[ساناز تفرشی‌زاده] گرانی بنزین کاهنده مصرف نیست

اصرار برخی مدیران دولتی به افزایش قیمت بنزین برای کنترل مصرف افسارگسیخته این سوخت در کشور از دو حالت خارج نیست: 

یا بودجه عمومی کشور بقدری با کسری مواجه شده است که دولت تصمیم گرفته بخشی از این کمبود را با افزایش بهای بنزین جبران کند، و یا سواد اقتصادی مدیران دولتی بقدری ابتدایی است که نمی‌دانند «شاخص قیمت» فقط در شرایطی خاص می‌تواند «کشش تقاضای» یک محصول را در بازار کم کند. 

اگر گزینه اول درست باشد، دولت با کبریت روشن در یک انبار مواد محترقه بازی می‌کند. وقتی نرخ تورم رسمی به رکورد بی‌سابقه ۶۶ درصد رسیده و فاصله درآمد ۶۵ درصد مردم از هزینه ماهانه زندگی به کمتر از یک سوم تنزل یافته است؛ هر گونه شوک قیمتی در کالاهای ضروری و حامل‌های انرژی نظیر بنزین یعنی افزایش نارضایتی عمومی و بحران سازی برای امنیت ملی.  تجربه تلخ چنین تصمیماتی در اعتراضات سال ۱۴۰۰ باید به دولتمردان آموخته باشد که اکنون زمان چنین اقدامات تحریک کننده‌ای نیست و اقتصاد آسیب دیده از رکود تورمی و جنگ‌های اخیر، تحمل شوک‌های جدید را ندارد. 

دولت برای جبران کسری بودجه خود که به استناد برخی گزارش‌ها اکنون به حدود ۱۵۰۰ هزار میلیارد تومان رسیده است، باید در سایر مصارف و هزینه‌ها صرفه جویی کند، نه اینکه سراغ گرانی مهمترین حلقه زنجیره تامین در بازار باشد.   

اما اگر اصرار مدیران دولتی برای بالابردن قیمت بنزین با هدف اصلاح میزان مصرف این نوع سوخت باشد، باید توجه داشت که «شاخص قیمت» صرفاً زمانی تنظیم کننده تقاضای یک کالا یا خدمت است که محصول جایگزین و ارزانتری در بازار وجود داشته باشد. 

اکنون بنزین به اصلی ترین حامل انرژی در ناوگان حمل و نقل شهری تبدیل شده و بیش از ۹۵ درصد تبادلات کالا و مسافر در شهرها به این نوع سوخت وابسته است. 

آمارهای رسمی نشان می دهد که میزان مصرف بنزین  در کشور به بیش از ۱۳۵ میلیون لیتر در روز رسیده که فقط ۳۵ میلیون لیتر ازآن سهم مصرف ناوگان عمومی است. اگر ۲۵ میلیون لیتر دیگر از این تقاضا را به قاچاق سوخت یا تبخیر جایگاهی مرتبط بدانیم، یعنی خودروهای شخصی و غیرعمومی روزانه ۷۵ میلیون لیتر بنزین مصرف می کنند. 

این مصرف بالا در حمل و نقل شخصی، ناشی از نبود سیستم حمل و نقل جایگزین و اشکال …