تسنیم: بند ۱۰ تفاهمنامه توسط آمریکا نقض شد

اسماعیل بقائی سخنگوی وزارت امور خارجه در واکنش به اعلام تحریم‌های جدید اقتصادی علیه ایران در حساب کاربری خود در یکی از شبکه های اجتماعی نوشت: اعلام تحریم‌های اقتصادی جدید آمریکا علیه ایران، بسیار فراتر از ادامهٔ «جنگ اقتصادی» غیرقانونی علیه یک کشور واحد است.

وی افزود: این اقدام، به منزله تلاش برای اعمال حاکمیت فراسرزمینی آمریکا بر کلیه دولت‌های مستقل عضو سازمان ملل متحد به شمار می‌رود. هیچ دولتی حق ندارد بانک‌ها، بنگاه‌ها یا فرودگاه‌های خارجی را - که هر یک تحت صلاحیت انحصاری حاکمیت خود هستند - وادار کند از تجارت مشروع با کشوری ثالث خودداری نمایند.

بقائی ادامه داد: چنین تحریم‌های ثانویه‌ای هیچ مبنایی در حقوق بین‌الملل ندارد. این تحریم‌ها اصل بنیادین برابری حاکمیت‌ها را که در بند ۱ مادهٔ ۲ منشور ملل متحد تثبیت شده، نقض می‌کنند و ممنوعیت عرفی مداخله در امور داخلی دولت‌ها را که دیوان بین‌المللی دادگستری در پروندهٔ نیکاراگوئه تأیید کرده، زیر پا می‌گذارند.

سخنگوی وزارت خارجه افزود: ارعاب اقتصادی که هدف آن واداشتن یک دولت مستقل به تغییر گزینه‌های سیاستی مشروع خود باشد، یک جرم و عمل متخلفانهٔ بین‌المللی است. وقتی این تحریم‌ها با محاصرهٔ دریایی که خود مصداق عمل تجاوزکارانه است همراه می‌شود، حاکمیت و سیادت سایر دولت‌ها را به امری موقتی و مشروط به اراده و هوس قدرتی دیگر فرو می‌کاهد. تمکین نسبت به چنین ارعاب آشکاری موجب مصونیت هیچ دولتی نخواهد شد، بلکه صرفا به منزله اولویت‌بخشی به حاکمیت بیگانه و اذعان به سیطره یک طرف خارحی بر فعالیت‌های قانونی بانک‌ها، بنگاه‌های اقتصادی و فرودگاه‌های کشورهای دیگر خواهد بود.

وی تصریح کرد: نتیجهٔ نهایی این وضعیت، فرسایش کامل حاکمیت ملی به‌عنوان اصل بنیادین نظام روابط بین‌الدولی مبتنی بر منشور ملل متحد خواهد بود و مقدمه بازگشت فاجعه‌بار به استعمار عریان و تمام‌عیار.

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی  اندیشه معاصر ؛ اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، با ادعای تشدید فشار بر کشورمان از طریق هدف قرار دادن شرکای اقتصادی، هشدار معروف جورج بوش به متحدان واشنگتن پس از حملات یازده سپتامبر را تکرار کرد. او روز پنجشنبه در مصاحبه‌ای با شبکه سی‌ان‌بی‌سی مدعی شد که جهان شاهد بزرگ‌ترین انزوای اقتصادی هماهنگ در تاریخ خواهد بود و کشورها یا با آمریکا هستند یا علیه آن.

این ادبیات تند با هدف تاکید بر تمایل واشنگتن برای مجازات کشورهایی به کار رفت که همچنان با کشورمان مراودات تجاری دارند. بسنت اعلام کرده که در نشست خبری روز دوشنبه از طرح جدید خود رونمایی می‌کند. با این حال به گزارش بلومبرگ، چنین اظهاراتی نشان‌دهنده فقدان نگران‌کننده گزینه‌های آمریکا برای پایان دادن به این درگیری به شدت نامحبوب در آمریکا است. استفاده از این عبارت بدنام، یادآور دو دهه جنگ‌های بی‌پایان واشنگتن در خاورمیانه است، همان جنگ‌هایی که دونالد ترامپ و وزیر دفاع او یعنی پیت هگست بارها وعده داده‌اند از آن پرهیز کنند.

