولات اخیر در خاورمیانه باعث شده است نگرانی‌ها درباره دسترسی به نفت واقعی افزایش یابد. ادامه تنش‌ها میان ایران و آمریکا، ناامنی در دو تنگه هرمز و باب‌المندب، حمله به نفتکش‌ها در دریای سرخ و اختلال در برخی مسیرهای صادراتی، همگی موجب شده‌اند پالایشگاه‌ها بیش از گذشته به دنبال تامین محموله‌های مطمئن باشند. همزمان، اختلال در بارگیری نفت از پایانه کنسرسیوم خط لوله خزر (CPC) در دریای سیاه که مسیر اصلی صادرات نفت قزاقستان است، بخشی دیگر از عرضه بازار را تحت فشار قرار داده است. مجموعه این عوامل باعث شده رقابت برای خرید محموله‌های آماده تحویل افزایش یابد. بر اساس گزارش رویترز، معامله‌گران می‌گویند در برخی معاملات، قیمت محموله‌های فیزیکی نفت به سطوحی نزدیک ۱۱۵دلار در هر بشکه رسیده است؛ درحالی‌که نفت برنت در همان زمان در محدوده ۹۸ دلار معامله می‌شد. این اختلاف نشان می‌دهد خریداران حاضرند برای دریافت فوری نفت، مبلغی بسیار بیشتر از قیمت شاخص‌های جهانی پرداخت کنند. چرا پالایشگاه‌ها حاضرند بیشتر بپردازند؟

برای یک پالایشگاه، مهم‌ترین موضوع، ادامه فعالیت واحدهای تولیدی است. توقف حتی چند روزه خوراک پالایشگاه می‌تواند زیان‌های بسیار سنگینی به همراه داشته باشد. از این رو، زمانی که احتمال اختلال در عرضه افزایش می‌یابد، بسیاری از پالایشگاه‌ها ترجیح می‌دهند نفت مورد نیاز خود را با قیمت بالاتر خریداری کنند تا اینکه با خطر کمبود خوراک مواجه شوند. در واقع، آنچه امروز قیمت بازار فیزیکی را بالا برده، کمبود مطلق نفت نیست، بلکه ارزش دسترسی فوری به نفت است. هرچه ریسک حمل‌ونقل، بیمه و امنیت مسیرهای صادراتی بیشتر شود، ارزش محموله‌های آماده تحویل نیز افزایش پیدا می‌کند. بازار آتی چرا آرام‌تر است؟

در مقابل، بازار آتی علاوه بر عوامل بنیادین، تحت تاثیر انتظارات سرمایه‌گذاران نیز قرار دارد. معامله‌گران این بازار ممکن است انتظار داشته باشند بخشی از تنش‌های سیاسی کاهش یابد یا عرضه نفت در ماه‌های آینده ترمیم شود. به همین دلیل، واکنش قیمت قراردادهای آتی معمولا ملایم‌تر از بازار فیزیکی است. به عبارت دیگر، بازار آتی درباره آینده قیمت‌گذاری می‌کند؛ اما بازار فیزیکی درباره نیاز امروز تصمیم می‌گیرد. معیار تازه معامله‌گران

یکی از تغییرات مهم هفته‌های اخیر این است که بسیاری از شرکت‌های بازرگانی و تحلیلگران، بیش از آنکه به قیمت برنت توجه کنند، اختلاف قیمت محموله‌های فیزیکی با شاخص‌های جهانی را زیر نظر گرفته‌اند. این اختلاف که در ادبیات بازار با عنوان پرمیوم (Premium) شناخته می‌شود، به یکی از مهم‌ترین شاخص‌های سلامت بازار تبدیل شده است. افزایش پرمیوم به این معناست که خریداران برای دریافت محموله واقعی حاضر به پرداخت مبلغ بیشتری نسبت به قیمت شاخص هستند؛ نشانه‌ای که معمولا از محدود بودن عرضه یا نگرانی نسبت به آینده حکایت دارد. آیا بازار با کمبود نفت روبه‌روست؟

کارشناسان تاکید می‌کنند آنچه امروز مشاهده می‌شود، الزاما به معنای کمبود تولید جهانی نفت نیست. بسیاری از تولیدکنندگان همچنان نفت تولید می‌کنند، اما انتقال این نفت با موانع بیشتری روبه‌رو شده است. ناامنی مسیرهای دریایی، افزایش هزینه بیمه نفتکش‌ها، طولانی شدن مسیر حمل برخی محموله‌ها (به منظور دور زدن باب المندب) و اختلال در پایانه‌های صادراتی باعث شده است نفت با سرعت کمتری به مقصد برسد. از دید اقتصاد انرژی، این وضعیت به معنای کاهش عرضه موثر است؛ یعنی نفت وجود دارد، اما دسترسی به آن دشوارتر و پرهزینه‌تر شده است. همین مساله باعث می‌شود بازار فیزیکی سریع‌تر از بازار آتی واکنش نشان دهد. پیام بازار فیزیکی چیست؟

