به گزارش تجارت نیوز، تازهترین دادههای مرکز آمار ایران نشان میدهد، تورم در تیر ۱۴۰۵ نهتنها میان دهکهای درآمدی، بلکه در جغرافیای کشور نیز بهشدت نابرابر توزیع شده است. در حالی که تورم نقطهبهنقطه کل کشور ۸۷.۹ درصد اعلام شد، این نرخ در ایلام به ۱۱۲.۴ درصد رسید و در تهران روی ۷۳.۹ درصد ایستاد؛ فاصلهای معادل ۳۸.۵ واحد درصد که نشان میدهد خانوارها در استانهای مختلف تجربه یکسانی از افزایش قیمتها نداشتهاند.
بررسی جزئیات استانی نشان میدهد تورم نقطهای در هشت استان از مرز ۱۰۰ درصد عبور کرده و چند استان دیگر نیز تنها فاصله اندکی با این محدوده دارند. دامنه نابرابری در تورم سالانه نیز گسترده است؛ ایلام با نرخ ۸۰.۶ درصد در صدر قرار گرفته و تهران با ۵۵.۲ درصد کمترین نرخ را ثبت کرده است.
با این حال، شدیدترین تصویر از وضعیت قیمتها در گروه خوراکیها دیده میشود. تورم نقطهای خوراکیها، آشامیدنیها و دخانیات در تمام ۳۱ استان سهرقمی بوده و در آذربایجان غربی به ۱۴۹.۹ درصد رسیده است. به بیان دیگر، حتی استانهایی که تورم کل آنها هنوز زیر ۱۰۰ درصد است، در سبد خوراکی با افزایش قیمت بیش از دو برابری نسبت به سال قبل مواجه شدهاند.
یکچهارم استانهای کشور وارد تورم 3 رقمی شدند
در تیر ۱۴۰۵، تورم نقطهای شاخص کل در هشت استان از مرز ۱۰۰ درصد عبور کرد. ایلام با نرخ ۱۱۲.۴ درصد بالاترین تورم را ثبت کرد و پس از آن لرستان با ۱۰۸.۵ درصد، کردستان با ۱۰۸.۴ درصد و آذربایجان غربی با ۱۰۶.۴ درصد قرار گرفتند. چهارمحالوبختیاری و هرمزگان هر دو تورم ۱۰۴.۷ درصدی داشتند و کرمانشاه با ۱۰۴.۱ درصد و گلستان با ۱۰۳ درصد دیگر استانهای دارای تورم سهرقمی بودند.
به این ترتیب، ۲۵.۸ درصد استانهای کشور، معادل بیش از یکچهارم آنها، در محدوده تورم نقطهای بالاتر از ۱۰۰ درصد قرار گرفتهاند. این فهرست البته تمام پهنه تورم شدید را نشان نمیدهد؛ زیرا خراسان شمالی با نرخ ۹۹.۵ درصد، بوشهر با ۹۸.۴ درصد و کهگیلویهوبویراحمد با ۹۷.۵ درصد فاصله ناچیزی با مرز سهرقمی دارند.
آذربایجان شرقی، مرکزی، زنجان و خوزستان نیز تورمهایی بالاتر از ۹۶ درصد ثبت کردهاند. بنابراین، موج گرانی شدید فقط به هشت استان صدر جدول محدود نیست و بخش بزرگی از کشور در محدودهای نزدیک به تورم سهرقمی قرار دارد. از مجموع ۳۱ استان، ۲۲ استان تورم نقطهای بالاتر از متوسط ۸۷.۹ درصدی کشور داشتهاند؛ موضوعی که نشان میدهد نرخ ملی، شدت فشار قیمتی در بسیاری از استانها را بهطور کامل نمایان نمیکند. فاصله کف و سقف تورم استان ها به ۳۸.۵ واحد درصد رسید
بیشترین تورم نقطهای کشور در ایلام و کمترین آن در تهران ثبت شده است. نرخ ۱۱۲.۴ درصدی ایلام به این معناست که هزینه خرید یک سبد ثابت از کالاها و خدمات در این استان نسبت به تیر سال گذشته بیش از ۲.۱۲ برابر شده است. در مقابل، تورم نقطهای تهران ۷۳.۹ درصد بوده که اگرچه کمترین نرخ استانی محسوب میشود، همچنان از افزایش بسیار شدید هزینه زندگی حکایت دارد. فاصله این دو نرخ به ۳۸.۵ واحد درصد میرسد. در تورم سالانه نیز ایلام با ۸۰.۶ درصد در صدر و تهران با ۵۵.۲ درصد در انتهای جدول قرار دارد؛ بنابراین شکاف سالانه آنها ۲۵.۴ واحد درصد است. پس از ایلام، کردستان با تورم سالانه ۸۰.۵ درصد و لرستان با ۷۹.۳ درصد بیشترین نرخها را ثبت کردهاند.
