عملیات نیروهای مسلح یمن در هدفگیری نفتکشهای متجاوز طی چند روز گذشته تاکنون، شرکتهای بزرگ کشتیرانی غربی را وادار به تغییر استراتژی کرده که پیامدهای آن تا سطح مصرفکننده نهایی قابل لمس خواهد بود.
مهمترین واکنش به تحولات در دریای سرخ و تنگه بابالمندب تغییر مسیر کشتیهای حامل نفت و کالاهای اساسی است.
بر اساس تحلیل کارشناسان بخش دریایی، کشتیهای ترددکننده میان آسیا و اروپا عملاً مجبور شدهاند مسیر طولانیتر دماغه امید نیک در جنوب آفریقا را به عنوان تنها گزینه جایگزین انتخاب کنند.
افزایش سی روزه مدت سفر
این تغییر مسیر که عقبنشینی تاریخی برای قدرتهای غربی محسوب میشود، زمان سفر را بین دو هفته تا چهار هفته (و گاه تا سی روز) افزایش داده که عاملی برای رشد تصاعدی هزینههای سوخت، دستمزد خدمه و استهلاک کشتی شده است.
این افزایش هزینهها در نهایت از جیب مصرفکنندگان در کشورهای غربی پرداخت خواهد شد و قیمت سوخت و کالاهای اساسی را تحت تأثیر قرار میدهد.
گویاترین بخش این تحول اقتصادی، تفاوت فاحش هزینههای حمل نفت به مقاصد مختلف است.
کاهش صادرات نفت عربستان
حجم نفت صادراتی عربستان به آسیا از ۵.۸ میلیون بشکه در روز پیش از بحران به حدود سه میلیون بشکه کاهش یافته است.
برای ارسال یک محموله نفت به آسیا از مسیرهای جایگزین، هزینههای اضافی بالغ بر پنج میلیون دلار به نفتکشها تحمیل میشود که شامل ۱.۶ میلیون دلار سوخت اضافی و یک میلیون دلار عوارض کانال سوئز است، در حالی که هزینه ارسال همان محموله به اروپا تنها ۱.۷ میلیون دلار برآورد شده است.
جهش ۱۵۰ درصدی حق بیمه کشتیها
این اختلاف باعث شده هزینه حمل هر بشکه نفت به آسیا به ۴.۱۷ دلار برسد، در حالی که این رقم برای اروپا تنها ۸۸ سنت است.
تشدید تنشها در دریای سرخ، هزینههای بیمه کشتیها را هم به طور سرسامآوری افزایش داده است. حق بیمه نفتکشهای عبوری از دریای سرخ با جهشی ۱۵۰ درصدی مواجه شده؛ به این معنا که هزینه بیمه یک محموله یک میلیون دلاری به دو و نیم میلیون دلار رسیده است.
پیش از بحران، هزینه بیمه یک نفتکش ۲ میلیون بشکهای حدود ۸ میلیون دلار بود، اما امروز به ۲۰ میلیون دلار رسیده؛ یعنی ۱۲ میلیون دلار هزینه اضافی فقط برای بیمه هر کشتی.
برای ۱۰۰ نفتکش در ماه، هزینه بیمه اضافی به ۱.۲ میلیارد دلار در ماه میرسد که مستقیماً به حساب شرکتهای غربی ضربه میزند. این افزایش هزینه بیمه، قیمت تمامشده کالاها را بالا برده و به افزایش قیمت بنزین، گازوئیل و مواد غذایی در کشورهای غربی منجر میشود.
با تجمیع تمام هزینههای اضافی، هر نفتکش فوقسنگین که مجبور به دورزدن دماغه امید نیک میشود، با هزینههای زیر مواجه است: افزایش هزینه حمل ۵ میلیون دلار، افزایش هزینه بیمه ۱۲ میلیون دلار، هزینه سوخت اضافی ۱.۶ میلیون دلار و عوارض کانال سوئز یک میلیون دلار.
در مجموع، هر نفتکش بیش از ۱۸ میلیون دلار هزینه اضافی متحمل میشود که معادل قیمت حدود ۳۶۰ هزار بشکه نفت یا یک پنجم محموله دو میلیون بشکهای نفتکشهاست و مستقیماً از جیب شرکتهای غربی خارج میشود.
با تقسیم این هزینه بر ۲ میلیون بشکه ظرفیت هر نفتکش، افزایش هر بشکه نفت سعودی حدود ۹ دلار محاسبه میشود و نفت سعودی را به ۱۱۰ دلار میرساند.
اگر ۵۰ نفتکش در ماه مجبور به تغییر مسیر شوند، ۹۰۰ میلیون دلار هزینه اضافی فقط در یک ماه رقم میخورد که شکستی سنگین برای سیاستهای اقتصادی آمریکا و متحدانش محسوب میشود.
با عبور روزانه حدود ۹ میلیون بشکه نفت از دریای سرخ، افزایش هزینه حداقلی هر بشکه بین ۴ تا ۸ دلار به معنای هزینه اضافی روزانه ۳۶ تا ۷۲ میلیون دلار و سالانه ۱۳ تا ۲۶ میلیارد دلار برای واردکنندگان نفت است. با احتساب سایر کالاها، این رقم به ۷۳ میلیارد دلار در سال میرسد.
برآوردها نشان میدهد هر خانواده اروپایی به طور میانگین ۳۵۰ یورو و هر خانواده آمریکایی ۴۰۰ دلار در سال هزینه اضافی متحمل میشود که ضربهای مستقیم به معیشت مردم کشورهای حامی محاصره و تجاوز به یمن است.
افزایش هزینههای حمل و بیمه، زنجیرهای از افزایش قیمتها را از پالایشگاهها تا پمپبنزینها و فروشگاههای مواد غذایی به دنبال خواهد داشت و مصرفکنندگان غربی هزینههای سنگین این بحران را پرداخت خواهند کرد.
