دبیرکل بعدی سازمان ملل چه کسی خواهد بود؟

به گزارش مشرق ، شورای امنیت سازمان ملل متحد از این هفته، نخستین دورهای رای‌گیری‌های غیررسمی برای انتخاب دبیرکل آینده را آغاز می‌کند.

دورهای رای‌گیری غیررسمی در شورای ۱۵ عضوی امنیت، از این هفته آغاز می شود تا شمار نامزدها کاهش یابد و در نهایت بر سر یک نامزد برای معرفی به مجمع عمومی جهت تایید نهایی، توافق حاصل شود.

با این حال، مهلت ثبت نام برای نامزدی افراد جدید همچنان وجود دارد و امکان دارد که در هفته‌های آینده، افراد دیگری نیز به این رقابت بپیوندند.

بر اساس اعلام رسمی سازمان ملل، هفت نامزد در مرحله کنونی برای تصدی این سمت در فهرست رقابت برای جانشینی «آنتونیو گوترش» دبیرکل سازمان ملل متحد قرار دارند.

این روند بر اساس قطعنامه‌های مجمع عمومی سازمان ملل، از جمله قطعنامه ۷۹/۳۲۷، و مطابق با ماده ۹۷ منشور سازمان ملل متحد انجام می‌شود. سازمان ملل اعلام کرده است که انتخاب دبیرکل جدید بر پایه اصول شفافیت و فراگیری دنبال خواهد شد.

روند رسمی انتخاب با نامه مشترک رئیس مجمع عمومی و رئیس شورای امنیت در ۲۵ نوامبر ۲۰۲۵ آغاز شد. پس از آن، کشورهای عضو سازمان ملل نامزدهای مورد حمایت خود را معرفی کردند و اسناد مربوط به سوابق، برنامه‌ها و دیدگاه‌های آنان منتشر شد.

البته بحث‌ها درباره شایستگی آمریکای لاتین برای تصدی سمت دبیرکلی سازمان ملل در این دوره و نیز درخواست‌ها برای انتخاب نخستین زن به‌عنوان دبیرکل سازمان ملل، افزایش یافته است.

هفت نامزد دبیر کلی سازمان ملل را بهتر بشناسیم:

۱ - رافائل ماریانو گروسی

مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، که در ۲۶ نوامبر ۲۰۲۵ از سوی آرژانتین معرفی شد، از حمایت ویژه آمریکا برخوردار است.

گروسی ۶۵ ساله طی شش سال گذشته به‌عنوان مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، یکی از چهره‌های مطرح این نهاد بوده که مسلط به چند زبان است.

بسیاری از دیپلمات‌ها او را پیشتاز این رقابت می‌دانند؛ چرا که طی سال‌های فعالیت خود تلاش کرده حمایت برخی اعضای دائم شورای امنیت سازمان ملل به ویژه آمریکا را که پشتیبانی آنها برای تصدی این سمت حیاتی است، حفظ کند.

۲ - ربکا گرینسپن مایوفیس

دبیرکل کنفرانس تجارت و توسعه سازمان ملل (آنکتاد) و معاون پیشین رئیس جمهوری کاستاریکا که در ۳ مارس ۲۰۲۶ از سوی کاستاریکا معرفی شد.

گرینسپن ۷۰ ساله نیز خود را یک چندجانبه‌گرای اصلاح‌طلب معرفی می‌کند که با موانع جنسیتی مبارزه کرده و در تمام زندگی حرفه‌ای خود به سازمان ملل و تعهد آن به صلح، توسعه و حقوق بشر باور داشته است.

اگر انتخاب شود، گرینسپن نخستین زن در تاریخ خواهد بود که به سمت دبیرکل سازمان ملل می‌رسد.

۳ - میشل باشله جریا

باشله ۷۴ ساله، دو دوره رئیس‌جمهور شیلی بوده و پیش‌تر به‌عنوان کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل فعالیت کرده است. او همچنین از سال ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۳ مدیر اجرایی نهاد سازمان ملل برای برابری جنسیتی و توانمندسازی زنان (UN Women) بود.

در ۲ فوریه ۲۰۲۶ از سوی شیلی، برزیل و مکزیک معرفی شد؛ اگرچه برزیل و مکزیک از نامزدی او حمایت کرده بودند، اما شیلی در ماه مارس پس از تغییر جهت سیاسی این کشور به سمت راست، حمایت خود از باشله را پس گرفت.

باشله به دلیل مواضعش در حمایت از حق انتخاب درباره سقط جنین، با انتقاد محافظه‌کاران آمریکایی روبه‌رو شده است. در ماه آوریل، مایک والتز، نماینده آمریکا در سازمان ملل، با بیان اینکه نگرانی‌های یک سناتور آمریکایی درباره صلاحیت او را به اشتراک می‌گذارد، به نظر می‌رسید تلاش او برای این سمت را تضعیف کرده است.

سناتور جمهوری‌خواه پیت ریکتس گفته بود باشله در دوران ریاست بر دفتر حقوق بشر سازمان ملل، اقدامات چین علیه مسلمانان اویغور را به اندازه کافی «نسل‌کشی» نخوانده است.

پکن تاکنون موضع خود را درباره نامزدی او اعلام نکرده است.

۴ - مکی سال

این زمین‌شناس ۶۴ ساله تا سال ۲۰۲۴ به مدت ۱۲ سال رئیس‌جمهوری سنگال بود که در ۲ مارس ۲۰۲۶ از سوی بوروندی معرفی شد.

سال خواستار حمایت از کشورهای در حال توسعه‌ای است که با بار سنگین بدهی‌ها مواجه‌ هستند و خواستار اصلاح شورای امنیت شده است؛ در شرایطی که کشورهای در حال توسعه به دنبال دستیابی به کرسی‌های دائمی در قدرتمندترین نهاد سازمان ملل هستند.

