[جمیله کدیور] حماس به کدام سو می‌رود؟

یکی از اهداف اعلام‌شده اسرائیل بعد از عملیات طوفان‌الاقصی نابودی حماس بوده که با ترور رهبران سیاسی و فرماندهان نظامی در غزه و خارج از آن در راستای اجرای استراتژی «قطع سر»، و کشتار گسترده بیش از ۷۳ هزار نفر در داخل غزه از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ بدین سو- مشتمل بر بیش از ۱۱۴۳ فلسطینی از زمان توافق به اصطلاح آتش‌بس در ۱۰ اکتبر ۲۰۲۵- به بهانه از بین بردن نیروهای وابسته به حماس در صدد تحقق آن بوده است. در همین چارچوب، انتخاب دکتر خلیل الحیه به عنوان رئیس جدید دفتر سیاسی حماس، در روز دوشنبه ۲۹ تیر۱۴۰۵/۲۰ ژوئیه۲۰۲۶ بعد از شهادت دو رئیس قبلی از ۷ اکتبر بدین سو، یعنی پس از ترور شهید اسماعیل هنیه در تهران در ۱۰ مرداد ۱۴۰۳/ ۳۱ ژوئیه ۲۰۲۴ و شهادت یحیی السنوار در ۲۵ مهر ۱۴۰۳/۱۶ اکتبر ۲۰۲۴ در میدان نبرد در رفح، انتخابی معنادار و مهم ارزیابی می‌شود.

علیرغم ضربه‌های شدیدی که در این مدت بر حماس وارد شده، این جنبش زنده است و چارچوب سازمانی خویش را حفظ کرده و توانایی خود را برای انتخاب رهبری جدید از طریق سازوکارهای داخلی نشان داده است. این فرایند نشان از توانایی حماس در بازسازی ساختار رهبری خود پس از ترور جمع زیادی از چهره‌های رده اول سیاسی و نظامی خود دارد.

روند انتخابات که طی چندین دور و مطابق با مقررات داخلی جنبش انجام شد، تصویر سازمانی را نشان می‌دهد که تداوم سیاسی آن متکی به رهبران و شخص محور نیست، که با ترور آن‌ها از بین برود. انتخاب الحیه ضمن اینکه توانایی حماس را برای حفظ انسجام و یکپارچگی خود حتی در سخت‌ترین، پیجیده‌ترین و نامطلوب‌ترین شرایط و قدرت آن را برای مدیریت مرحله‌ای بسیار پیچیده روشن کرد، به اسرائیل نشان داد که ترور و حذف فیزیکی رهبران برای نابودی حماس بی نتیجه بوده و این جنبش انسجام و ساختار خود را حفظ کرده است.

این انتخاب در شرایطی صورت گرفت که از یک سو حماس با مشکلات عدیده سیاسی، نظامی و امنیتی روبه‌رو است و از سوی دیگر ارتش اسرائیل به‌جای عقب‌نشینی از مناطق اشغالی غزه، با توسعه این مناطق، تأیید کرده که در حال ساخت یک مانع فیزیکی در غزه در امتداد خط زرد «برای جلوگیری از نفوذ و محافظت از سربازان اسرائیلی و جوامع اسرائیلی نزدیک غزه» است و فلسطینی‌ها از دسترسی به آن مناطق منع شده‌اند.

انتخاب الحیه بعد از آن رخ داد که پس از ۱۹ سال …