در این میان، چین بزرگ‌ترین آزمون برای سنجش عزم واشنگتن در اجرای این تهدیدها خواهد بود. پکن خریدار اصلی نفت ایران است و دولت ترامپ تاکنون تمایل چندانی برای به چالش کشیدن روابط اقتصادی این کشور با تهران نشان نداده است. این موضوع به ویژه با توجه به سفر ماه آینده شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهوری چین به آمریکا و تلاش دو اقتصاد بزرگ جهان برای حفظ یک آتش‌بس تجاری شکننده، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

ایران دهه‌هاست که تحت تحریم‌های سخت قرار دارد. آمریکا در حالی محاصره دریایی بنادر ایران را اجرا می‌کند که ماه‌ها حملات هوایی نتوانسته اراده کشورمان را به چالش بکشد و تهران را به امضای توافقی برای پایان دادن به جنگ، بازگشایی تنگه هرمز و واگذاری مواد هسته‌ای خود وادار کند. مشخص نیست واشنگتن به جز هدف قرار دادن چین یا اجرای بازی بی‌حاصل تحریم نهادهای کوچک‌تر همکار با ایران در سایر کشورها، چه ابزار اقتصادی معنادار دیگری در اختیار دارد. همزمان با طولانی شدن این درگیری، آسیب به اقتصادهای سراسر جهان نیز در حال افزایش است.

علی واعظ، معاون مدیر برنامه در گروه بین‌المللی بحران معتقد است که آمریکا ظرفیت لازم برای اجرای یک رژیم تحریمی غیرقابل نفوذ علیه کشوری مانند ایران را که در دور زدن تحریم‌ها تخصص دارد، در اختیار ندارد. به گفته او ترامپ نیز صبر لازم برای نتیجه‌بخش بودن چنین سیاستی را ندارد، چرا که این روند ماه‌ها زمان می‌برد نه هفته‌ها. با این وجود ترامپ روز چهارشنبه هشدار داد هر کشوری که به نهادهای مالی، کسب‌وکارها، فرودگاه‌ها یا نهادهای دولتی خود اجازه دهد هرگونه مسیر نجاتی برای ایران فراهم کنند، با پیامدهای اقتصادی بسیار سنگینی روبه‌رو خواهد شد. او تاکید کرد که قاچاق نفت، خطوط سوآپ، انتقال پول نقد، صرافی‌ها، ثبت کشتی‌ها و شرکت‌های صوری همگی باید فورا متوقف شوند.

تمرکز بر مسئله نفت، مستقیما پکن را که خریدار ۹۰ درصد صادرات نفتی ایران است در سیبل قرار می‌دهد. واشنگتن از زمان آغاز جنگ، برخی پالایشگاه‌های مستقل چین را تحریم کرده اما از هدف قرار دادن بانک‌های بزرگ چینی که تامین مالی این تجارت را بر عهده دارند خودداری کرده است. کریس کندی، تحلیلگر اقتصاد سیاسی در بلومبرگ اکونومیکس این پرسش را مطرح می‌کند که آیا کاخ سفید حاضر است این کارزار جدید جنگ اقتصادی را بر روابط خود با چین ترجیح دهد. به باور او در صورت چنین انتخابی، پیامدهای جدی در انتظار آمریکا خواهد بود. کندی می‌افزاید که این تهدیدهای جدید در واقع اعترافی به ته کشیدن گزینه‌های روی میز واشنگتن است.

هرگونه تصمیم برای اعمال فشار بر چین می‌تواند خطر تشدید تنش‌ها را درست چند هفته پیش از میزبانی ترامپ از شی جین‌پینگ در واشنگتن افزایش دهد،چنین اقدامی همچنین خطر اقدامات تلافی‌جویانه پکن را در پی دارد که می‌تواند در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای ماه نوامبر که اقتصاد محور اصلی آن است، به اقتصاد آمریکا ضربه بزند. پکن پیش از این با اعلام محدودیت‌های صادراتی روی خاک‌های کمیاب که کاخ سفید را مجبور به عقب‌نشینی از جنگ تعرفه‌ای کرد، تمایل خود را برای مقابله با ترامپ نشان داده است.

جاش لیپسکی، معاون اقتصاد بین‌الملل شورای آتلانتیک تاکید می‌کند که بدون وجود یک ائتلاف بین‌المللی که اکنون در دسترس نیست، هیچ راهی برای مجازات بیشتر اقتصادی که بیش از چهل سال تحت تحریم بوده وجود ندارد. او می‌افزاید مشخص نیست واشنگتن چگونه می‌خواهد بدون ایجاد واکنش شدید چین در آستانه سفر رئیس‌جمهوری شی، گلوگاه مالی ایران را بیشتر از این بفشارد. وزارت خارجه چین نیز با رد تهدیدهای ترامپ مبنی بر آغاز جنگ اقتصادی علیه شرکای تجاری ایران، اعلام کرد که این رویکرد کمکی به حل تنش‌های منطقه نخواهد کرد.

