اقتصاد۲۴- وقتی نااطمینانی وارد اقتصاد میشود، نخستین نشانههای آن نه فقط در آمارهای رسمی و شاخصهای کلان، بلکه در تصمیمهای روزمره مردم دیده میشود؛ در خریدهایی که به تعویق میافتند، سرمایهگذاریهایی که انجام نمیشوند، داراییهایی که برای حفظ ارزش جایگزین پول ملی میشوند و خانوارهایی که برای جبران کاهش قدرت خرید، به دنبال منابع درآمدی جدید میروند.
تجربه بحرانها و جنگها در کشورهای مختلف نشان داده است که آثار اقتصادی یک درگیری، محدود به خسارتهای مستقیم نیست و میتواند رفتار اقتصادی جامعه، چشمانداز کسبوکارها و مسیر رشد اقتصادی را برای مدت طولانی تحت تأثیر قرار دهد.
اقتصاد ایران در شرایطی با تبعات جنگ و افزایش نااطمینانی مواجه شده که پیش از این نیز با مجموعهای از مشکلات ساختاری مانند تورم بالا، کاهش سرمایهگذاری، افت ارزش پول ملی و محدود شدن ظرفیتهای تولیدی دستوپنجه نرم میکرد. در چنین فضایی، افزایش ریسکهای اقتصادی میتواند تصمیمگیری فعالان اقتصادی و خانوارها را بیش از گذشته محتاطانه کند؛ بهگونهای که حفظ ارزش داراییها به اولویت اصلی تبدیل شود و سرمایهگذاری در فعالیتهای مولد با کاهش مواجه شود.
از سوی دیگر، فشارهای اقتصادی ناشی از بحران میتواند الگوی معیشتی خانوارها را نیز تغییر دهد؛ از افزایش تمایل به داشتن شغل دوم و سوم گرفته تا تغییر در سبد مصرفی و کاهش امکان برنامهریزی برای آینده. پرسش مهم این است که آیا این تغییر رفتارها موقتی و ناشی از شرایط بحرانی است یا میتواند به بخشی از سبک زندگی اقتصادی جامعه تبدیل شود؟
در ایران نیز جنگ در شرایطی رخ داده که اقتصاد با مشکلات انباشتهای مانند تورم بالا، کاهش سرمایهگذاری و افت ارزش پول ملی مواجه است.
کامران ندری، اقتصاددان، در گفتوگوی اختصاصی با اقتصادنیوز با بررسی آثار جنگ و فضای نااطمینانی بر اقتصاد ایران، معتقد است این شرایط میتواند پیامدهای قابل توجهی بر سرمایهگذاری، تورم، رشد اقتصادی و رفتار مالی خانوارها داشته باشد. او با اشاره به تشدید تمایل مردم به خروج از داراییهای ریالی و حرکت به سمت داراییهای حافظ ارزش، نسبت به پیامدهای بلندمدت این روند بر اقتصاد کشور هشدار میدهد.
*آقای ندری! جنگ و تجربه نااطمینانی چه تغییری …