رفتار بازار فیزیکی در هفته‌های اخیر یک پیام روشن برای فعالان صنعت انرژی دارد؛ ریسک امروز بازار بیش از آنکه ناشی از کمبود ذخایر نفت باشد، از اختلال در زنجیره تامین و حمل‌ونقل سرچشمه می‌گیرد. به همین دلیل، قیمت محموله‌های واقعی با سرعت بیشتری نسبت به شاخص‌های جهانی افزایش یافته است. در چنین شرایطی، بسیاری از تحلیلگران معتقدند اگر تنش‌های ژئوپلیتیک ادامه یابد و امنیت مسیرهای صادراتی بهبود پیدا نکند، بازار فیزیکی همچنان سیگنال‌های صعودی قوی‌تری نسبت به بازار آتی ارسال خواهد کرد. به بیان دیگر، در شرایط کنونی دماسنج واقعی بازار نفت دیگر تنها قیمت برنت نیست، بلکه رقابت بر سر محموله‌های واقعی و اختلاف قیمت آنها با شاخص‌های جهانی، تصویر دقیق‌تری از وضعیت عرضه و تقاضای نفت در جهان ارائه می‌دهد. شریان نفت در دست حوثی‌ها

این مطلب برایم مفید است 0 نفر این مطلب را پسندیده اند کپی شد

انتقال به متن کامل

۵ ساعت قبل / سایت صفحه اقتصاد

غول‌های هوش مصنوعی جهان چند می‌ارزند؟ / آنتروپیک و اوپن‌اِی‌آی در صدر رقابت میلیارددلاری

صفحه اقتصاد -

بر اساس فهرستی که توسط گروه تحقیقاتی رند آمریکا منتشر شده، شرکت‌های پیشرو در حوزه هوش مصنوعی به یکی از ارزشمندترین دارایی‌های اقتصاد دیجیتال جهان تبدیل شده‌اند. این رتبه‌بندی که بر مبنای آخرین ارزش‌گذاری‌های بازار خصوصی تا ژوئیه ۲۰۲۶ تهیه شده، نشان می‌دهد فاصله میان شرکت‌های پیشتاز با سایر فعالان این صنعت بسیار قابل توجه است.

در صدر این فهرست، شرکت آنتروپیک (Anthropic) با ارزش‌گذاری حدود ۹۶۵ میلیارد دلار قرار دارد. این شرکت که توسعه‌دهنده مدل‌های هوش مصنوعی مولد و رقیب جدی دیگر بازیگران بزرگ این حوزه محسوب می‌شود، توانسته جایگاه نخست بازار خصوصی هوش مصنوعی را به دست آورد.

پس از آن، اوپن‌اِی‌آی (OpenAI) با ارزش تقریبی ۸۵۲ میلیارد دلار در رتبه دوم قرار گرفته است. رشد سریع تقاضا برای ابزارهای هوش مصنوعی مولد، استفاده گسترده از مدل‌های زبانی بزرگ و سرمایه‌گذاری سنگین شرکت‌های فناوری از مهم‌ترین عوامل افزایش ارزش این شرکت‌ها عنوان می‌شود.

در رتبه سوم، شرکت دیتابریکس (Databricks) با ارزش حدود ۱۸۸ میلیارد دلار قرار دارد؛ شرکتی که در حوزه تحلیل داده، زیرساخت‌های هوش مصنوعی و پردازش اطلاعات فعالیت می‌کند و نقش مهمی در اتصال داده‌های سازمانی به سامانه‌های هوشمند دارد.

در ادامه این فهرست، شرکت چینی دیپ‌سیک (DeepSeek) با ارزش‌گذاری حدود ۵۰ میلیارد دلار قرار گرفته و پس از آن شرکت‌های دیگری مانند Moonshot AI با ۳۰ میلیارد دلار، Scale AI با ۳۰ میلیارد دلار، Reflection AI با ۲۸ میلیارد دلار، Cognition AI با ۲۶ میلیارد دلار، Mistral AI فرانسه با ۲۳ میلیارد دلار و Perplexity با ۲۰ میلیارد دلار جای گرفته‌اند.