او در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «بیش از هر زمان دیگری، چندجانبه‌گرایی بازطراحی‌شده همچنان بهترین راه برای پاسخ به چالش‌های جهانی در حال تحول است.»

سال از سوی بوروندی معرفی شده است و اگر انتخاب شود، سومین دبیرکل آفریقایی سازمان ملل پس از پتروس غالی و کوفی عنان خواهد بود.

۵ - ماریا فرنانداس اسپینوسا گارس

اسپینوسا در دولت رافائل کورئا رئیس‌جمهوری پیشین اکوادور، وزیر امور خارجه و وزیر دفاع این کشور بود. او در ۱۱ مه ۲۰۲۶ از سوی آنتیگوا و باربودا معرفی شده است.

اسپینوسا ۶۱ ساله همچنین به سازمان ملل و سازمان‌های غیردولتی درباره تنوع زیستی، تغییرات اقلیمی و سیاست‌های مربوط به جوامع بومی مشاوره داده است.

او گفته است که تجربه‌های پیشینش به‌عنوان سفیر اکوادور در سازمان ملل و رئیس مجمع عمومی، شناختی درونی از این نهاد جهانی به او داده است.

اسپینوسا در بیانیه چشم‌انداز خود نوشته است: «من نامزدی خود را بر یک باور ساده بنا کرده‌ام: سازمان ملل باید شجاعت اولویت‌بندی، انضباط برای عمل کردن و اعتماد سیاسی برای اقدام هدفمند را دوباره به دست آورد.»

۶ - کارولین آلیسون فریدا رودریگز بیرکت

دیپلمات حرفه‌ای و سیاستمدار پیشین است و از سال ۲۰۲۰ نماینده دائم گویان در سازمان ملل بوده است که در ۲۵ ژوئن ۲۰۲۶ معرفی شد.

او پیش‌تر نخستین زن و بالاترین مقام از میان افراد بومی بود که به سمت وزیر خارجه گویان رسید.

او همچنین سمت‌های ارشد در سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) داشته است.

اگر رودریگرز انتخاب شود، نخستین زن و نخستین فرد از منطقه کارائیب خواهد بود که سازمان ملل را رهبری می‌کند.

او وعده داده است با تقویت پیشگیری از درگیری‌ها و پیشبرد اقدامات اقلیمی، سازمان ملل را موثرتر کند.

۷ - اولارا اوتوننو

دیپلمات و مقام پیشین سازمان ملل که در ۲۴ ژوئیه ۲۰۲۶ از سوی اوگاندا معرفی شد.

اوتوننو ۷۵ ساله، مسن‌ترین نامزد این رقابت است و سابقه‌ای طولانی در سازمان ملل دارد. او پیش‌تر به‌عنوان معاون دبیرکل سازمان ملل فعالیت کرده و همچنین نماینده ویژه دبیرکل در امور کودکان و درگیری‌های مسلحانه بوده است.

اوتوننو در بیانیه چشم‌انداز خود بر ادامه اصلاحات نهادی تأکید کرده و گفته است در صورت انتخاب، تلاش برای پایان دادن به درگیری‌های بزرگ بین‌المللی را در اولویت فوری قرار خواهد داد.

او همچنین وعده داده است برای ایجاد نهادی جهت نظارت بر فعالیت‌های سازمان ملل در حوزه هوش مصنوعی تلاش کند و بر ضرورت اقدام درباره تغییرات اقلیمی بدون تضعیف توسعه اقتصادی تأکید کرده است.

نامزدی ویرجینیا گامبا که از سوی مالدیو معرفی شده بود، در تاریخ ۲۵ مارس ۲۰۲۶ پس گرفته شد. بنابراین فهرست نامزدهای فعال پس از این انصراف، هفت نفر را شامل می‌شود.

سازمان ملل اعلام کرده است که هر نامزد باید علاوه بر ارائه رزومه، یک بیانیه چشم‌انداز درباره آینده این نهاد و اطلاعات مربوط به تامین مالی فعالیت‌های انتخاباتی خود ارائه کند.

نامزدهای دبیرکلی سازمان ملل در گفت‌وگوهای تعاملی مجمع عمومی سازمان ملل شرکت کرده‌اند؛ نشست‌هایی که با هدف ارائه دیدگاه‌ها و برنامه‌های آنان برای آینده سازمان ملل برگزار شد.

انتخاب دبیرکل سازمان ملل یکی از مهم‌ترین فرآیندهای سیاسی این نهاد بین‌المللی به شمار می‌رود؛ چرا که دبیرکل نقش محوری در مدیریت سازمان ملل، میانجیگری در بحران‌های جهانی، پیگیری صلح و امنیت بین‌المللی و هماهنگی فعالیت‌های نهادهای وابسته به این سازمان دارد.

هر نامزد دبیرکلی سازمان ملل باید حمایت شورای امنیت ۱۵ عضوی سازمان ملل را کسب کند که پنج عضو دائم آن دارای حق وتو هستند. در شورای امنیت سازمان ملل، ۵ عضو دائم و دارای حق وتو یعنی آمریکا، روسیه، چین، انگلیس و فرانسه نقش مهمی در فرایند انتخاب دبیرکل سازمان ملل دارند.

شورای امنیت در نهایت، یک نامزد را برای تایید به مجمع عمومی معرفی می‌کند و فرد منتخب باید به تایید مجمع عمومی سازمان ملل برسد.

آنتونیو گوترش دبیرکل کنونی سازمان ملل که اهل کشور پرتغال است، در پایان ماه دسامبر ۲۰۲۶ از سمت خود کناره‌گیری خواهد کرد.