به گزارش رکنا و به نقل از ایسنا، یارانه، کالابرگ، کنترل قیمت و حمایتهای معیشتی، سیاستهایی نیستند که فقط در اقتصاد ایران اجرا شوند. از اقتصادهای مبتنی بر بازار آزاد گرفته تا کشورهای دارای نظامهای رفاهی گسترده، دولتها در دورههای بحران برای کاهش فشار بر خانوارها از ابزارهای حمایتی استفاده میکنند.
با این حال، نتیجه این سیاستها در همه کشورها یکسان نیست؛ برخی کشورها توانستهاند هم از اقشار آسیبپذیر حمایت کنند و هم ثبات اقتصادی را حفظ کنند، اما در برخی دیگر، ارزش حمایتها به مرور زمان زیر فشار تورم کاهش یافته است.
همزمان با ادامه مباحث درباره کارآمدی کالابرگ و یارانه، این پرسش مطرح است که آیا این سیاستها محل اشکال است یا نحوه اجرا و بستر اقتصادی آنها؟
در این زمینه مرتضی افقه اقتصاددان اظهار کرد: حمایتهای معیشتی، برخلاف تصور رایج، مختص اقتصاد ایران نیست و در بسیاری از کشورهای جهان نیز در شرایط بحران اجرا میشود.
وی گفت: کلاً در شرایط خاص و بحرانها، کشورهایی با بازار آزاد هم در این مواقع وارد میشوند و شرایط را کنترل و مدیریت میکنند. کالابرگ، کنترل قیمت و ... سیاستهایی است که دولتهای کل دنیا انجام میدهند تا از بحران گذر کنند.
افقه مسئله اصلی را دوام این حمایتها دانست و گفت: مشکل این است که کالابرگ و یارانه مبلغشان ثابت میماند ولی تورم ناشی از آزادسازی قیمت ارز با سرعت پیش میرود. ممکن است در سال اول این شکاف، با کالابرگ جبران شود، اما با این روندی که قیمت ارز و تورم پیش گرفته است، عملاً بعد از یک سال یا کمتر، قدرت خرید مردم کاهش مییابد.
به گفته این اقتصاددان، بحث یارانه نیز یک رانت است؛ یارانه و رانت به خودی خود بد نیست؛ یارانه هم یک نوع رانت است؛ سیاستی است برای کاهش نابرابری. اینکه رانت در ذهن مردم بد تلقی میشود به خاطر سوءاستفادههای افراد از رانتهاست.
افقه طی مثالی توضیح داد: مثلاً طرحی وجود دارد که اگر سرمایهگذار برود در فلان شهر سرمایهگذاری کند، دولت تا ۱۰ سال از او مالیات نمیگیرد؛ این هم یک رانت است. خیلی وقتها رانت ابزاری برای کاهش نابرابری است و دولتها برای کاهش نابرابری رانتها را مدیریت …
