عواقب ماساژ غیراصولی
متخصصان فیزیوتراپی میگویند ماساژ اگر به درستی و توسط افراد آموزشدیده انجام شود، میتواند به کاهش تنش عضلانی و ایجاد احساس آرامش کمک کند، اما هرگونه فشار شدید، دستکاری مفاصل یا مانورهای ناگهانی روی ستون فقرات به خصوص در افراد دارای بیماریهای زمینهای، ممکن است عوارض جدی به دنبال داشته باشد.
دکتر احمد موذنزاده، دکترای حرفهای فیزیوتراپی و نایب رئیس انجمن علمی فیزیوتراپی ایران به همشهریآنلاین میگوید: «حتی ماساژ افراد سالم اصول علمی مشخصی دارد و اگر به شکل نادرست انجام شود، میتواند باعث آسیب به رباطها، مفاصل، دیسک و حتی ستون فقرات شود.»
به گفته موذنزاده مراکزی که با عنوان «ماساژ ورزشی» یا «ماساژ تندرستی» فعالیت میکنند، لزوما مرکز درمانی نیستند و قرار نیست خدمات درمان دردهای اسکلتی ـ عضلانی ارائه دهند. این مراکز از وزارت ورزش مجوز دارند، نه از وزارت بهداشت.»
این متخصص فیزیوتراپی توصیه میکند که خدمات ماساژ زیر نظر پزشک یا فیزیوتراپیست انجام شود. در مراکز ماساژ ورزشیِ دارای مجوز معمولا یک پزشک یا فیزیوتراپیست بر عملکرد خدمات درمانی نظارت دارد تا از انجام اقدامات غیرعلمی جلوگیری شود. حتی اگر فردی صرفاً برای ماساژ ریلکسیشن مراجعه میکند، بهتر است به مراکز فیزیوتراپی یا مراکز ماساژ ورزشی که زیر نظر پزشک یا فیزیوتراپیست فعالیت میکنند، مراجعه کنند.
موذنزاده هشدار میدهد: «ماساژ غیراصولی میتواند باعث پارگی رباطها، شکستگی، دررفتگی مفاصل، آسیب به ستون فقرات و حتی صدمات نخاعی شود. البته احتمال بروز این آسیبها در بیماران بیشتر است، اما افراد سالم هم از این خطرات مصون نیستند.»
به گفته نایب رئیس انجمن علمی فیزیوتراپی ایران، «افرادی که برای درمان کمردرد، گردندرد یا دردهای مفصلی به مراکز ماساژ مراجعه میکنند، باید مطمئن شوند آن مرکز زیر نظر پزشک یا فیزیوتراپیست فعالیت میکند. همچنین اگر فرد ارائهدهنده خدمت اقدام به حرکات ناگهانی، فشار شدید یا شکستن قولنج کند، باید نسبت به علمی بودن آن تردید کرد. چون این اقدامات برای همه افراد مناسب نیست و مثلا در مبتلایان به پوکی استخوان، تنگی کانال نخاعی، لغزش مهره و برخی بیماریهای دیگر حتی میتواند خطرناک باشد.»
از دیگران نخواهید روی پشتتان راه بروند
یکی از رفتارهای رایج اما نادرست در کشور ما برای کاهش درد به گفته موذنزاده، درخواست از دیگران برای شکستن قولنج یا راه رفتن روی کمر یا پشت به امید کاهش درد است. این دکترای حرفهای فیزیوتراپی در این باره هشدار میدهد: «فشار وزن بدن یک فرد روی ستون فقرات فرد دیگر، بهخصوص در سالمندان و زنان بعد از یائسگی که بیشتر در معرض پوکی استخوان قرار دارند، ممکن است به شکستگی مهرهها یا آسیبهای جدی منجر شود.»
موذنزاده میگوید: «بسیاری از زنان بعد از یائسگی در معرض پوکی استخوان قرار میگیرند. شیوع پوکی استخوان در زنان بالای ۶۰ سال بیشتر از ۳۰ درصد است. این افراد ممکن است حتی با یک زمینخوردن ساده دچار شکستگی شوند؛ بنابراین وارد کردن فشار مضاعف به ستون فقرات یا مفاصل آنها میتواند عواقب بسیار جدی به دنبال داشته باشد.»
به گفته این دکترای فیزیوتراپی، «شکستن قولنج گردن یا کمر در خانه هم از دیگر عادتهای نادرستی است که گاهی بدون اطلاع از وضعیت ستون فقرات انجام میشود.»
او تاکید میکند که «گرچه صدای «تق» هنگام شکستن قولنج ممکن است حس کاهش درد و سبکی ایجاد کند، اما این صدا به معنای کاهش درد نیست و تا امروز هیچ شواهد علمی معتبری نشان نداده است که شکستن مکرر قولنج بتواند بیماریهای ستون فقرات یا دردهای اسکلتی ـ عضلانی را درمان کند. این صدا براثر آزاد شدن حبابهای گازهای محلول در مایع مفصلی ایجاد میشود و هیچ گونه اثربخشی و بهبود خاصی به همراه ندارد.»
