تصاویر منتشره از صفهای طولانی دریافت غذا در امریکا بعد از جنگ رمضان همچنان در فضای مجازی دست به دست میشود، زیرا بحران غذا در پی جنگافروزی ترامپ علیه ایران در این کشور ادامه دارد. هزاران خانواده امریکایی در شهر لسآنجلس ساعتها در صفهای طولانی خودروها منتظر ماندند تا بتوانند کمکهای غذایی دریافت کنند. این صحنهها در حالی رقم خورد که قیمتها در پی ۷۶روز جنگ با ایران، به بالاترین سطح خود رسیده بود و همچنان روند صعودی قیمتها ادامه دارد.
در نقطهای کاملاً متفاوت از این واقعیت تلخ، دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا، در پاسخ به خبرنگاری که پرسید آیا مشکلات مالی شهروندانش میتواند بر تصمیمهای او برای خاتمه جنگ تأثیر بگذارد یا خیر، صراحتاً اعلام کرد: «حتی ذرهای». ترامپ که عازم سفری به چین بود، گفت: «تنها چیزی که برای من مهم است، وقتی درباره ایران صحبت میکنم، این است که آنها به سلاح هستهای دست پیدا نکنند. من به وضع مالی امریکاییها فکر نمیکنم. به هیچ کس فکر نمیکنم. فقط به یک چیز فکر میکنم: ما نمیتوانیم اجازه دهیم ایران صاحب سلاح هستهای شود. این تنها چیزی است که به من انگیزه میدهد.»
اقتصاددانان هشدار میدهند افزایش هزینههای حملونقل، زنجیرههای تأمین مواد غذایی و پوشاک را نیز تحت تأثیر قرار داده است. برای مثال، افزایش قیمت گاز طبیعی، هزینه تولید کودهای شیمیایی را بالا برده و فشار بیشتری بر قیمت محصولات کشاورزی وارد کرده است. افزایش تورم در این کشور با جهش ناگهانی ۹ و ۷ درصدی در ماه مارس (فروردین) آغاز شد و در ادامه به افزایش ۱۱۰ درصدی گوجهفرنگی، ۱۰۰ درصدی سبزیجات، ۹۰ درصدی گازوئیل منجر شد. اخیراً نیز قیمت تخممرغ در ماه جاری میلادی با ۳۰۰ درصد افزایش روبهرو شده است.
تحلیلگران تأکید میکنند که این فقط شروع موج جدید گرانیهاست و هزینههای سوخت و کود شیمیایی هنوز کامل به قیمتها اعمال نشده است و فشار بیشتری بر سفرهها در ماههای آینده انتظار میرود. نظرسنجیها نیز نشان میدهد حدود ۶۳ درصد از امریکاییها معتقدند وضع مالی خانوادهشان در ماههای اخیر به دلیل افزایش قیمت سوخت و محصولات کشاورزی به طور منفی تحت تأثیر قرار گرفته است. بازار تخممرغ امریکا منفجر شد. قیمت تخممرغ در امریکا از ابتدای این ماه سه برابر شده است. به گزارش فارس، بر اساس اعلام وزارت کشاورزی امریکا قیمت تخممرغ از ابتدای ماه جولای ۳۰۰ درصد گران شده است. پس از جنگ ۴۰ روزه، قیمت کود ۹۰ درصد افزایش یافت و عبور و مرور کشتیهای تجاری به حداقل رسید و در مقاطعی قفل شد؛ کارشناسان پیشبینی کرده بودند اثر این اختلال در ماههای آینده ظاهر میشود.
