ایران آنلاین:
جیسون کرو، نماینده دموکرات مجلس نمایندگان آمریکا و از نیروهای سابق ارتش این کشور، در گفتوگویی تلویزیونی با اشاره به اظهارات اخیر اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا درباره نامشخص بودن زمان پایان جنگ، این اظهارات را نشانهای از نبود راهبرد در دولت ترامپ دانست.
به گزارش ایرنا از اماسناو، کرو گفت: «من فکر نمیکنم فقط بسنت باشد؛ از پیت هگست گرفته تا اسکات بسنت و دونالد ترامپ، آنها هیچ ایدهای درباره اینکه چگونه باید این جنگ را پیروز شوند، ندارند و از همان روز اول هیچ راهبردی نداشتهاند.»
این نماینده دموکرات در ادامه کنگره آمریکا را مهمترین بازیگر در پایان دادن به جنگ دانست و گفت قانون اساسی آمریکا عمداً اختیار اعلام و تأمین مالی جنگ را در اختیار کنگره قرار داده است تا چنین قدرت بزرگی در دست یک رئیسجمهور متمرکز نشود.
او افزود: «اگر مردم نمیدانند جنگ چه زمانی پایان مییابد، به این دلیل است که کنگره هنوز به آن پایان نداده است.»
کرو با اشاره به مخالفت بخش قابل توجهی از افکار عمومی آمریکا با ادامه جنگ، یادآور شد که دونالد ترامپ نیز در دوران مبارزات انتخاباتی خود وعده پایان دادن به درگیریهای بیپایان در خاورمیانه را داده بود.
این نماینده آمریکایی تاکید کرد که کنگره میتواند برای پایان جنگ رایگیری کند و اگر ترامپ چنین تصمیمی را نادیده بگیرد، اختیار قطع بودجه جنگ را در اختیار دارد.
کرو همچنین به بازگشت ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن به سندیگو اشاره کرد و گفت حدود پنج هزار نیروی نظامی در این ناو حضور دارند که پس از بازگشت، تجربیات خود از شرایط خدمت و مشکلات موجود را با خانوادهها و دوستانشان در میان خواهند گذاشت.
او معتقد است انتشار این تجربیات میتواند بر افکار عمومی آمریکا تاثیر بگذارد؛ مشابه آنچه در دوران جنگ ویتنام رخ داد. به گفته کرو، زمانی که نیروهای آمریکایی از ویتنام بازگشتند و مردم روایتهای مستقیم آنان از جنگ را شنیدند، حمایت عمومی از جنگ کاهش یافت.
وی در پایان، شرایط کنونی را نتیجه بیکفایتی دولت دانست و گفت عملکرد دولت ترامپ، نیروهای نظامی آمریکا را در موقعیتی قرار داده که انجام ماموریتهای دشوار را بدون برخورداری از پشتیبانی و امکانات لازم بر عهده دارند.
انتهای پیام/
بین الملل
به گزارش گروه بینالملل خبرگزاری تسنیم، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، کشورهایی را که به همکاری و حمایت از ایران ادامه میدهند به تبعات سنگین اقتصادی تهدید کرده و وعده «جنگ اقتصادی و انزوای بیسابقه» علیه تهران داده است؛ اگرچه واشنگتن هنوز تدابیر و جزئیات مشخصی از این اقدامات جدید را اعلام نکرده است.
این هشدارها در شرایطی مطرح میشود که پیوندهای اقتصادی و مواصلاتی میان ایران و کشورهای آسیای مرکزی روندی روبهرشد و پویا را سپری میکند. قزاقستان در حال احداث پایانه اختصاصی خود در بزرگترین بندر تجاری ایران است، تاجیکستان خرید فرآوردههای سوختی و ایجاد مسیرهای جدید حملونقل را با تهران دنبال میکند، ازبکستان به دنبال صیانت از جریان تجاری عبوری از خاک ایران است و ترکمنستان نیز همکاریهای ترانزیتی و انرژی خود را با تهران گسترش میدهد.
