این یافتههای پژوهشگران دانشگاه علوم پزشکی تهران نشان میدهد که میلیونها نفر ممکن است در معرض خطر ابتلا به بیماری قلبی و سکته مغزی باشند و این امر بر نیاز به تلاشهای پیشگیرانه و درمانی قویتر در سراسر کشور تأکید میکند.
دیسلیپیدمی چیست؟
دیسلیپیدمی زمانی رخ میدهد که یک یا چند چربی خون خارج از محدوده سالم باشند. این موارد ممکن است شامل موارد زیر باشد:
کلسترول کل بالا
کلسترول LDL («بد») بالا
تریگلیسیرید بالا
کلسترول HDL («خوب») پایین
با گذشت زمان، این ناهنجاریها میتوانند به رگهای خونی آسیب برسانند و خطر بیماریهای قلبی عروقی را به میزان قابل توجهی افزایش دهند.
این مطالعه چگونه انجام شد؟
محققان دادههای PERSIAN Cohort، یکی از بزرگترین مطالعات سلامت جمعیت ایران، را تجزیه و تحلیل کردند. این تجزیه و تحلیل شامل بیش از ۱۶۱۰۰۰ بزرگسال ۳۵ تا ۷۰ ساله از ۱۸ منطقه جغرافیایی متنوع ایران بود که دادههای آن بین سالهای ۲۰۱۴ تا ۲۰۲۰ جمعآوری شده بود.
شرکتکنندگان پرسشنامههای سلامت را تکمیل کردند، تحت معاینات فیزیکی قرار گرفتند و نمونههای خون برای اندازهگیری کلسترول و تریگلیسیرید ارائه دادند. محققان همچنین خطر قلبی عروقی تخمینی ۱۰ ساله شرکتکنندگان را ارزیابی کردند و عوامل مرتبط با دریافت درمان کاهنده کلسترول و دستیابی به اهداف توصیهشده چربی خون را بررسی کردند.
پژوهشگران چه یافتند؟
این مطالعه چندین یافته مهم را آشکار کرد:
۷۳.۲ درصد از شرکتکنندگان حداقل یک نوع دیسلیپیدمی داشتند.
شایعترین ناهنجاری، تریگلیسیرید بالا (۴۰.۴ درصد) بود.
۳۶.۲ درصد کلسترول تام یا کل بالا داشتند.
۳۲.۱ درصد کلسترول HDL («خوب») پایین داشتند.
۲۶.۶ درصد کلسترول غیر HDL بالا داشتند.
۲۳.۴ درصد کلسترول LDL («بد») بالا داشتند.
زنان بیشتر از مردان احتمال داشت که انواع مختلف کلسترول غیرطبیعی را داشته باشند، اگرچه تری گلیسیرید بالا در بین مردان شایعتر بود. ناهنجاریهای لیپیدی به طور کلی با افزایش سن در زنان افزایش مییابد.
چه کسی در معرض خطر بیشتری بود؟
چندین عامل سبک زندگی و سلامت با احتمال بیشتر دیس لیپیدمی مرتبط بودند، از جمله:
اضافه وزن یا چاقی
سطح پایین فعالیت بدنی
سیگار کشیدن یا مصرف دخانیات
دیابت
فشار خون بالا
سن بالاتر با کلسترول تام و کلسترول LDL بالاتر مرتبط بود، در حالی که سن پایینتر به شدت با کلسترول HDL پایین و تری گلیسیرید بالا مرتبط بود.
آیا افراد تحت درمان قرار میگرفتند؟
محققان دریافتند که بسیاری از افرادی که در معرض خطر بالای بیماری قلبی عروقی در آینده بودند، درمان استاتین مناسبی دریافت نمیکردند و بسیاری از کسانی که تحت درمان قرار گرفتند، به اهداف کلسترول توصیه شده نرسیده بودند.
افراد مسنتر، ثروتمندتر، از نظر جسمی غیرفعال یا دارای وزن بدن بالاتر، بیشتر احتمال داشت که استاتین مصرف کنند. در میان افرادی که تحت درمان قرار میگرفتند، مردان و افراد مبتلا به دیابت بیشتر احتمال داشت که کلسترول خود را تحت کنترل خوب داشته باشند.
چرا این موضوع مهم است؟
بیماریهای قلبی عروقی همچنان یکی از علل اصلی مرگ و میر در ایران و جهان است. از آنجا که سطح غیرطبیعی کلسترول اغلب هیچ علامتی ندارد، بسیاری از افراد ممکن است تا زمان وقوع حمله قلبی یا سکته مغزی متوجه نشوند که در معرض خطر بیشتری هستند.
این پژوهشگران میگویند این یافتهها از نیاز به موارد زیر پشتیبانی میکنند:
غربالگری زودهنگام کلسترول.
ترویج بیشتر سبک زندگی سالم.
شناسایی بهتر افراد پرخطر.
بهبود دسترسی به درمانهای کاهش کلسترول و نظارت بر آنها.
دستورالعملهای ملی برای تقویت مدیریت دیسلیپیدمی.
محدودیتهای مطالعه
این یک مطالعه مقطعی بود، به این معنی که تصویری از جمعیت را در یک مقطع زمانی ارائه میدهد. در نتیجه، نمیتواند ثابت کند که عوامل خطر شناسایی شده مستقیماً باعث دیسلیپیدمی شدهاند. علاوه بر این، اگرچه PERSIAN Cohort یکی از بزرگترین مطالعات بهداشتی در ایران است، اما شامل بزرگسالان ۳۵ تا ۷۰ ساله بود، بنابراین یافتهها ممکن است به طور کامل نمایانگر افراد جوانتر نباشد.
خلاصه کلام
این مطالعه سراسری نشان میدهد که تقریباً از هر چهار بزرگسال ایرانی ۳۵ تا ۷۰ ساله، سه نفر سطح چربی خون ناسالمی دارند. این یافتهها بر اهمیت آزمایش منظم کلسترول، حفظ وزن سالم، فعالیت بدنی، اجتناب از دخانیات و اطمینان از دریافت درمان مؤثر توسط افراد در معرض خطر بالای بیماریهای قلبی عروقی برای کاهش احتمال ابتلا به بیماری قلبی و سکته مغزی تأکید میکنند.