برت اریکسون، کارشناس تحریم‌ها و مدیر ارشد در آبسیدین ریسک ادوایزرز می‌گوید دولت ترامپ هیچ امتیازی در اختیار ندارد که به واسطه آن بتواند از شی بخواهد تا این‌گونه علنی و با تبعات سنگین در برابر واشنگتن کرنش کند. به گفته او این درخواست در واقع به معنای آن است که پکن با میل خود به آمریکا اجازه دهد تعیین کند با چه کسی می‌تواند تجارت کند و این رویه‌ای است که چین به هیچ وجه قصد پایه‌گذاری آن را ندارد.

اگرچه چین بدیهی‌ترین هدف این سیاست به شمار می‌رود، اما اگر آمریکا برای انزوای بیشتر اقتصاد کشورمان دست به کار شود، کشورهای دیگر نیز در خط مقدم قرار خواهند گرفت. امارات متحده عربی همواره از شرکای بزرگ تجاری ایران و یکی از تامین‌کنندگان اصلی کالاها و ارزهای خارجی برای این کشور بوده است. با این وجود ابوظبی در هفته جاری با این ادعا که تهران به سمت خاک این کشور موشک‌های بالستیک شلیک کرده است، از قطع تمام روابط اقتصادی خود با جمهوری اسلامی خبر داد. بر اساس داده‌های جمع‌آوری شده توسط بلومبرگ، ترکیه به عنوان یکی از متحدان آمریکا در ناتو پس از چین بزرگ‌ترین خریدار صادرات ایران است. هند نیز که شریک راهبردی آمریکا محسوب می‌شود و ترامپ به دنبال مذاکره برای یک توافق تجاری با آن است، منبع بزرگی برای واردات ایران به ویژه در حوزه غذا و دارو به شمار می‌رود.

صرافی‌ها در امارات و عراق نیز به ایران کمک می‌کنند تا وجوه حاصل از فروش نفت را به داخل کشور بازگرداند و پرداخت‌هایی را که اغلب به یوان چین دریافت می‌شوند، به ارزهای قابل استفاده برای تهران تبدیل کنند. حتی بدون در نظر گرفتن مقاومت کشورهای دیگر، تردیدهایی درباره موفقیت کمپین تشدید فشارهای اقتصادی آمریکا وجود دارد. تحلیلگران هشدار داده‌اند مشخص نیست که آیا آمریکا می‌تواند روابط تجاری ایران از جمله مسیرهای زمینی با کشورهای همسایه را که به دلیل مجاورت جغرافیایی و پیوندهای عمیق تاریخی نسل‌هاست پابرجا مانده‌اند به طور کامل قطع کند یا خیر.

کلر اونیل مک‌کلسکی، مقام پیشین خزانه‌داری و هم‌بنیان‌گذار یک شرکت مشاوره تحریم بر این باور است که موفقیت این مسیر تا حد زیادی به جزئیات سیاست آمریکا و سطح اجرای آن بستگی دارد. او معتقد است در این مقطع زمانی، بعید به نظر می‌رسد که تنها تهدیدهای گسترده علنی بتواند رفتارها را تغییر دهد و برای اینکه کشورهای ثالث دقیقا درک کنند دولت ترامپ حاضر است چه اهدافی را نشانه بگیرد، به اقدام عملی علیه یک بانک یا شرکت خارجی نیاز است.

 سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، به ادعای دولتمردان آمریکایی در خصوص وضع کمرشکن‌ترین عملیات اقتصادی تاریخ علیه مردم ایران، واکنش نشان داد.

عراقچی با انتشار تصویری از پیام ۱۴ سال پیش باراک اوباما، رئیس جمهور وقت ایالات متحده آمریکا نوشت:

۱۴سال پیش: «فلج‌کننده‌ترین تحریم‌های تاریخ.» شکست خورد.

۸ سال پیش: «فشار حداکثری.» شکست خورد.

۵ماه پیش: «تسلیم بی‌قیدوشرط.» شکست خورد.

امروز: «کمرشکن‌ترین عملیات اقتصادی تاریخ.» این هم محکوم به شکست است.

این فیلم را قبلاً دیده‌ایم؛ همان داستان همیشگی، فقط با قلدرهای متفاوت.