اگرچه هر یک از این کشورها انگیزههای خاص خود را برای تعمیق مناسبات با ایران دارند، اما همگی در یک دغدغه راهبردی مشترک هستند: برای کشورهای محصور در خشکی آسیای مرکزی، جغرافیای ایران یکی از معدود و امنترین راههای دسترسی زمینی به پهنه آبی خلیج فارس و اقیانوس هند به شمار میرود. بنابراین، تلاش واشنگتن برای تشدید محاصره اقتصادی تهران نهتنها روابط این کشورها با ایران، بلکه راهبرد کلان آنها برای تنوعبخشی به مسیرهای تجاری و ترانزیتیشان را با تهدید مستقیم روبهرو میسازد.
البته این امر به معنای تمایل دولتهای آسیای مرکزی برای نادیده گرفتن تحریمها یا ورود به رویارویی سیاسی با واشنگتن نیست، بلکه تهدید تحریمهای ثانویه میتواند بانکها و بخش خصوصی منطقه را بدون صدور دستورالعمل رسمی دولتی نیز محتاط کند؛ هرچند ابزارهای عملیاتی ترامپ برای تحقق این انزوای ادعایی همچنان در هالهای از ابهام قرار دارد.
نگاه راهبردی قزاقستان به خلیج فارس و بندر شهید رجایی
توسعه همکاریهای ایران با آسیای مرکزی بسیار پیش از تازهترین تهدیدات کاخ سفید وارد فاز عملیاتی شده بود. در اواسط ماه ژوئن، فرزانه صادق، وزیر راه و شهرسازی ایران در سفر به آستانه با سریک ژومانگارین، معاون نخستوزیر قزاقستان دیدار کرد. طرفین در این مذاکرات به رشد 26.4 درصدی مبادلات تجاری در سال 2025 و رسیدن آن به 430.2 میلیون دلار اشاره کردند؛ رقمی که اکنون با اتکا به توافقنامه تجارت آزاد میان ایران و اتحادیه اقتصادی اوراسیا، هدفگذاری 3 میلیارد دلاری برای آن تعیین شده است.
با این حال، همکاریهای دو کشور فراتر از تجارت دوجانبه است. حجم حملونقل بار در کریدور بینالمللی شمال-جنوب در سال 2025 با افزایش 12 درصدی به 3.5 میلیون تن رسید و ترانزیت ریلی میان قزاقستان و ایران نیز رشد چشمگیر 69 درصدی را ثبت کرد.
منفعت اصلی آستانه اما در دسترسی به آبهای گرم جنوبی نهفته است. ایران مجوز احداث یک پایانه اختصاصی ترانزیتی و لجستیکی را در بندر شهید رجایی بندرعباس به قزاقستان اعطا کرده است. در 28 ژوئن، قراردادی 27 ساله در قالب مدل ساخت، بهرهبرداری و واگذاری میان دو کشور به امضا رسید که شامل 2 سال دوره ساخت و 25 سال بهرهبرداری تجاری است و پیشبینی میشود عملیات تجاری آن از سال سوم کلید بخورد.
وزارت امور خارجه قزاقستان این پروژه را کلید دسترسی محمولههای قزاق به بازارهای خلیج فارس، جنوب و جنوب شرقی آسیا و شرق آفریقا دانسته است. آستانه علاوه بر بندرعباس، نیمنگاهی به ظرفیتهای بندر اقیانوسی چابهار نیز دارد؛ در حالی که ایران نیز علاقهمند به بهرهگیری متقابل از بنادر آکتائو و کوریک در سواحل قزاقستانی دریای خزر است.
تجربه ترکمنستان و موانع تحریمی در مسیر سوآپ انرژی
در اواخر ماه ژوئیه، وزیر راه و شهرسازی کشورمان به عشقآباد سفر کرد و با سردار بردیمحمداف، رئیسجمهور و رشید مردوف، وزیر امور خارجه ترکمنستان درباره پروژههای مشترک حملونقل، انرژی، مخابرات و عمران به رایزنی پرداخت.
با این وجود، روابط عشقآباد و تهران پیشتر طعم محدودیتهای یکجانبه آمریکا را چشیده است. در سال 2024، توافق سوآپ گاز ترکمنستان به عراق از طریق خاک ایران با حجم سالانه 10 میلیارد متر مکعب، در نهایت به دلیل تحریمهای آمریکا با مانع مواجه شد. این رویداد نشان داد که چگونه فشارهای تحریمی واشنگتن میتواند صادرات یک کشور آسیای مرکزی را حتی در شرایطی که طرف اصلی قرارداد یک کشور ثالث است، مسدود سازد.
