۶۰۰ میلیون یورو در بلاتکلیفی؛ وعده همتی کارساز است؟ | از داعش تا لیست سیاه؛ چالش های شرکت‌های ایرانی در عراق

به گزارش مشرق، شب گذشته عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران از رئیس قوه قضاییه، حجت‌الاسلام‌والمسلمین محسنی اژه‌ای، برای بازگشت ۷۵ همت اموال به نفع بانک مرکزی قدردانی کرد.

همتی افزود: از مجموع اضافه برداشتی که بانک ایران زمین داشت، با دستور رئیس قوه قضاییه، توانستیم ۷۵ همت از اموال این بانک را به نام بانک مرکزی بگیریم. تا ۲ ماه دیگر هم ۴۵ همت باقی مانده را خواهیم گرفت.

در همین راستا امروز نیز بانک مرکزی در اطلاعیه‌ای اعلام کرد: با توجه به ادغام تعاونی اعتبار غیرمجاز مولی‌الموحدین و انتقال دارایی‌های آن به بانک ایران‌زمین طی سال‌های گذشته و تخلفات این تعاونی، اجرای احکام دادسرای جرایم اقتصادی تهران در اجرای حکم قطعی صادرشده طی دستور قضایی مورخ ۲۷ خرداد سال جاری اعلام کرد که تملک اموال منقول، غیرمنقول، اوراق بهادار و سایر موارد بانک ایران زمین از محل دارایی‌های این تعاونی یا معادل ریالی آنها در ازای مطالبات بانک مرکزی به این بانک منتقل شود. بر اساس این حکم، اسناد انتقال این دارایی‌ها به امضای نمایندگان بانک مرکزی و بانک ایران زمین رسید.

در اطلاعیه بانک مرکزی آمده است: در ازای اضافه برداشت بانک ایران زمین و مطالبات بانک مرکزی از این بانک در مرحله اول اجرای این حکم، مالکیت معادل ۷۵ هزار میلیارد تومان از دارایی‌های بانک ایران زمین به بانک مرکزی منتقل شد. همچنین در مرحله دوم اجرای حکم مالکیت معادل ۴۵ هزار میلیارد تومان از دارایی‌های این بانک نیز به بانک مرکزی منتقل خواهد شد.

در حکم ابلاغی اعلام شده، در صورتی که اموال این بانک به فروش نرسد، این اموال بایستی به قیمت کارشناسی به‌روز، به بانک مرکزی منتقل شود.

منشأ این حکم به پرونده تعاونی اعتبار «مولی‌الموحدین» بازمی‌گردد. این تعاونی در سال‌های گذشته بدون مجوز فعالیت می‌کرد و در جریان ساماندهی مؤسسات مالی و اعتباری غیرمجاز، طبق تصمیم مراجع ذی‌صلاح، در بانک ایران‌زمین ادغام شد. با توجه به تعهداتی که در پی این ادغام به بانک ایران‌زمین منتقل شد و همچنین مطالبات ایجادشده برای بانک مرکزی، موضوع تعیین تکلیف دارایی‌ها در دستور رسیدگی قضایی قرار گرفت.

در این حکم قید شده است: بانک مرکزی مکلف است با اتخاذ تدابیری که در غایت معنا، منافع جمهوری اسلامی ایران و آحاد شهروندان کشور را تکریم، تحفیظ و تضمین می‌کند، وجه اموال منقول، غیرمنقول، اوراق بهادار و یا فیزیک آنها را در چارچوب قوانین، مورد تملک قرار دهد.

همچنین در بند دیگری از این حکم، رئیس و اعضای هیئت سرپرستی بانک ایران زمین موظف شدند تا حداکثر ظرف مدت ۵ روز، اموال یا وجه حاصل از آن را برای انتقال به بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران معرفی و اعلام کنند.

بانک مرکزی تاکیده کرده است با اتمام فرآیند انتقال دارایی‌های موضوع این حکم به بانک مرکزی، تسویه مطالبات بانک مرکزی از بانک ایران زمین که موجب ناترازی این بانک شده بود، انجام و این بانک از شمار بانک‌های ناتراز خارج خواهد شد.

بابک هدایتی در گفتگو با خبرفوری اظهار کرد: تحریم‌ها تجارت ایران با آفریقا را متوقف نکرده‌اند، اما هزینه و ریسک مبادلات را افزایش داده‌اند. با وجود مشکلات بانکی، حمل‌ونقل و انتقال پول، این قاره همچنان ظرفیت بالایی برای توسعه تجارت ایران دارد و باید به عنوان بازار هدف و شریک اقتصادی دیده شود.

