سی‌ان‌ان: توانمندی هسته‌ای ایران از بین رفتنی نیست

صفحه سیاست-

روزنامه واشنگتن‌پست در گزارشی با بررسی تهدیدهای اخیر دونالد ترامپ برای افزایش فشار اقتصادی بر ایران، این پرسش را مطرح کرده است که واشنگتن اساساً چه ابزارهای تازه‌ای برای اجرای این تهدیدها در اختیار دارد.

ادوارد فیشمن، همکار ارشد و مدیر مرکز ژئواقتصاد شورای روابط خارجی، معتقد است ترامپ بارها از تشدید فشار و تحریم سخن گفته، اما میان تهدیدهای سیاسی و ظرفیت واقعی آمریکا برای اعمال فشار بیشتر فاصله وجود دارد.

به گفته او، ایران از سال ۲۰۱۸ تحت مجموعه گسترده‌ای از تحریم‌های آمریکا قرار داشته و همین مسئله فضای مانور واشنگتن برای افزودن تحریم‌های مستقیم جدید را محدود کرده است. فشار بر چین، امارات و ترکیه؛ گزینه اصلی ترامپ

در چنین شرایطی، یکی از مهم‌ترین مسیرهای باقی‌مانده برای دولت آمریکا، انتقال فشار از ایران به کشورها و شرکت‌هایی است که با تهران همکاری اقتصادی دارند.

چین، امارات متحده عربی و ترکیه از جمله کشورهایی هستند که می‌توانند در صورت تشدید سیاست تحریمی واشنگتن، هدف فشارهای ثانویه آمریکا قرار گیرند. این رویکرد در واقع تلاش برای افزایش هزینه همکاری با ایران از طریق تهدید شرکای اقتصادی تهران است.

اما چنین سیاستی یک تفاوت مهم با تحریم‌های مستقیم دارد؛ آمریکا در این حالت تنها با ایران مواجه نیست، بلکه باید با کشورهایی برخورد کند که هرکدام منافع اقتصادی و راهبردی مستقلی دارند. پالایشگاه‌ها و بانک‌ها در تیررس تحریم‌های جدید

گزینه دیگر، هدف قرار دادن بانک‌ها و پالایشگاه‌هایی است که حتی در حجم محدود با انرژی ایران تعامل دارند. همچنین بانک‌هایی که دارایی‌های ایران را در خارج از کشور نگهداری می‌کنند، می‌توانند در معرض تحریم قرار گیرند.

با این حال، این اقدامات نیز الزاماً به معنای ایجاد یک شوک اقتصادی تازه و تعیین‌کننده علیه ایران نیست. بخش قابل توجهی از شبکه مالی و تجاری ایران طی سال‌های گذشته خود را با شرایط تحریمی تطبیق داده و مسیرهای جایگزین برای تجارت و انتقال منابع شکل گرفته است.

از همین رو، تحریم‌های جدید ممکن است بیش از آنکه یک ابزار کاملاً تازه باشند، تلاشی برای بستن مسیرهایی باشد که در سال‌های گذشته برای دور زدن فشارهای آمریکا ایجاد شده‌اند. آیا ترامپ حاضر است با کل جهان وارد تقابل اقتصادی شود؟

فیشمن معتقد است اگر ترامپ بخواهد فشار اقتصادی علیه ایران را به سطحی کاملاً جدید برساند، باید دامنه تهدیدهای خود را بسیار گسترده‌تر کند؛ به این معنا که به کشورها و شرکت‌های سراسر جهان هشدار دهد در صورت معامله با ایران، دسترسی آنها به اقتصاد آمریکا را از دست خواهند داد.

چنین رویکردی اما هزینه‌های قابل توجهی برای خود واشنگتن خواهد داشت. استفاده گسترده از تحریم‌های ثانویه می‌تواند متحدان و شرکای اقتصادی آمریکا را نیز تحت فشار قرار دهد و آنها را به سمت ایجاد سازوکارهای مستقل مالی و تجاری سوق دهد. مسئله اصلی؛ تحریم بیشتر یا بازتولید همان فشارهای گذشته؟

واقعیت این است که سیاست تحریم علیه ایران طی سال‌های گذشته از مرحله اعمال فشار مستقیم بر اقتصاد کشور عبور کرده و به شبکه‌ای پیچیده از محدودیت‌های مالی، بانکی، نفتی و تجاری تبدیل شده است.

