خروج شتاب‌زده ده‌ها فروند جنگنده، بمب افکن و هواپیمای جاسوسی آمریکا از منطقه | آرایش نظامی آمریکا تغییر کرد

تابناک: تصاویر ماهواره‌ای Sentinel-۲ از دیروز، یک ناو هواپیمابر آمریکایی کلاس نیمیتز را نشان می‌دهد که در خلیج عمان در حال حرکت است.

این ناو هواپیمابر که مشخص نیست آبراهام لینکلن است یا جورج واشنگتن توسط حداقل یک ناوشکن موشک‌انداز کلاس Arleigh Burke همراهی می‌شود.

به گزارش سرویس بین‌الملل جماران، «واشنگتن‌پست» در گزارشی به نقل از مقام‌های عربی و غربی نوشت نارضایتی از واشنگتن در کشورهای حاشیه خلیج فارس رو به افزایش است و متحدان آمریکا نگران‌اند که دونالد ترامپ نتواند دیپلماسی لازم برای پایان دادن به جنگ و دستیابی به صلح با ایران را مدیریت کند.

بر اساس این گزارش، پس از ماه‌ها درگیری و ادامه حملات موشکی و پهپادی ایران و نیروهای همسو با تهران، عربستان سعودی، امارات متحده عربی، قطر، کویت و بحرین اکنون در نارضایتی از نحوه مدیریت بحران از سوی دولت آمریکا اشتراک نظر بیشتری پیدا کرده‌اند. حتی در برخی از این کشورها بحث‌هایی درباره فایده ادامه میزبانی از تأسیسات و پایگاه‌های بزرگ نظامی آمریکا شکل گرفته است. 

یکی از مقام‌های کشورهای خلیج فارس در گفت‌وگو با واشنگتن‌پست گفت: «ترامپ این جنگ را آغاز کرد و ما بهای آن را می‌پردازیم.» به گفته این مقام، خشم از آمریکا از زمان حملات آمریکا و اسرائیل به ایران در ماه فوریه به بالاترین سطح خود رسیده است.

  وابستگی به آمریکا؛ در کنار افزایش بی‌اعتمادی

با وجود افزایش نارضایتی، کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس همچنان به آمریکا به‌عنوان یکی از اصلی‌ترین شرکای امنیتی و تأمین‌کنندگان تسلیحات خود وابسته‌اند. قطر و بحرین نیز میزبان پایگاه‌های بزرگ نظامی ایالات متحده هستند.

با این حال، نگرانی از سیاست واشنگتن برخی دولت‌های منطقه را به بررسی ترتیبات و شراکت‌های امنیتی تازه سوق داده است. تحلیلگران معتقدند این روند دست‌کم در کوتاه‌مدت به معنای دگرگونی کامل نظم امنیتی منطقه نیست، اما نشان می‌دهد کشورهای خلیج فارس در حال بررسی گزینه‌هایی برای کاهش وابستگی مطلق به آمریکا هستند.

یک مقام ارشد اروپایی، توافق دفاعی متقابل اخیر میان عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان را «پیامی به آمریکا» توصیف کرد و گفت این توافق نشان می‌دهد سه کشور قدرتمند مسلمان سنی در تلاش‌اند شرکای امنیتی و دفاعی خود را متنوع کنند؛ زیرا از نگاه آنها «آمریکا به‌تنهایی کافی نیست».

در مقابل، یک مقام کاخ سفید این ارزیابی‌ها را رد کرد و گفت ترامپ روابط «فوق‌العاده‌ای» با شرکای آمریکا در خلیج فارس دارد و واشنگتن از پیش از آغاز عملیات علیه ایران، به‌طور مستمر با متحدان منطقه‌ای خود در تماس بوده است.

  «آمریکا ما را ناامن‌تر کرده است»

«فراس مقصد»، مدیر بخش خاورمیانه و شمال آفریقا در گروه اوراسیا، به واشنگتن‌پست گفت نارضایتی در میان متحدان آمریکا از همان ابتدای جنگ وجود داشته و بسیاری از آنها احساس می‌کنند ناخواسته وارد درگیری‌ای شده‌اند که ترامپ اکنون برای پایان دادن به آن با مشکل روبه‌رو است.

«آنا جیکوبز» از مؤسسه کشورهای عرب خلیج فارس در واشنگتن نیز گفت اعتماد به ایالات متحده از زمان آغاز جنگ کاهش یافته است و متحدان آمریکا احساس می‌کنند عملکرد واشنگتن در منطقه آنها را «کمتر امن» کرده است.