وی تصریح کرد: استفاده از ظرفیت آفریقا برای کاهش آثار تحریم‌ها نباید صرفا از مسیر واسطه‌گری دنبال شود، بلکه باید بر توسعه تجارت واقعی، تهاتر کالا، استفاده از سازوکارهای مالی جایگزین، سرمایه‌گذاری مشترک، ایجاد شرکت‌های ایرانی–آفریقایی و صادرات خدمات فنی و مهندسی تمرکز کرد.

رئیس اتاق بازرگانی ایران و آفریقا افزود: کشورهایی مانند آفریقای جنوبی، موزامبیک، سودان، غنا، کنیا و تانزانیا از بازارهای مهم صادراتی ایران در آفریقا بوده‌اند. با این حال، حضور فعال چین، ترکیه، هند، امارات و اروپا در این بازار رقابتی، ضرورت حفظ ارتباط مستمر با مشتریان و جلوگیری از از دست رفتن سهم بازار ایران را افزایش داده است.

هدایتی  گفت: قاره آفریقا با جمعیتی حدود یک میلیارد و ۴۵۰ میلیون نفر، ۵۴ کشور و ظرفیت اقتصادی گسترده، می‌تواند یکی از مسیرهای مهم توسعه تجارت خارجی ایران باشد. بهره‌گیری از این فرصت نیازمند نقشه راه بلندمدت، حضور جدی بخش خصوصی و تبدیل روابط مقطعی به همکاری‌های پایدار اقتصادی است.

به گزارش تسنیم، اظهارات اخیر رئیس‌کل بانک مرکزی درباره وصول مطالبات از بانک ایران‌زمین و واگذاری بخشی از اموال این بانک، صرفاً یک خبر درباره «انتقال دارایی» نیست؛ می‌توان آن را بخشی از یک رویکرد متفاوت در مواجهه با ناترازی بانک‌ها دانست.

اگر منابع بانک مرکزی به‌جای آنکه صرفاً از مسیر اضافه‌برداشت در اختیار بانک قرار گیرد، از محل تعیین تکلیف و دریافت دارایی‌های بانک تأمین شود، در واقع یک پیام مهم در خود دارد:

قرار نیست ناترازی با پول جدید پوشانده شود؛ قرار است بخشی از ناترازی با اصلاح واقعی ترازنامه جبران شود.

در این نگاه، دریافت اموال و مطالبات بانک ایران‌زمین می‌تواند به معنای تبدیل دارایی‌های منجمد به منابع قابل استفاده، کاهش فشار بر منابع بانک مرکزی و فراهم شدن زمینه برای بازسازی ساختار مالی این بانک باشد.

به بیان ساده‌تر، مسیر اصلاح می‌تواند از این الگو فاصله بگیرد:

اضافه‌برداشت ← تأمین نقدینگی ← تداوم ناترازی.

و به سمت این الگو حرکت کند:

تعیین تکلیف دارایی‌ها ← وصول مطالبات ← اصلاح ترازنامه ← بازسازی و احیای بانک.

 درباره نتیجه نهایی این فرآیند هنوز نمی‌توان با قطعیت اظهارنظر کرد و موفقیت آن به نحوه ارزش‌گذاری دارایی‌ها، مدیریت منابع، اصلاح ساختار مالی و برنامه عملیاتی بانک بستگی داردکه این موضوع به جدیت در حال انجام است.

اما از منظر سیاست‌گذاری، یک نکته قابل توجه است:

وقتی دارایی‌های بانک برای تسویه تعهدات و اصلاح ترازنامه به کار گرفته می‌شوند، می‌توان امیدوار بود که هدف، صرفاً تأمین نقدینگی کوتاه‌مدت نباشد؛ بلکه اصلاح ریشه‌ای‌تر و فراهم کردن زمینه برای بازگشت بانک به مسیر فعالیت پایدار باشد.

بانک ایران‌زمین امروز با برنامه اصلاحی منسجم، شفاف و قابل اجرایی که پیش رو دارد ؛ می تواند ظرفیت‌های واقعی بانک را فعال کند و فاصله میان دارایی‌ها و تعهدات را به‌تدریج کاهش دهد.

شاید آنچه امروز در ظاهر «توقیف اموال» دیده می‌شود، در صورت اجرای درست، بخشی از مسیر بزرگ‌ترِ اصلاح و احیای بانک ایران‌زمین از سوی بانک مرکزی است که می تواند نمونه ای موفق برای سایر بانک ها باشد.