[ابوذر ابراهیمی ترکمان] مراقبه زبانی در فضای سیاسی

یکم: کسی به نزد حکیمی آمد و گفت: آیا خبر داری که فلانی درباره‌ات تا چه میزان غیبت و بدگویی کرده است؟ حکیم با تبسم گفت: او تیری را از کمان زبانش به سویم پرتاب کرد که به من نرسید؛ تو چرا آن تیر را از زمین برداشته و در قلبم فرو کردی؟

کسانی که پیغام دشمن برند

ز دشمن همانا که دشمن‌ترند۱

داستان انتشار تهمت‌ها و توهین‌ها در فضای مجازی نیز از این دست است. رعایت اخلاق صرفاً برای فضای حقیقی نیست بلکه در هر فضایی اعم از فضای حقیقی و مجازی، لازم و واجب است.

دوم: اخلاقی کردن جامعه؛ هدف بعثت پیامبر اکرم (ص) بوده است.۲ اهمیت اخلاق تا بدان حد است که جنس انتقام  و تقابل در بزه اخلاقی از جنس بزه ارتکابی نیست. مثلاً اگر کسی آسیب جسمی به دیگری وارد کند، آسیب دیده حق قصاص دارد و می‌تواند به همان میزان، آسیب زننده را قصاص کند و اگر کسی به قتل عمد کشته شود، اولیایِ دم حقِ قصاصِ نفس دارند اما اگر کسی تهمت زد، فحش داد، آبرو برد، بهتان زد و یا توهین کرد، حق مقابله از جنسِ بزه ارتکابی وجود ندارد و فردی که مورد تهاجم اخلاقی قرار گرفته، نمی‌تواند متقابلاً تهمت بزند، فحش دهد، آبرو ببرد و یا توهین کند. زیرا در قصاص عضو یا قصاص نفس، بقای حیات بشری، تضمین شده است اما در انتقام اخلاقی اگر مقابله به مثل بزه ارتکابی انجام شود، فرد به سطح رفتار طرف مقابل سقوط می‌کند، خشونت‌های کلامی نیز عادی سازی می‌شود، بی‌اخلاقی در جامعه رواج یافته، سلامت اخلاقی جامعه آسیب می‌بیند و از همه مهمتر موضعِ حقِ مقابله کننده از بین می‌رود. زیرا توهین، فحش ویا تهمت متقابل، جُرم را از بین نمی‌برد بلکه آن را به هردو طرف سرایت می‌دهد.

سوم: اوامر و واجبات شرعی و قانونی اغلب بسته به وقت و زمان هستند. مثلاً در امر شرعی وجوب نماز، زمان ادای آن هم برای هر پنج وعده نماز تعیین شده است. در روزه نیز وجوب آن در ماه رمضان و از اذان صبح تا اذان مغرب است. بقیه واجبات هم زمان دارند. اما در معصیت‌های اخلاقی، وجوبِ ترکِ فعل، دائمی و مستمر است و فعلِ نهی شده در هیچ زمان و مکانی مجاز نیست. مثلاً اینکه انسان موظف به ترک دروغ، تهمت، بهتان، فحش و سایر رذیلت‌های اخلاقی است، موقوف به زمان نیست بلکه در تمام طول عمر نباید مرتکب این عمل شد. زیرا برای اطاعت در امور نهی شده، باید تمام مصادیق …