با این حال، یک دیپلمات غربی مستقر در منطقه تأکید کرد این تحولات الزاماً به معنای چرخشی بنیادین علیه آمریکا نیست. به گفته او، حتی پیش از جنگ نیز حضور نظامی آمریکا در کشورهای منطقه با اشتیاق کامل پذیرفته نمی‌شد و بیشتر به‌عنوان «یک شر ضروری» دیده می‌شد؛ اما اکنون حتی ضرورت این حضور نیز بیش از گذشته مورد پرسش قرار گرفته است. 

  عربستان زیر فشار جنگ

عربستان سعودی در هفته‌های اخیر با فشارهای امنیتی بیشتری مواجه شده است. این کشور علاوه بر حملات ایران و گروه‌های عراقی همسو با تهران، هدف حملات حوثی‌های یمن نیز قرار گرفته است.

به نوشته واشنگتن‌پست، حوثی‌ها بارها زیرساخت‌های انرژی عربستان را هدف قرار داده و تلاش کرده‌اند عبور و مرور در تنگه باب‌المندب در ورودی دریای سرخ را مختل کنند. از سوی دیگر، پس از بسته‌شدن تنگه هرمز در روزهای ابتدایی جنگ، عربستان برای بخش مهمی از صادرات نفت خود بیش از گذشته به بنادر دریای سرخ وابسته شده است.

  رؤیای «پیروزی سریع» رنگ باخت

واشنگتن‌پست می‌نویسد نگاه رهبران کشورهای خلیج فارس به جنگ نیز طی ماه‌های گذشته تغییر کرده است. عمان از آغاز مخالف جنگ بود، اما عربستان سعودی، امارات و بحرین در مقاطعی موضع متفاوتی داشتند.

یک دیپلمات غربی به این روزنامه گفته است نیروهای امارات طی ماه‌های گذشته حملاتی علیه خاک ایران انجام داده‌اند و نیروهای سعودی نیز در واکنش به حملات گروه‌های همسو با تهران از خاک عراق، دست به حملات متقابل زده‌اند.

یک مقام ارشد اروپایی درباره محاسبات اولیه ریاض و ابوظبی گفت این کشورها را نمی‌توان کاملاً حامی جنگ دانست، اما در آغاز نیز به‌طور کامل با آن مخالف نبودند. از نگاه آنها، اگر جنگ به یک پیروزی سریع و قاطع منجر می‌شد، نتیجه آن می‌توانست برایشان سودمند باشد.

اما این محاسبه در آستانه نخستین دور مذاکرات ایران و آمریکا در ماه آوریل تغییر کرد؛ زمانی که به گفته این مقام، مشخص شد حکومت ایران سقوط نخواهد کرد و تهران نیز حاضر نیست تنگه هرمز را بازگشایی کند.

  نگرانی از رفت‌وبرگشت‌های ترامپ

«بدر السیف»، استادیار تاریخ دانشگاه کویت، گفت بی‌ثباتی و تغییر مداوم مواضع ترامپ طی ماه‌های گذشته نگرانی کشورهای خلیج فارس را تشدید کرده است.

به گفته او، حتی پیش از این تغییر مواضع نیز راهبرد روشنی درباره نحوه پایان دادن به بحران وجود نداشت. السیف با اشاره به تفاهم‌نامه‌ای که در ماه ژوئن میان ایران و آمریکا شکل گرفت، آن را ناکافی دانست و گفت این تفاهم نتوانست نگرانی‌های اصلی کشورهای عرب خلیج فارس، از جمله برنامه موشک‌های بالستیک ایران و حمایت تهران از گروه‌های همسو در منطقه را برطرف کند.

او تأکید کرد شروط مطرح‌شده در آن توافق با خواسته‌های کشورهای خلیج فارس همخوانی نداشت و همین مسئله یکی از عوامل از بین رفتن سریع آن بود.

  «نمی‌توانیم به آمریکا نه بگوییم»

با وجود همه این نارضایتی‌ها، کشورهای خلیج فارس در حال حاضر جایگزین فوری و قابل اتکایی برای شراکت امنیتی چند دهه‌ای خود با ایالات متحده ندارند.

یکی از مقام‌های منطقه به واشنگتن‌پست گفت ادامه جنگ عملاً این کشورها را مجبور می‌کند حتی بیش از گذشته بر همکاری امنیتی با واشنگتن تکیه کنند.

او در توصیف این وضعیت گفت: «هر کاری که انجام دهیم، نمی‌توانیم به آمریکا نه بگوییم.»

