همشهری آنلاین -یکتا فراهانی: این کشف که در نشریه معتبر Nature منتشر شده، نخستین نمونه شناختهشده از سرطان قابلانتقال در ماهیان آب شیرین است و میتواند نگاه دانشمندان به تکامل سرطان، سلامت حیاتوحش و حتی شیوه پایش بیماریها را دگرگون کند.
دریچهای تازه به شناخت سلولهای سرطانی
وقتی نام «سرطان» را میشنویم، معمولاً آن را بیماری میدانیم که از درون بدن خود فرد آغاز میشود و قابلانتقال به دیگران نیست. اما اکنون گروهی از پژوهشگران دانشگاه ورمانت آمریکا، نمونهای کاملاً متفاوت را شناسایی کردهاند؛ سرطانی که مانند یک عامل عفونی از یک موجود زنده به موجود دیگر منتقل میشود. این کشف نهتنها چهارمین سرطان واگیردار شناختهشده در جهان به شمار میرود، بلکه نخستین مورد ثبتشده در ماهیان آب شیرین است؛ یافتهای که میتواند دریچهای تازه به شناخت رفتار سلولهای سرطانی و مسیر تکامل آنها بگشاید.
بیشتر بخوانید : کشف هیولایی که تصور میشد میلیونها سال قبل منقرض شده است | عکس
۴ علامت سرطان روده بزرگ در جوانان؛ جدی بگیرید
ماجرا از یک ماهی غیرعادی آغاز شد
داستان این کشف به سال ۲۰۱۲ بازمیگردد؛ زمانی که یک ماهیگیر دریاچه «ممفرماگوگ» در مرز آمریکا و کانادا، ماهی صید کرد که لکههای سیاه و غیرعادی سراسر بدنش را پوشانده بود. در ابتدا پژوهشگران تصور کردند آلودگیهای شیمیایی، ویروسها یا باکتریها عامل این بیماری هستند، اما سالها بررسی هیچ نشانهای از عوامل عفونی رایج نشان نداد.
سرانجام با مقایسه ژنتیکی سلولهای سرطانی و بدن ماهیها، پژوهشگران به نتیجهای شگفتانگیز رسیدند؛ تمام تومورها منشأ ژنتیکی مشترکی داشتند و سلولهای سرطانی مستقیماً از یک ماهی به ماهی دیگر منتقل میشدند. سرطانی که خودش عامل انتقال است
برخلاف سرطانهای معمولی، در این بیماری نه ویروسی وجود دارد و نه باکتری. عامل انتقال، خود سلولهای سرطانی زنده هستند که وارد بدن ماهی جدید میشوند و در آنجا به رشد ادامه میدهند.
دانشمندان این نوع بیماری را سرطان کلونال یا قابلانتقال (Transmissible Cancer) مینامند؛ پدیدهای بسیار نادر که تاکنون تنها در چندگونه جانوری مشاهده شده است.