نیاز فوری تاجیکستان به سوخت و گذرگاههای ترانزیتی ایران
دوشنبه نیز یکی از کانونهای اصلی دیپلماسی منطقهای تهران بوده است. در 15 آگوست، هیئتی بلندپایه از تاجیکستان به ریاست عظیم ابراهیم، وزیر ترابری و دلیر جمعه، وزیر انرژی و منابع آب این کشور وارد تهران شد و بر گسترش همکاریهای ترانزیتی و استفاده از بندر چابهار تأکید کرد.
این در حالی است که در ماه ژوئیه، توافق مهمی میان ایران، تاجیکستان و افغانستان برای ایجاد یک کریدور جادهای مشترک و تشکیل کارگروه دائمی سهجانبه حاصل شد که میتواند به سایر کشورهای منطقه و چین نیز متصل شود.
برای دوشنبه، مسئله فوری تأمین پایدار سوخت است. دلیر جمعه در دیدار با محسن پاکنژاد، وزیر نفت ایران، واردات گازوئیل، سوخت هواپیما و پالایش نفت خام ایران در پالایشگاههای تاجیکستان با قیمتهای ترجیحی را پیگیری کرد. تاجیکستان خواستار خرید 2.55 میلیون تن نفت خام و فرآوردههای نفتی از جمله 2 میلیون تن نفت، 300 هزار تن گازوئیل، 150 هزار تن بنزین و 100 هزار تن سوخت هوایی از ایران شده است. مبادلات تجاری دو کشور در نیمه نخست 2026 نیز با رشد 17.5 درصدی به 432 هزار تن رسید. پاتک تاجیکستان به بحران سوخت روسیه با نفت ایران
در بعد سیاسی و هویتی نیز محمدرضا عارف، معاون اول رئیسجمهور ایران در دیدار با این هیئت، ایده تشکیل مجمع کشورهای فارسیزبان را مطرح کرد که بُعد فرهنگی روابط را در کنار همکاریهای اقتصادی تقویت میکند.
نگرانی ازبکستان از اختلال در شریانهای ترانزیتی جنوب
همزمان، هیئت دیپلماتیک ازبکستان نیز در تهران حضور یافت. برای تاشکند، روابط با ایران پیوندی ناگسستنی با ترانزیت دارد؛ زیرا حدود 9 درصد واردات و 10 درصد صادرات غیرطلای ازبکستان از خاک ایران عبور میکند و برآوردها حاکی است هرگونه اختلال منطقهای میتواند خسارتی 1 تا 1.5 میلیارد دلاری (معادل 0.7 تا 1 درصد تولید ناخالص داخلی) به اقتصاد این کشور تحمیل کند.
در دیدارهای بهرامجان اعلایف، معاون اول وزیر خارجه ازبکستان با حمید قنبری، معاون دیپلماسی اقتصادی وزارت امور خارجه و فرزانه صادق، بر روانسازی کریدورهای بینالمللی حملونقل و افزایش تردد بار تأکید شد؛ چرا که ایران کوتاهترین مسیر تاشکند به سمت بنادر آزاد جنوبی است.
شکست پروژه انزوا در برابر واقعیتهای ژئوپلیتیک منطقه
شواهد میدانی گویای آن است که مناسبات اقتصادی ایران و آسیای مرکزی نهتنها کاهش نیافته، بلکه با قراردادهای بلندمدت بندری قزاقستان، درخواستهای کلان انرژی تاجیکستان، نیازهای ترانزیتی ازبکستان و مذاکرات مستمر ترکمنستان در حال تعمیق است.
برای ایران، آسیای مرکزی فرصتی راهبردی برای بیاثر کردن فشارهای خارجی است و برای کشورهای این منطقه نیز ایران مطمئنترین پنجره تنفس اقتصادی به آبهای آزاد خلیج فارس و اقیانوس هند محسوب میشود. از این رو، عقبنشینی آسیای مرکزی از تعامل با تهران به معنای چشمپوشی از منافع حیاتی ملی و مسدود شدن شریانهای صادراتی این کشورها خواهد بود.
