[حسن فرطوسی] روایتی از ثبت جهانی الموت

با اعلام رسمی کمیته، پرونده زنجیره‌ای «قلعه الموت و استحکامات وابسته» رسماً به عنوان سی‌امین اثر ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو در حالی به ثبت رسید که نمایندگان کشورهای مختلف با امید به ثبت آثار خود در انتظار تصمیم کمیته بودند. تصویب پرونده ایران، نگاه‌ها را به سوی هیأت ایرانی معطوف کرد و نشان داد که استحکام علمی و ارزش‌های برجسته جهانی این پرونده توانسته است از میان رقابتی دشوار سربلند بیرون آید.

در این نشست مهم، حضور و همراهی وزیر محترم میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی نیز مایه قوت قلب و نشان‌دهنده عزم جدی دولت برای صیانت از مواریث کهن کشور بود.

فراتر از یک دژ

پرونده‌ای که دیروز توانست نظر سخت‌گیرترین داوران را در بوسان جلب کند، صرفاً داستان یک صخره سخت نیست. «الموت» یک مجموعه به‌هم‌پیوسته و زنجیره‌ای است؛ متشکل از قلعه تاریخی الموت، دژ عظیم لمسر، نویذرشاه و دیگر استحکامات دفاعی شاخص در این گستره کوهستانی. این مجموعه، نمونه‌ای شگفت‌انگیز از سازگاری هوشمندانه انسان با اقلیم خشن، مهندسی پیشرفته سازه و مدیریت شاهکار منابع آب و پدافند غیرعامل در قرون وسطی است که جهان مدرن ابعاد پیچیده آن را ستایش کرد.

پشت صحنه یک موفقیت

ثبت جهانی آثار در یونسکوفرایندی بسیار فنی و نفس‌گیر است که نیاز به سال‌ها کار علمی دارد. موفقیت دیروز الموت نتیجه بیش از دو دهه کاوش‌های باستان‌شناسی، مرمت‌های دقیق و تدوین پرونده‌ای موشکافانه توسط متخصصان بنام و متولیان میراث فرهنگی در کشور بود.

دفاع منطقی از اصالت و یکپارچگی اثر در برابر ارزیابان ایکوموس، حاصل ساعت‌ها تلاش مستمر در سطوح ملی و بین‌المللی بود؛ تلاشی میان‌بخشی که با حضور وزیر میراث فرهنگی و مسئولان و متخصصان میراث فرهنگی در این اجلاس، همراهی وزارت امور خارجه و کمیسیون ملی یونسکو به ثمر نشست تا سرانجام عبارت حک‌شده بر یکی از کتیبه‌های کهن قلعه، یعنی «عاقبت، خیر شد»، پس از قرن‌ها معنایی تازه پیدا کند.

چرا پیگیری ثبت جهانی یک ضرورت راهبردی است؟

برخی به اشتباه گمان می‌کنند ثبت جهانی آثار، عنوانی تشریفاتی است. اما از منظر دیپلماسی فرهنگی، این مهم مزیت‌های راهبردی بی‌شماری دارد؛ از جمله آن‌که …