بررسی این رتبه‌بندی نشان می‌دهد آمریکا با حضور چندین شرکت بزرگ، همچنان مرکز اصلی توسعه و سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی جهان است؛ با این حال، ظهور شرکت‌های چینی مانند DeepSeek و Moonshot AI نشان می‌دهد رقابت فناوری میان واشنگتن و پکن در حوزه هوش مصنوعی وارد مرحله تازه‌ای شده است.

رشد ارزش این شرکت‌ها تنها به دلیل فناوری نیست؛ سرمایه‌گذاران جهانی هوش مصنوعی را زیرساخت نسل آینده اقتصاد می‌دانند؛ حوزه‌ای که می‌تواند صنایع مختلف از خدمات مالی و پزشکی گرفته تا تولید، آموزش و حمل‌ونقل را متحول کند. به همین دلیل، رقابت برای ساخت مدل‌های قدرتمندتر و جذب سرمایه بیشتر، به یکی از مهم‌ترین نبردهای اقتصادی قرن بیست‌ویکم تبدیل شده است. مطالعه بیشتر: جزئیات اختلال گسترده جهانی در چت‌جی‌پی‌تی اعلام شد اخبار مرتبط circle ساعت بازی فرانسه و مراکش امروز پنجشنبه ۱۸ تیر (جام جهانی ۲۰۲۶) circle ادعای دانمارک درباره مشارکت در ماموریت اروپایی در تنگه هرمز circle زمان پخش زنده والیبال ایران و آمریکا در مرحله مقدماتی لیگ ملت های ۲۰۲۶ امروز پنجشنبه ۴ تیر ۱۴۰۵ circle رقابت‌های عجیب هفته دوم لیگ ملت‌های والیبال 2026 پیشنهاد سردبیر circle تغییر محاسبات دشمنان در برابر توان دفاعی ملت ایران circle تحلیل بازار ارز امروز ۳۰ مرداد و پیش بینی قیمت دلار فردا شنبه ۳۱ مرداد circle پیش بینی قیمت طلا و سکه فردا شنبه ۳۱ مرداد / گرانی بیشتر طلا در راه است؟ circle پیش بینی بورس فردا شنبه ۳۱ مرداد / بورس طوفانی صعود می کند؟

۵ ساعت قبل / سایت خبرفوری

رئیس کل بانک مرکزی: صادرات نفت ایران صفر شده است/ در شرایطی قرار داریم که درآمد‌های نفتی، مالیاتی، درآمد‌های بیمه تامین اجتماعی و سایر درآمدهایمان تحت تاثیر قرار گرفته است/ ویدئو

عبدالناصر همتی در برنامه گفت‌وگوی ویژه خبری گفت: در اینکه محدودیت صادرات نفت داریم شکی نیست. من با عراقی‌ها و قطری‌ها هم صحبت کردم درآمد آنها از فروش نفت صفر شده است.

وی افزود: برای ما هم این اتفاق افتاده است و یک واقعیتی است که نفت صادر نمی‌کنیم، اما دولت و بانک مرکزی پیش‌بینی‌های لازم را برای این موارد کرده‌اند.

رئیس کل بانک مرکزی خاطرنشان کرد: فرق ما با عراق و قطر این است که آنها به ذخایر بانک مرکزی خود دسترسی دارند ولی ذخایر ارزی ما را آمریکایی‌ها مسدود کردند و اجازه برداشت نمی‌دهند.

او ادامه داد: با وجود شرایط کنونی بعید می‌دانم بهتر از وضعیت فعلی امکان اداره کشور وجود داشت. من سال‌های ۹۷، ۹۸ و ۹۹ هم رئیس کل بانک مرکزی بودم، شرایط آن موقع هم تا حدودی مشابه الان بود ولی شرایط کنونی بسیار سخت‌تر از سال‌های آخر دهه ۹۰ است.

همتی با بیان اینکه معتقدم دولت کشور را خیلی خوب اداره کرده است، گفت: در شرایطی قرار داریم که درآمد‌های نفتی، مالیاتی، درآمد‌های بیمه تامین اجتماعی و سایر درآمدهایمان تحت تاثیر قرار گرفته است؛ همه اینها در اقتصاد تاثیر می‌گذارند.

وی افزود: در شرایط جنگ ۴۰ روزه پیش‌بینی‌هایی کرده بودیم که حتی تامین ارز واردات کالا‌های اساسی و دارو نسبت به ۵ ماهه اول سال گذشته خیلی بهتر است. در ۵ ماهه امسال ۳۰ درصد بیشتر از مدت مشابه سال گذشته تامین ارز دارو و تجهیزات پزشکی شده و تامین ارز کالا‌های اساسی و کشاورزی تقریباً ۸ درصد کمتر از ۵ ماهه پارسال بوده است.

