آیا مغز شما پیرتر از سن واقعی‌تان است؟ / نقش غافلگیرکننده قند خون در زوال شناختی

به گزارش هم‌میهن آنلاین و به نقل از باشگاه خبرنگاران جوان، سکته مغزی زمانی رخ می‌دهد که خون‌رسانی به بخشی از مغز مختل شده و در نتیجه، اکسیژن و مواد مغذی به سلول‌های عصبی نرسد. این وضعیت که به دو نوع «ایسکمیک» (انسداد عروق) و «هموراژیک» (خون‌ریزی مغزی) تقسیم می‌شود، یک اورژانس پزشکی است و هر ثانیه تأخیر در درمان آن می‌تواند منجر به آسیب‌های جبران‌ناپذیر مغزی یا مرگ شود.

در ایران، سکته مغزی یکی از اصلی‌ترین علل ناتوانی و مرگ‌ومیر است. طبق آمار‌های رسمی و پژوهش‌های اپیدمیولوژیک، سن بروز سکته در کشور ما حدود یک دهه پایین‌تر از میانگین جهانی است (به‌طور متوسط بین ۵۵ تا ۶۵ سال).

روند صعودی بروز سکته در ایران با تغییر سبک زندگی، افزایش نرخ چاقی، دیابت، فشار خون کنترل‌نشده، دخانیات و کاهش فعالیت بدنی ارتباط مستقیم دارد.

سالانه بیش از ۱۵۰ هزار نفر در ایران دچار سکته مغزی می‌شوند که بخش قابل‌توجهی از آنها در دهه‌های فعال زندگی خود (میانسالی) قرار دارند، موضوعی که بار اقتصادی و اجتماعی سنگینی بر نظام سلامت کشور تحمیل می‌کند.

مهدی فرهودی، نایب‌رئیس انجمن سکته مغزی ایران و فلوشیپ سکته مغزی با اشاره به اهمیت دسترسی سریع بیماران به مراکز تخصصی اظهار کرد: نتایج درمان بیماران سکته مغزی بسته به نوع مرکز درمانی متفاوت است و بیمارانی که در مراکز تخصصی مراقبت از سکته مغزی یا Stroke Unit بستری می‌شوند، معمولاً نتایج درمانی بهتری دارند.

وی افزود: بر اساس استاندارد‌های جهانی، باید بخش عمده‌ای از بیماران سکته مغزی در مراکز تخصصی درمان شوند و هدف‌گذاری جهانی در این زمینه حدود ۹۰ درصد است، در حالی که کشور ما هنوز با این هدف فاصله دارد.

فرهودی ادامه داد: اجرای برنامه ملی مدیریت سکته مغزی یا برنامه ۷۲۴ در سال‌های اخیر موجب پیشرفت قابل توجه درمان سکته مغزی در کشور شده و اکنون بیش از ۱۴۰ مرکز مراقبت از سکته مغزی در کشور فعال هستند، اما با توجه به وسعت جغرافیایی کشور و تعداد بالای بیماران، توسعه این مراکز همچنان یک ضرورت است.

این متخصص مغز و اعصاب با اشاره به وضعیت درمان ترومبولیز در کشور گفت: درمان حل‌کننده لخته یا ترومبولیز در حال حاضر تنها برای حدود ۵ درصد بیماران در کشور انجام می‌شود، در حالی که ظرفیت افزایش این میزان تا حدود ۲۰ درصد بیماران واجد شرایط وجود دارد و باید دسترسی بیماران بیشتری به این درمان فراهم شود.

وی تأکید کرد: در سکته مغزی زمان مهم‌ترین عامل درمان است و هرچه بیمار سریع‌تر به مرکز مجهز برسد، احتمال موفقیت درمان و کاهش ناتوانی بیشتر خواهد بود. 

به گفته این متخصص مغز زمان معمول استفاده از ترومبولیز حدود ۴.۵ ساعت است، اما نباید این زمان به عنوان فرصتی برای تأخیر در مراجعه تلقی شود؛ چرا که هرچه درمان زودتر انجام شود، نتیجه بهتری حاصل خواهد شد.

فرهودی با اشاره به ترومبکتومی مکانیکی به عنوان یکی دیگر از درمان‌های پیشرفته سکته مغزی گفت: در این روش، لخته خون با استفاده از تجهیزات داخل عروقی و از طریق آنژیوگرافی از رگ مغزی خارج می‌شود و این درمان در بیماران واجد شرایط می‌تواند نقش بسیار مهمی در نجات بیمار و کاهش ناتوانی داشته باشد.

وی افزود: با وجود اثربخشی بالای ترومبکتومی، این درمان همچنان در کشور به صورت محدود انجام می‌شود و لازم است تعداد مراکز مجهز، نیرو‌های آموزش‌دیده و فلوشیپ‌های سکته مغزی افزایش یابد و از ظرفیت تله‌مدیسین برای دسترسی سریع‌تر بیماران مناطق مختلف کشور استفاده شود.

نایب‌رئیس انجمن سکته مغزی ایران خاطرنشان کرد: توسعه درمان‌های حاد سکته مغزی از جمله ترومبولیز و ترومبکتومی تنها یک اقدام نجات‌بخش نیست، بلکه از منظر اقتصاد سلامت نیز مقرون‌به‌صرفه است؛ زیرا با کاهش مرگ و ناتوانی بیماران می‌تواند از تحمیل هزینه‌های سنگین درمان، توانبخشی و مراقبت‌های طولانی‌مدت به خانواده‌ها و نظام سلامت جلوگیری کند.

وی گفت: حمایت وزارت بهداشت، معاونت درمان و مجموعه نظام سلامت برای توسعه مراکز تخصصی سکته مغزی و افزایش دسترسی بیماران به درمان‌های نوین می‌تواند نقش مهمی در کاهش مرگ و ناتوانی ناشی از سکته مغزی در کشور داشته باشد.

به کانال تلگرام هم میهن بپیوندید

به کانال بله هم میهن بپیوندید

به کانال روبیکا هم میهن بپیوندید