بنابراین، تهدید به «تحریم‌های بی‌سابقه» زمانی معنا پیدا می‌کند که واشنگتن ابزار جدید و متفاوتی برای اعمال فشار داشته باشد؛ در غیر این صورت، بخش قابل توجهی از اقدامات جدید تنها تشدید یا توسعه همان سازوکارهایی خواهد بود که پیش‌تر نیز مورد استفاده قرار گرفته‌اند.

از این منظر، اظهارات مطرح‌شده در واشنگتن‌پست را می‌توان نشانه‌ای از یک چالش مهم برای سیاست فشار حداکثری ترامپ دانست: واشنگتن همچنان می‌تواند فشار اقتصادی را افزایش دهد، اما برای ایجاد یک اثر تعیین‌کننده، ناچار است هزینه و دامنه این فشار را نیز به شکل قابل توجهی بالا ببرد.

این مسئله می‌تواند تحریم‌های ایران را از یک ابزار فشار دوجانبه به عاملی برای ایجاد تنش در روابط آمریکا با چین، ترکیه، امارات و حتی دیگر شرکای اقتصادی واشنگتن تبدیل کند؛ موضوعی که ممکن است محاسبات دولت ترامپ درباره مرحله بعدی سیاست فشار بر تهران را پیچیده‌تر کند.

به گزارش جماران، دونالد ترامپ در گفت‌ وگو با رادیو دبلیوای‌بی‌سی ۷۷ که پنجشنبه شب به وقت محلی منتشر شد، درباره جنگ علیه ایران با تکرار لفاظی های خود مدعی شد: «چاره‌ای جز حمله به ایران نداشتیم، اگر ۱۰۰ بار دیگر هم لازم بود این کار را انجام می‌دادم، ایران نباید به سلاح هسته‌ای دست یابد.»

رئیس جمهوری آمریکا در توجیه شکست خود در میدان دیپلماسی بدون اشاره به زیاده خواهی های واشنگتن و بدعهدی و نقض تفاهمنامه اسلام آباد ادعا کرد: «نیروی دریایی، هوایی از بین رفته است. بخشی از مشکل این است که بسیاری از رهبران از بین رفته‌اند. دستیابی به توافق آسان نیست. هیچ‌کس نمی‌داند چه کسی رهبری می‌کند.»

رئیس جمهوری جمهوریخواه و جنگ طلب آمریکا ادعا کرد: هدف اصلی کارزار آمریکا، جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای است.

ترامپ در توجیه رویکردهای شکست خورده خود در قبال جمهوری اسلامی ایران و در حالیکه پیامدهای جنگ بی دلیل او بر روی زندگی مردم آمریکا تاثیر گذاشته است، ادعا کرد: «فکر می‌کنم مردم می‌بینند که ما چه می‌کنیم، زیرا ایران هرگز نمی‌تواند سلاح هسته‌ای داشته باشد. ما باید به خاورمیانه سفر کنیم، زیرا نمی‌توانیم اجازه دهیم ایران به سلاح هسته‌ای دست پیدا کند.»

رئیس جمهوری آمریکا بار دیگر با توهین به ایران مدعی شد: «آنها دیوانه‌اند. اگر کشوری مانند آن سلاح هسته‌ای داشته باشد، بدون تردید از آن استفاده خواهد کرد.»

ترامپ همچنین به استفاده از بمب‌افکن‌های بی‌۲ در حمله به تاسیسات هسته ای ایران اشاره و ادعا کرد: «من جلوی آن را گرفتم و با بمب‌افکن‌های بی‌۲، آن را به‌طور کامل متوقف کردم.»

رئیس جمهوری آمریکا در حمایت از رژیم اسرائیل که واشنگتن را در گرداب جنگ علیه ایران فرو برده است و در توجیه جنگ علیه ایران بدون اشاره به اقدامات تل آویو در منطقه به ویژه سرزمین های اشغالی فلسطین مدعی شد: «آنها (ایران) اسرائیل را نابود می‌کردند. آنها خاورمیانه را نابود می‌کردند.»