«داگلاس سیلیمان»، سفیر پیشین آمریکا در کویت و عراق در دولت‌های باراک اوباما و دونالد ترامپ، نیز گفت در سفر اخیر خود به منطقه نارضایتی قابل‌توجهی از واشنگتن مشاهده کرده است؛ هرچند هم‌زمان طی هفته‌های اخیر خشم از تهران نیز به دلیل ادامه حملات به زیرساخت‌های منطقه و خودداری از بازگشایی تنگه هرمز افزایش یافته است.

سیلیمان وضعیت فعلی را نوعی «تناقض عجیب» توصیف کرد: دولت‌ها و افکار عمومی منطقه از آمریکا به دلیل آغاز جنگ ناراضی‌اند، اما برای تأمین تجهیزات، مهمات و اطلاعات نظامی همچنان به همان کشور وابسته هستند.

  پیامدهای اقتصادی جنگ در راه است

تداوم جنگ تنها یک چالش امنیتی برای کشورهای خلیج فارس نیست و می‌تواند هزینه‌های اقتصادی فزاینده‌ای نیز به آنها تحمیل کند.

در شرایط عادی نیز فعالیت اقتصادی، گردشگری و رویدادهای منطقه در ماه‌های بسیار گرم تابستان کاهش می‌یابد، اما از پاییز و با خنک‌تر شدن هوا، کشورهای خلیج فارس وارد یکی از مهم‌ترین دوره‌های سال برای گردشگری، تجارت و برگزاری رویدادهای بین‌المللی می‌شوند.

امسال اما کنفرانس‌ها، نشست‌های سران، جشنواره‌ها و رقابت‌های فرمول یک که از اکتبر تا دسامبر بخش مهمی از تقویم اقتصادی و تبلیغاتی منطقه را تشکیل می‌دهند، تحت تأثیر ادامه ناامنی با ابهام روبه‌رو شده‌اند.

یک دیپلمات غربی گفت دهمین دوره «ابتکار سرمایه‌گذاری آینده» عربستان سعودی که اواخر اکتبر برگزار می‌شود و به «داووس در صحرا» شهرت دارد، می‌تواند نخستین آزمون جدی برای سنجش میزان آمادگی مقام‌های بلندپایه و مدیران شرکت‌های بزرگ بین‌المللی برای سفر به منطقه در شرایط جنگی باشد.

  خشم از واشنگتن، نگرانی از تهران

گزارش واشنگتن‌پست در نهایت تصویری پیچیده از وضعیت کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس ارائه می‌دهد: دولت‌هایی که از طولانی‌شدن جنگ و نحوه مدیریت آن توسط ترامپ ناراضی‌اند، از ادامه حملات ایران نیز خشمگین هستند و در عین حال، برای مقابله با تهدیدهای امنیتی همچنان به آمریکا وابسته مانده‌اند.

در آغاز جنگ، برخی پایتخت‌های عربی امیدوار بودند درگیری به‌سرعت به یک نتیجه قطعی برسد؛ اما با گذشت ماه‌ها، نه ایران فروپاشیده، نه تنگه هرمز به شرایط عادی بازگشته و نه واشنگتن توانسته راه‌حلی پایدار برای پایان دادن به بحران ارائه کند.

همین وضعیت، شکاف میان انتظارات اولیه کشورهای خلیج فارس و واقعیت یک جنگ فرسایشی را عمیق‌تر کرده و پرسش‌هایی تازه درباره قابل اتکا بودن راهبرد امنیتی آمریکا در منطقه به وجود آورده است.

پایگاه خبری تحلیلی انتخاب (Entekhab.ir) :

عبدالله رمضان‌زاده، سخنگوی دولت اصلاحات به اقدام توهین‌آمیز رئیس مجلس عراق که نقشه خلیج فارس را با نام جعلی منتشر کرده بود، واکنش نشان داد.

به گزارش انتخاب، رمضان‌زاده در شبکه اجتماعی «ایکس» نوشت: «کاش آن زمان که آدمخواران داعش قصد تجزیه عراق را داشتند ما با اعزام نیرو و تجهیزات از این امر جلوگیری نمی‌کردیم تا امروز سیاستمداران آن کشور گستاخ نشوند و پایشان را از گلیمشان درازتر نکنند!»

به نقل از الجزیره، ستاد فرماندهی مرکزی ارتش تروریستی آمریکا (سنتکام) اعلام کرد که ناو هواپیمابر «یو اس اس جورج واشنگتن» دیروز چهارشنبه وارد منطقه عملیاتی در خاورمیانه شده است.

خبرگزاری آسوشیتدپرس پیشتر گزارش داده بود که ناو جورج واشنگتن هفته گذشته سواحل ویتنام را ترک کرده و در مسیر اقیانوس هند قرار گرفته است.