انتهای پیام/
به گزارش مشرق، جی.دی ونس معاون ترامپ در مصاحبهای با کانال تلویزیونی نیوزمکس در پاسخ به اینکه به نظر او ایران تا چه مدت قادر به تحمل فشار اقتصادی خواهد بود، گفت: «میدانید، پیشبینی این موضوع همیشه دشوار است و صادقانه بگویم، تمرکز ما روی این موضوع نیست.»
ونس گفت: «ما اکنون تقریباً در مرحله جدیدی هستیم که در آن مؤثرترین ابزار، فشار اقتصادی است که ما بر آنها وارد میکنیم و این یک مرز باریک است زیرا در حالی که ما بر آنها فشار اقتصادی وارد میکنیم، آنها سعی خواهند کرد بر ما فشار اقتصادی وارد کنند.»
معاون رئیس جمهور آمریکادر ادامه ادعاهایش افزود: «آنها (ایران) تحت فشار زیادی هستند. این فشار برای هدف ما که اطمینان از نداشتن سلاح هستهای است، مفید است، چه بتوانند چند هفته یا چند ماه یا احتمالا بیشتر دوام بیاورند.»
پیش از این، دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا آغاز «خردکنندهترین عملیات اقتصادی» علیه ایران را اعلام کرده بود. او همچنین هشدار داد کشورهایی که موسسات مالی، مشاغل، فرودگاهها یا نهادهای دولتی آنها از تهران حمایت میکنند، با عواقب اقتصادی جدی از سوی ایالات متحده روبهرو خواهند شد. به گفته ترامپ، واشنگتن به همه متحدان خود نیاز دارد تا در کنار ایالات متحده باشند.
معاون رئیس جمهور آمریکا در ادامه اعلام کرد واشنگتن در حال ورود به مرحله جدیدی از اعمال فشار اقتصادی بر ایران است و آن را موثرترین ابزار برای دستیابی به اهداف آمریکا میداند.
این اظهارات در حالی مطرح شد که وزارت خزانهداری تحریمهای جدیدی را اعمال کرده و دولت وعده انزوای اقتصادی بیسابقهای را داده است.
ایالات متحده استراتژی خود را در قبال تهران تغییر داده و وارد چیزی شده است که به ادعای ونس، «مرحله جدیدی» است که در آن اجبار اقتصادی نقش محوری دارد.
معاون ترامپ همچنین در اظهاراتی واهی افزود که اهرم مالی اکنون مکانیسم اصلی واشنگتن برای تغییر اجباری رفتار ایران است و این نشان دهنده فاصله گرفتن از رویکردهای قبلی است.
صادرات انرژی به عنوان اهرم
ونس تاکید کرد که افزایش تولید انرژی ایالات متحده میتواند دو هدف را دنبال کند یکی کاهش هزینههای سوخت داخلی و همزمان تشدید فشار بر اقتصاد ایران و مدعی شد: «اگر بتوانیم نفت و گاز کافی صادر کنیم تا به برخی از آمریکاییها کمی در پمپ بنزین و کمی در قیمت انرژی سهولت دهیم، این امر فشار اقتصادی زیادی بر تهران نیز وارد میکند و محاسبات استراتژیک آن را تغییر میدهد.»
او در ادامه به این مساله اعتراف کرد که ایران همچنان میتواند دست به اقدامات تلافی جویانه بزند.
معاون رئیس جمهور ایالات متحده در بخش دیگری از صحبتهایش فشار اقتصادی علیه ایران را به «یک رقص ظریف» توصیف کرد و مدعی شد چنین اقدامی «موثرترین ابزار» ایالات متحده علیه ایران است.
ونس در ادامه اعتراف کرد که اهرم اصلی ایران دسترسی به تنگه هرمز است و افزود: «اگر بتوانیم، حتی این وضعیت را به جایی که قبلا بود برنگردانیم و بتوانیم نفت و گاز کافی خارج کنیم تا برای برخی از آمریکاییها در پمپها کمی سهولت ایجاد کنیم، قیمت انرژی کمی کاهش مییابد.»