ترامپ در این برنامه رادیویی ادعا کرد:«ما در قبال ایران بسیار خوب عمل می‌کنیم. ما از نظر نظامی آن‌ها را کاملا از بین بردیم. البته هنوز تعدادی موشک و پهپاد دارند، اما توانایی آن‌ها برای ساخت این تجهیزات در مقایسه با پنج ماه پیش بسیار کاهش یافته است. پنج ماه پیش آن‌ها حملات موثری انجام می‌دادند، اما حالا برایشان بسیار دشوار است که هر هدفی را مورد حمله قرار دهند.»

رئیس جمهوری آمریکا بدون اشاره به پیامدهای اقتصادی جنگ خود علیه ایران بر زندگی و معیشت آمریکایی مدعی شد: «آن‌ها (ایران) در وضعیت بدی هستند. نرخ تورم آن‌ها حدود ۳۰۰ درصد است و ارزش پول آن‌ها تقریبا از بین رفته است. نیروهای نظامی‌ هم حقوق دریافت نمی‌کنند. بنابراین در شرایط بسیار بدی قرار دارند.»

ترامپ در باره تنگه هرمز نیز در حالیکه ایران کنترل این آبراه حیاتی را برعهده دارد، بار دیگر ادعای خود را تکرار و ادعا کرد: آمریکا کنترل تنگه هرمز را در اختیار دارد!

وی در بخش دیگری از این مصاحبه در توجیه حمله به ایران مدعی شد: «ایران به قدرت سلطه‌گری در خاورمیانه تبدیل شده است که برای همه قلدری می‌کند.»

ترامپ بدون اشاره به اینکه پایگاه های آمریکا در خاک برخی کشورهای منطقه است و نیز خسارات واشنگتن از پاسخ دفاعی ایران ادعا کرد «که ایرانی‌ها به سوی کشورهای نیمه‌بی‌طرفی موشک شلیک کردند که هیچ‌کس از میزان دخالت آن‌ها در درگیری آگاه نبود.»

رئیس جمهوری آمریکا ۱۹ اوت برابر با ۲۸ مرداد ماه در شبکه اجتماعی تروث سوشال خود با تکرار لفاظی‌هایش و درحالیکه در میانه مذاکرات به ایران تجاوز کرده است، ادعا کرد: «هیچ‌کس بیش از من به جمهوری اسلامی ایران فرصت نداده است تا به یک توافق دست پیدا کند. متاسفانه، (البته) برای آنها، این فرصت را از دست دادند.»

ترامپ که به شدت به دلیل پیامدهای تجاوز علیه ایران تحت فشار افکار عمومی مردم آمریکا و کنگره در آستانه انتخابات میاندوره‌ای قرار دارد، مدعی شد: بنابراین، امروز خردکننده‌ترین عملیات اقتصادی‌ که تاکنون علیه هر کشوری انجام شده است را اعلام می‌کنم! این یک جنگ اقتصادی و انزوای اقتصادی در مقیاسی بی‌سابقه خواهد بود.

رئیس جمهوری آمریکا در حالیکه واشنگتن سالهاست رویکرد خصمانه فشار اقتصادی و تحریم‌ها علیه ملت ایران را در پیش گرفته است، با اشاره به نبرد نورماندی و عملیات موسوم به «روز دی / D-DAY» ادعا کرد: «این یک روز - دی (تعیین کننده) اقتصادی خواهد بود و ما به همه متحدانمان نیاز داریم تا در کنار ایالات متحده آمریکا بایستند و برای منزوی کردن و شکست تهدید ایران همکاری کنند.» و «هر کشوری که به موسسات مالی، شرکت‌ها، فرودگاه‌ها و یا نهادهای دولتی خود اجازه دهد هر نوع حمایتی از ایران ارائه دهند، با پیامدهای شدید اقتصادی روبه‌رو خواهد شد.»