قرار است ناو جورج واشنگتن جایگزین ناو آبراهم لینکلن شود که از نوامبر ۲۰۲۵ در دریا بوده و در چند وقت اخیر حرف و حدیث‌ها درباره آن از خودکشی ملوانان و خدمه گرفته تا تلاش آنها برای پریدن به دریا و همچنین وضعیت تغذیه و بهداشت‌شان، بسیار زیاد بوده است.

روزنامه نیویورک تایمز در گزارشی با اشاره به این تحولات نوشت: مشکلات پشتیبانی و تدارکاتی ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن زمانی آغاز شد که ایران در ابتدای جنگ آسیب شدیدی به پایگاه نیروی دریایی آمریکا در بحرین وارد کرد و این پایگاه را که نیروی دریایی آمریکا دهه‌ها به آن متکی بود از رده خارج ساخت.

گزارش‌ها درباره وضعیت سلامتی نیروهای آمریکایی در ناو هواپیمابر یواس‌اس آبراهام لینکلن، کنگره و خانواده این نیروها را بر آن داشته تا تحقیقات جدیدی را در این باره انجام دهند، تحقیقاتی که به نظر می‌رسد پایانی ندارد حتی با وجود آنکه دولت روز جمعه اعلام کرد این ناو در حال بازگشت به آمریکاست.

به گزارش جماران، «علی بحرینی» روز پنجشنبه در نشست کنفرانس خلع سلاح اظهار داشت: «تلاش آمریکا برای کسب برتری نظامی و راهبردی در ماورای جو، ضرورت حفظ فضا به‌عنوان عرصه‌ای کاملاً صلح‌آمیز را تحت تأثیر قرار داده و خطر فزاینده نظامی‌سازی و تسلیحاتی‌سازی آن را افزایش می‌دهد.»

سفیر کشورمان تصریح کرد: «توسعه قابلیت‌های نظامی و تهاجمی فضایی آمریکا، از جمله ایجاد نیروهای نظامی فضایی، تعریف فضای ماورای جو به‌عنوان عرصه‌ی جدید برای نبرد و تلاش برای دستیابی به برتری یکجانبه، می‌تواند سایر کشورها را نیز به توسعه قابلیت‌های متقابل سوق داده و چرخه خطرناک مسابقه تسلیحاتی در فضا را تشدید کند.»

بحرینی افزود: «بحث در مورد امنیت در ماورای جو باید زیرساخت‌های زمینی مرتبط با فعالیت‌های فضایی را نیز دربرگیرد. جامعه بین‌المللی باید حملات عمدی رژیم‌های آمریکا و اسرائیل علیه زیرساخت‌های غیرنظامی و علمی مرتبط با فعالیت‌های صلح‌آمیز فضایی ایران را محکوم کند. این حملات مغایر با حقوق بین‌الملل و تهدیدی علیه حق مشروع کشورها برای بهره‌مندی صلح‌آمیز از فضاست.»

سفیر ایران همچنین تاکید کرد: «منظومه‌های ماهواره‌ای، ماهواره‌های تجاری و سایر سامانه‌های فضایی نباید به ابزاری برای اقدامات خصمانه علیه سایر کشورها یا نقض حاکمیت آنها تبدیل شوند. شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات فضایی، از جمله شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات اینترنت ماهواره‌ای، نباید از ماهیت تجاری فعالیت‌های خود به‌عنوان پوششی برای تداوم ارائه خدمات و پشتیبانی نظامی در اقدامات تجاوزکارانه یا خصمانه علیه سایر کشورها سوءاستفاده کنند.»

بحرینی در ادامه یادآور شد که کشورهای در حال توسعه نیز همانند کشورهای دارای فناوری پیشرفته، از حق برابر و غیرتبعیض‌آمیز برای استفاده صلح‌آمیز از فضای ماورای جو برخوردارند و امنیت در فضا نباید صرفاً از منظر کشورهای توسعه‌یافته تعریف شود.

سفیر ایران در ژنو ضمن تاکید بر اینکه رویکردهای صرفاً داوطلبانه و غیرالزام‌آور قادر به تأمین امنیت در فضا نیستند و نمی‌توانند جایگزین یک سند حقوقی الزام‌آور شوند، از جامعه بین‌المللی خواست که از طریق کنفرانس خلع سلاح سازمان ملل متحد به عنوان تنها نهاد چندجانبه مذاکراتی در این حوزه، هر چه سریع‌تر مذاکرات برای تدوین یک سند جامع، غیرتبعیض‌آمیز و الزام‌آور حقوقی برای جلوگیری از مسابقه تسلیحاتی در ماورای جو را آغاز نماید.