بررسیهای انجامشده در یک پژوهش تخصصی درباره شیوههای کشف جعل نشان میدهد که سه گروه روش برای شناسایی اسکناس و ایرانچک تقلبی مورد استفاده قرار میگیرد:
روشهای امنیتی
روشهای فیزیکی
روشهای مقایسهای مهمترین نشانههای امنیتی ایرانچک اصل بر اساس نتایج این پژوهش، روشهای امنیتی بیشترین نقش را در شناسایی اسکناسهای جعلی دارند. این ویژگیها هنگام تولید اسکناس با فناوریهای خاص ایجاد میشوند و جعل آنها برای افراد سودجو بسیار دشوار است.
مهمترین موارد شامل:
1- واترمارک یا نقش آبی با قرار دادن اسکناس مقابل نور، تصویر و الگوی مشخصی در بافت کاغذ مشاهده میشود. این ویژگی در بسیاری از اسکناسهای جعلی بهدرستی قابل بازسازی نیست.
2- میکروپرینت (نوشتههای بسیار ریز) نوشتههای ریزی که با چشم غیرمسلح به سختی دیده میشوند، یکی از لایههای امنیتی مهم اسکناس هستند و با ذرهبین قابل بررسیاند.
3- چاپ برجسته بخشهایی از اسکناس دارای برجستگی قابل لمس هستند که در نمونههای جعلی معمولاً کیفیت مشابهی ندارند.
4- مرکبهای ویژه برخی بخشهای اسکناس با مرکبهای نامرئی یا حساس به حرارت چاپ میشوند که با ابزارهای مخصوص قابل شناسایی هستند.
ابزارهای ساده برای تشخیص اسکناس تقلبی کارشناسان معتقدند بسیاری از مردم بدون نیاز به تجهیزات پیشرفته نیز میتوانند اصالت پول را بررسی کنند. ابزارهای کاربردی شامل:
نور معمولی و بررسی اسکناس در زوایای مختلف
چراغ فرابنفش
ذرهبین برای مشاهده جزئیات ریز
لمس کاغذ و بررسی ضخامت و کیفیت چاپ
تفاوت ایرانچک اصل و جعلی در روشهای مقایسهای، کارشناسان مواردی مانند جنس کاغذ، مقاومت اسکناس، ضخامت، کیفیت رنگ و نوع چاپ را بررسی میکنند. ایرانچکهای اصل معمولاً کیفیت چاپ و بافتی دارند که تقلید دقیق آن برای جاعلان دشوار است. آموزش مردم؛ مهمترین راه مقابله با جعل نتایج این تحقیق نشان میدهد آموزش عمومی درباره ویژگیهای امنیتی اسکناسها میتواند نقش مهمی در کاهش خسارتهای مالی داشته باشد. همچنین با پیشرفت فناوریهای چاپ و جعل، سیستمهای نظارتی و پلیسی نیز باید همواره تجهیزات و دانش خود را بهروز کنند.
این پژوهش با همکاری کارشناسان پلیس آگاهی فراجا انجام شده و نتایج آن در «فصلنامه کارآگاه» منتشر شده است.