سید عباس عراقچی وزیر امور خارجه ایران نیز روز پنجشنبه ۲۹ مرداد ۱۴۰۵ با انتشار دو تصویر درباره عبور بدهی ملی آمریکا از مرز ۴۰ تریلیون دلار، «روز D اقتصادی» ادعایی دونالد ترامپ علیه ایران را تلاشی برای انحراف افکار عمومی از بحران اقتصادی و بدهی فزاینده آمریکا دانست و تاکید کرد تداوم سیاست‌های شکست‌خورده واشنگتن، جز شکست بیشتر و افزایش خصومت ایرانیان نتیجه‌ای نخواهد داشت.

میخائیل اولیانوف، نماینده دائم روسیه در سازمان‌های بین‌المللی مستقر در وین به دونالد ترامپ یادآوری کرده که فشارهای اقتصادی او علیه ایران همانند دور اول ریاست‌جمهوری او راه به جایی نخواهد برد. 

اولیانوف در شبکه ایکس در واکنش به تهدیدهای جدید دونالد ترامپ برای اعمال تحریم‌های اقتصادی شدید علیه ایران نوشت: «ایران برای دهه‌ها تحت تحریم‌های آمریکا باقی مانده است. تهران در دوره نخست ریاست‌جمهوری ترامپ توانایی خود را در ایستادگی در برابر "فشار حداکثری" نشان داد.« 

وی اضافه کرد: «اگر واشنگتن خواهان دستیابی به برخی از اهداف خود است، مسیر اشتباهی را انتخاب کرده است. نتایج مثبت تنها از طریق دیپلماسی صادقانه امکان‌پذیر خواهد بود؛ هرچه آمریکا زودتر این موضوع را درک کند، بهتر است.»

ترامپ روز چهارشنبه اعلام کرد که «فشار و انزوای اقتصادی» علیه ایران در «ابعادی بی‌سابقه» خواهد بود.

او افزود: «هر کشوری که به مؤسسات مالی، کسب‌وکارها، فرودگاه‌ها یا نهادهای دولتی خود اجازه دهد هرگونه راه تنفسی به ایران بدهند، خود با پیامدهای اقتصادی بسیار سنگینی روبرو خواهد شد.»

ترامپ گفت: «قاچاق نفت، خطوط سوآپ، انتقال پول نقد، صرافی‌ها، ثبت کشتی‌ها و شرکت‌های پوششی — همه این‌ها باید همین الان متوقف شوند. خودتان می‌دانید با چه کسانی هستم. این یک دی-دی اقتصادی خواهد بود و ما نیاز داریم همه متحدانمان کنار ایالات متحده بایستند تا تهدید ایران را نابود کنیم.»

ساعتی قبل‌تر روزنامه واشنگتن‌پست هم  در مطلبی به نقل از تحلیلگران تهدیدهای اخیر دونالد ترامپ برای افزایش شدید تحریم‌های اقتصادی علیه ایران را غیرقابل اجرا توصیف کرد.  

«ادوارد فیشمن» عضو ارشد و مدیر مرکز ژئواقتصاد اندیشکده «شورای روابط خارجی» گفت ترامپ اغلب چنین تهدیدهایی مطرح می‌کند اما در عمل اقدام چندانی پشت آن نیست. 

فیشمن اشاره کرد که ایران از سال ۲۰۱۸ زیر تحریم‌های آمریکا قرار دارد؛ بنابراین تنها راه باقی‌مانده برای ترامپ، تشدید تحریم‌ها علیه شرکای ایران از جمله چین، امارات و ترکیه است.

به نوشته واشنگتن‌پست گزینه‌های دیگر شامل هدف قرار دادن بانک‌ها و پالایشگاه‌هایی است که مقادیر کمی انرژی از ایران می‌خرند، یا تحریم بانک‌های حامل دارایی‌های ایران در خارج از کشور.

فیشمن گفت: «لیست خیلی بلندی نیست. بنابراین واقعاً کار زیادی نمی‌توان کرد، مگر اینکه واقعاً بخواهید تمام دنیا را تهدید کنید که در صورت معامله با ایران، از دسترسی به اقتصاد آمریکا محروم خواهند شد.» 

متن پست ترامپ همین را می‌رساند، اما فیشمن افزود: «من اصلاً باور ندارم که چنین تهدیدی باورپذیر و عملی باشد.»