قرارگرفتن چند استان مرزی در بالای جدول، از نقش متفاوت ساختار هزینه خانوار، دسترسی به شبکه توزیع، هزینه حملونقل و وزن بالاتر خوراکیها در سبد مصرفی آنها حکایت دارد. در مقابل، وزن بالاتر تهران در محاسبه شاخص ملی میتواند میانگین کشور را پایینتر از تجربه واقعی بسیاری از استانها نشان دهد. البته نرخ رسمی کشور میانگین ساده استانها نیست و بر اساس وزن هزینهای و جمعیتی محاسبه میشود، اما همین تفاوت تأکید میکند که عدد ملی بهتنهایی برای توضیح تجربه تورمی مناطق مختلف کافی نیست. تورم خوراکیها در آذربایجان غربی به ۱۴۹.۹ درصد رسید
شدیدترین وجه گزارش استانی به گروه خوراکیها، آشامیدنیها و دخانیات مربوط است. تورم نقطهای این گروه در تمام ۳۱ استان بالاتر از ۱۰۰ درصد بوده است. حتی کمترین نرخ، که به سیستانوبلوچستان تعلق دارد، ۱۱۰ درصد ثبت شده؛ یعنی هزینه سبد خوراکی در ارزانترین استان این رتبهبندی نیز نسبت به سال قبل بیش از دو برابر شده است.
آذربایجان غربی با تورم نقطهای ۱۴۹.۹ درصدی خوراکیها در صدر قرار دارد. پس از آن هرمزگان با ۱۴۸.۸ درصد، ایلام با ۱۴۷.۸ درصد، لرستان با ۱۴۶.۶ درصد و کردستان با ۱۴۴.۱ درصد قرار گرفتهاند. کرمانشاه نیز نرخ ۱۴۱.۶ درصدی داشته است. فاصله بیشترین و کمترین تورم خوراکی استانها به ۳۹.۹ واحد درصد میرسد.
در شاخص سالانه نیز فشار خوراکیها گسترده است. تورم سالانه این گروه در ۱۶ استان به ۱۰۰ درصد یا بیشتر رسیده؛ یعنی در بیش از نیمی از استانهای کشور، متوسط قیمت خوراکیها طی ۱۲ ماه اخیر بیش از دو برابر دوره مشابه قبل بوده است. خراسان شمالی با ۱۰۸.۳ درصد، لرستان با ۱۰۶.۴ درصد و کردستان با ۱۰۵.۹ درصد بالاترین نرخهای سالانه خوراکی را ثبت کردهاند. این ارقام نشان میدهد حتی در استانهایی که تورم کل هنوز سهرقمی نشده، سفره خانوارها عملاً وارد محدوده تورم سهرقمی شده است.
استان فارس در صدر تورم ماهانه قرار گرفت
در مقیاس ماهانه، فارس با تورم ۵.۴ درصدی بالاترین نرخ را ثبت کرد. هرمزگان با ۴.۷ درصد و بوشهر و سمنان هر کدام با ۴.۵ درصد در رتبههای بعدی قرار گرفتند. آذربایجان شرقی نیز تورم ماهانه ۴.۲ درصدی داشت. در مقابل، خراسان جنوبی و قزوین با نرخ ۱.۴ درصد کمترین افزایش قیمت را تجربه کردند و فاصله فارس با این دو استان به چهار واحد درصد رسید.
جزئیات گروهها نشان میدهد در بسیاری از استانها، فشار جدید تورمی از سمت کالاهای غیرخوراکی و خدمات آمده است. تورم ماهانه این بخش در فارس به هفت درصد، در بوشهر به ۶.۱ درصد، در سمنان به ۵.۷ درصد و در هرمزگان به پنج درصد رسید. در مقابل، تورم ماهانه خوراکیها در قزوین منفی ۰.۶ درصد و در خراسان جنوبی منفی ۰.۲ درصد بود.
این تفاوت، یک تناقض ظاهری مهم ایجاد میکند. ایلام با بالاترین تورم نقطهای و سالانه کشور، در تیر فقط ۰.۸ درصد تورم ماهانه خوراکی داشت؛ اما قیمت خوراکیها در این استان هنوز ۱۴۷.۸ درصد بالاتر از تیر سال قبل بود. بنابراین کاهش یا کندشدن افزایش قیمت در یک ماه، الزاماً به معنای رفع فشار انباشته نیست.
نقشه تورم تیر نشان میدهد منشأ افزایش قیمت در استانها یکسان نبوده است؛ در برخی مناطق، خوراکیها عامل اصلی فشار انباشتهاند و در برخی دیگر، خدمات و کالاهای غیرخوراکی موتور افزایش تازه قیمتها شدهاند.
گزارش های بیشتر را در صفحه اقتصاد کلان بخوانید.