۵ ساعت قبل / سایت جوان آنلاین

رقابت دهک‌ها در کنکور سراسری

جوان آنلاین: یک میلیون و ۷۰ هزار رقیبی که امسال پای کنکور سراسری آمده بودند، حکایت رقابتشان فقط یک رقابت علمی صرف نبود، بلکه حکایت این رقابت، رقابتی اقتصادی میان دهک‌های مختلف اقتصادی جامعه هم است و با عنایت به هزینه‌های نجومی کلاس‌های کنکور، مدارس خاص و ویژه، کتاب‌های کمک‌درسی و سایر هزینه‌های حضور در این رقابت به‌ظاهر علمی، می‌توان به روشنی دریافت چه کسانی شانس بیشتری برای کسب رتبه‌های بهتر آزمون سراسری دارند. ماجرایی که البته نه فقط در کنکور امسال بلکه طی یکی دو دهه اخیر شکل گرفته و هر سال از سال قبل جدی‌تر و پررنگ‌تر شده است.

ماحصل این رقابت اقتصادی و الیگارشی آموزشی حذف طبقات ضعیف اقتصادی از تحصیلات عالیه و تکمیلی و شکل‌گیری چرخه‌ای برای تکرار ثروت و موقعیت‌های اجتماعی و اقتصادی برای برخی گروه‌ها و تکرار جایگاه‌های پایین اجتماعی و اقتصادی برای گروه‌های دیگر جامعه است.

در این میان شاید مواردی استثنایی بتوانند مسیر خود را برای عبور از این رقابت نابرابر پیدا کنند و به دانشگاه‌های خوب و موقعیت اجتماعی و اقتصادی مناسب هم برسند، اما جا زدن استثنا‌ها به جای قاعده‌های مرسوم فقط ما را از واقع‌بینی و رفع اشکالات باز می‌دارد، البته مشروط به اینکه عزمی برای رفع روند‌های نادرست وجود داشته باشد.

هزینه‌های چندصد میلیونی کنکور

کافی است به سراغ پشت‌کنکوری‌ها یا خانواده‌های آنها بروید و از آنها سؤال کنید کنکور برایت چند درآمده است؟ پاسخ به این سؤال البته به طبقه اقتصادی- اجتماعی این افراد وابسته است و میزان هزینه‌ای که برای مدارس غیرانتفاعی خاص و کلاس‌های کنکور و کتاب‌های کمک‌آموزشی شده، می‌تواند رابطه معناداری با پذیرش در دانشگاه‌ها و نشستن روی صندلی‌های پرمتقاضی کنکور داشته باشد. رقم‌هایی که از ۱۲۰ تا ۳۰ میلیون تا ۳۰۰‑۴۰۰ میلیون تومان متغیر است و البته همه خانواده‌ها در همه دهک‌های درآمدی در تلاش‌اند هر چه در چنته دارند برای موفقیت فرزندشان وسط بگذارند، اما بدیهی است در این رقابت اقتصادی برای موفقیت در یک رقابت علمی، چه کسانی شانس بیشتری برای موفقیت دارند.

شانس بیشتر برای دهک‌های بالاتر

شانس بیشتر دهک‌های اقتصادی بالاتر برای موفقیت بیشتر و کسب رتبه بهتر در کنکور یک ادعا نیست! بررسی آمار‌ها و گزارشاتی که هر ساله بعد از اعلام نتایج کنکور سراسری منتشر می‌شود، این ارتباط معنادار را تأیید می‌کند. همچنان‌که نتایج کنکور تجربی به عنوان پرمتقاضی‌ترین کنکور کشور در سال گذشته نشان داد از میان داوطلبانی که رتبه زیر ۳هزار کسب کرده‌اند، تنها ۱۳۵ نفر از دهک‌های کم‌درآمد و دارای وضعیت اقتصادی به‌شدت ضعیف هستند. این یعنی سهم محروم‌ترین اقشار از بهترین رتبه‌های کنکور، فقط ۵/۴ درصد بوده است.

در نقطه مقابل، ۱۵۶۳ نفر از این رتبه‌های طلایی، یعنی بیش از نیمی از کل رتبه‌های زیر ۳ هزار، متعلق به ثروتمندترین دهک‌های جامعه هستند.

