به گزارش سایت دیدبان ایران، در ژوئن ۲۰۲۴، شرکت کوچکی به نام زانسکار یک نیروگاه زمینگرمایی در نیومکزیکو خریداری کرد که اوضاع خوبی نداشت. دمای آب مخزن زیرزمینی این نیروگاه روزبهروز پایینتر میآمد و عملاً راهاندازی آن دیگر مقرونبهصرفه نبود. اما دو سال بعد، همان نیروگاه دوباره با ظرفیت کامل کار میکند. شرکت با استفاده از مدلسازی پیشرفته و فناوری نوین حفاری، موفق شد جای بهتری برای چاه جدید پیدا و کل مجموعه را دوباره سرپا کند. نیروگاههای زمینگرمایی معمولی به شرایط خاص زیرزمینی وابستهاند. آب داغ از میان سنگهای شکسته میگذرد، گرما را جذب میکند و سپس در نیروگاه از آن برای تولید برق استفاده میشود. اگر دمای آب به اندازهی کافی بالا نباشد یا جریان آن کم باشد، نیروگاه به بازدهی مناسب نمیرسد.
ساینسنیور، نیروگاه لایتنینگ داک در سال ۲۰۱۳ شروع به کار کرد و ابتدا دو چاه تولیدی داشت که آب مورد نیاز را تأمین میکردند. کاهش دما در چاههای زمینگرمایی پدیدهی جدیدی نیست و معمولاً سالانه بین ۰٫۵ تا ۱٫۱ درجهی سانتیگراد افت دما رخ میدهد. اما در این سایت خاص، اوضاع بسیار بدتر بود.
در پنج سال منتهی به خریداری مجموعه توسط زانسکار، دمای چاهها حدود ۲۷٫۸ درجهی سانتیگراد کاهش پیدا کرده بود؛ یعنی سالانه حدود ۵٫۶ درجه. وقتی شرکت زانسکار نیروگاه را خرید، دمای آب ورودی تنها ۱۲۱ درجهی سانتیگراد بود، درحالیکه نیروگاه برای کارکرد مؤثر به دمای حداقل ۱۵۴ درجهی سانتیگراد نیاز داشت.
زانسکار با استفاده از تکنیکهای پیشرفتهی مدلسازی مبتنی بر هوش مصنوعی و یادگیری ماشین، شرایط زیرزمینی را با دقت نقشهبرداری کرد. نتیجهی بررسیها نشان داد چاههای قبلی با عمق حدود ۷۶۰ متر نسبتاً کمعمق بودند و در بهترین نقطه قرار نداشتند.
مدلسازیهای شرکت پیشبینی کرد که اگر چاه جدیدی در جای مناسب و با عمق بیشتر حفر شود، نیروگاه دوباره به راندمان قبلی بازخواهد گشت. تیم حفاری چاه جدید را تا عمق حدود ۲۴۴۰ متر پایین برد و در می ۲۰۲۵ به بهرهبرداری رساند. رویکرد فناورانه زانسکار موجب شد که خطر حفاریهای چندمیلیون دلاری ناموفق به حداقل برسد و متهی حفاری دقیقاً به نقطهی مطلوب هدایت شود. پس از یک سال کار مداوم، چاه جدید همچنان حدود ۱۵هزار لیتر در دقیقه، آب تولید میکند و نیروگاه کاملاً احیا شده است.
در صنعت زمینگرمایی، باور عمومی این است که هر چه عمق بیشتر باشد، دما بالاتر میرود. اما این کار معمولاً هزینهای نیز دارد: در اعماق بیشتر، سنگها فشردهتر هستند و آب به سختی میتواند از میان آنها عبور کند. به عبارت دیگر، عمق بیشتر ممکن است به معنای جریان کمتر آب باشد و این برای تولید برق مشکلساز است.
بسیاری از منابع زمینگرمایی سنتی هنوز پتانسیل بالایی دارند و با فناوریهای نوین و نگاهی تازه، میتوان از آنها دوباره بهرهبرداری کرد
اما تیم زانسکار در منطقهای که چاه جدید را حفر کرد، با جریان آب بیشتری از حد انتظار روبهرو شد. این یافته، نگاه آنها را نسبت به پتانسیل منابع زمینگرمایی در سراسر آمریکا تغییر داد. در سال گذشته، نیروگاه لایتنینگ داک بیش از دو برابر برق تولید کرد و با ظرفیت ۱۵ مگاوات، انرژی حدود ۱۱هزار خانه را تأمین میکند.
در چند دههی اخیر، صنعت نفت و گاز به عمقهای بیشتری رفته است. این صنعت از نزدیک سطح شروع کرد و امروز چاهها تا عمق بیش از ۶۱۰۰ متر پایین میروند. بهنظر میرسد همین روند برای زمینگرمایی نیز در حال رخ دادن است. درحالیکه چاههای زمینگرمایی معمولاً بین ۹۰۰ تا ۱۵۰۰ متر عمق دارند، در آینده ممکن است حفر چاههای عمیقتر رایجتر شود.
امروزه سرمایهگذاریهای بزرگی روی سیستمهای زمینگرمایی پیشرفته انجام میشود. در این پروژهها، از روشی مشابه «شکست هیدرولیکی» استفاده میکنند؛ یعنی همان تکنیکی که در صنعت نفت و گاز برای استخراج از سنگهای سخت به کار میرود. با این روش، سنگهای متراکم و بسته را میشکنند تا آب بتواند از میان آنها عبور کند و امکان استفاده از منابع زمینگرمایی در مناطقی که قبلاً قابل بهرهبرداری نبودند، فراهم شود. بااینحال، هنوز فرصتهای سادهتر و کمهزینهتری در این صنعت وجود دارد که با نگاهی تازه و فناوریهای مدرن، میتوان دوباره آنها را فعال کرد و از پتانسیل پنهانشان بهره برد.