طبق این آمار، نزدیک به ۷۵ درصد رتبه‌های برتر کنکور تجربی تنها از میان چهار دهک بالای اقتصادی انتخاب شده‌اند. این بدان معناست که دهک‌های اقتصادی پایین جامعه در عمل شانسی برای پذیرفته شدن در رشته‌هایی همچون پزشکی ندارند و می‌توان اطمینان داشت پزشکان آینده کشور از طبقات مرفه جامعه خواهند بود و طبقات فرودست هیچ نماینده‌ای در این قشر از جامعه نخواهند داشت.

الیگارشی آموزشی در سایه بی‌قانونی

با مروری بر متن قانون اساسی، در همان آغاز و در اصل سوم به بحث آموزش رایگان می‌رسیم. اصل سوم قانون اساسی تأکید می‌کند: دولت جمهوری اسلامی ایران موظف است برای نیل به آموزش و پرورش و تربیت بدنی رایگان برای همه در تمام سطوح و تسهیل و تعمیم آموزش عالی، همه امکانات خود را به کار برد. اصل سی‌ام هم می‌گوید: «دولت موظف است وسایل آموزش و پرورش رایگان را برای همه ملت تا پایان دوره متوسطه فراهم سازد و وسایل تحصیلات عالی را تا سر حد خودکفایی کشور به طور رایگان گسترش دهد.».

اما ماجرای آموزش رایگان سال‌هاست به مظلوم‌ترین بخش از آموزش و پرورش تبدیل شده است. آموزش دیگر رایگان نیست و دانش‌آموزانی که در مدارس دولتی بیشتر از آنکه احساس کنند تحت تعلیم و تربیت هستند، احساس بی‌پناهی می‌کنند! آنچنان بی‌پناه که رهبر شهید انقلاب در ۱۱ شهریور سال ۹۹ در دیدار با رؤسا و مدیران وزارت آموزش و پرورش متذکر شدند «یک نکته در باب عدالت آموزشی بحث مدارس دولتی است که مراقب باشیم مدارس دولتی جوری نباشد که دانش‌آموزی که در مدارس دولتی تحصیل می‌کند، احساس کند که مثلاً فرض کنید امکان قبولی‌اش در کنکور کمتر است؛ این طور نباید باشد یعنی باید ما سطح مدارس دولتی را، هم از لحاظ آموزش و هم از لحاظ پرورش، جوری بالا بیاوریم که خود آن دانش‌آموز احساس اعتماد کند، خانواده او هم که می‌خواهند این فرزند را بفرستند به مدرسه دولتی، احساس نکنند که دارند او را به یک جایی بی‌پناه می‌فرستند و رها می‌کنند؛ این جوری نباید باشد؛ باید به مدارس دولتی به معنای واقعی کلمه رسیدگی شود.».

اما ماجرا به همین جا ختم نشد و تراژدی حذف دانش‌آموزان مدارس دولتی و عادی از فهرست رتبه‌های برتر کنکور، همچنان ادامه دارد و مدارس دولتی هم روزبه‌روز ضعیف‌تر می‌شوند و دانش‌آموزان و والدینی که نتوانند برای کنکور فرزندانشان خرج کنند، از دور رقابت به‌ظاهر علمی کنکور کنار گذاشته می‌شوند.

وقتی نظام آموزشی خودش منشأ نابرابری می‌شود

نظام آموزشی به‌طور معمول یکی از مکان‌هایی است که به افراد این امکان را می‌دهد تا جهش کنند و در عرصه اجتماعی، جایگاه صعودی پیدا کرده و در چرخه فقر نیفتند. البته مشروط به اینکه نظام‌های آموزشی به صورت عادلانه شکل گرفته باشند. نظام آموزشی عادلانه یکی از کارکردهایش امکان تحرک صعودی در نظام اجتماعی است، اما گاهی خود این محیط‌های آموزشی به صورت الیگارشیک شکل گرفته و محفلی برای تحرک و صعود عده‌ای خاص می‌شوند. هرچند طی سال‌های اخیر با انتشار نتایج کنکور سراسری و سهم ناچیز و گاهی هیچِ مدارس دولتی از برگزیدگان و رتبه‌های برتر، جریانی انتقادی علیه این الیگارش‌ها شکل گرفته، اما نمی‌توان حضور این قشر نازک و مدارس و امکاناتی را که برایشان ایجاد شده است، نادیده گرفت و از آثار و تبعات این مسئله بر تشدید شکاف‌های طبقاتی، آموزشی و اجتماعی چشم پوشی کرد. شکاف‌هایی که موجب می‌شود فقط برخی از اقشار و طبقات اجتماعی شانس رشد و تعالی اجتماعی داشته باشند و گروه‌ها و اقشار در طبقات اقتصادی و اجتماعی پایین‌تر، هرگز نتوانند در مسیر رشد و تعالی اجتماعی قرار بگیرند.