بحران تنگه هرمز ۹ کالای استراتژیک را تحت تأثیر قرار داد
اخیراً مجمع جهانی اقتصاد در گزارشی تازه به بررسی تبعات اقتصادی جنگ اخیر پرداخته و در همان ابتدای گزارش تأکید میکند که بحران تنگه هرمز صرفاً تهدیدی برای بازار انرژی نیست، بلکه دامنهای بسیار گستردهتر دارد. همانطور که پیشتر نیز اشاره شده، اهمیت این تنگه به ابعاد متنوعی از زنجیرههای تأمین جهانی گره خورده است. این گزارش با یک دستهبندی مشخص، از ۹ کالای استراتژیک نام میبرد که بهواسطه اختلال در تنگه هرمز با بحران مواجه شدهاند. این گزارش نشان میدهد که بحران تنگه هرمز فراتر از نفت و گاز، حداقل ۹ زنجیره حیاتی اقتصاد جهانی را با اختلال روبهرو کرده است؛ زنجیرههایی که آثار آنها در کوتاهمدت و میانمدت بهصورت افزایش قیمتها، کاهش تولید و نااطمینانی در بازارها ظاهر خواهد شد. همچنین تجربه این بحران بار دیگر نشان میدهد که برخلاف تصور رایج، دور زدن تنگه هرمز راهحل سادهای نیست. در حالی که بخشی از نفت را میتوان از طریق خطوط لوله منتقل کرد، بسیاری از این کالاها بهویژه مواد شیمیایی و معدنی فاقد زیرساخت جایگزین مؤثر هستند یا انتقال آنها با هزینه و ریسک بسیار بالا همراه است. حتی مسیرهای جایگزین نیز بهشدت آسیبپذیر بوده و در مواردی هدف حملات قرار گرفته است.
تبعات جنگ به سفره خانوارهای امریکایی رسید
جنگ امریکا و تبعات اقتصادی ناشی از آن، شکاف اجتماعی و طبقاتی در امریکا را تشدید کرده است. نتایج پژوهش جدید بانک مرکزی نیویورک نشان میدهد بحران امنیت غذایی در ایالات متحده به سطحی به مراتب وخیمتر از دوران اوج همهگیری کووید- ۱۹ در شش سال گذشته رسیده است. این گزارش با اتکا به «نظرسنجی انتظارات مصرفکننده» و تحلیلهای شبکه رادیویی انپیآر (NPR)، ابعاد پدیده گرسنگی در سایه هزینههای سرسامآور زندگی و پیامدهای جنگ سال ۲۰۲۶ با ایران را بررسی کرده است که محورهای آن به این شرح است:
۱. جهش خیرهکننده آمار گرسنگی و حذف وعدههای غذایی
یافتههای این مطالعه نشان میدهد که در حال حاضر حدود ۱۰درصد از خانوادههای امریکایی به دلیل ناتوانی مالی، وعدههای غذایی خود را حذف میکنند؛ این در حالی است که در سال ۲۰۲۰ و در بحبوحه پاندمی کرونا، این آمار تنها ۴ درصد بود. وخامت اوضاع به حدی است که نزدیک به ۱۶ درصد از پاسخدهندگان برای تأمین مایحتاج خود به اعانهها و کمکهای غذایی مردمی وابسته شدهاند.
۲. ضربه سنگین به طبقات کمدرآمد و محروم
بر اساس آمارهای بانک مرکزی نیویورک، این بحران بیشترین آسیب را به خانوادههای دارای تحصیلات کمتر، قشر کمدرآمد و خانوارهایی با فرزندان کوچک وارد کرده است. در میان خانوادههایی با درآمد زیر ۵۰ هزار دلار، نزدیک به ۲۰ درصد مجبور به تحمل گرسنگی یا حذف وعدههای غذایی شدهاند؛ آماری که در سال ۲۰۲۰ برای این دهک درآمدی کمتر از ۷ درصد ثبت شده بود و نشاندهنده سقوط شدید قدرت خرید طبقات ضعیف است.
۳. انفجار قیمت سوخت در پی جنگ
اگرچه نظرسنجی اولیه دقیقاً پیش از آغاز رسمی جنگ علیه ایران در ۲۸ فوریه انجام شده بود، اما تداوم و تشدید جنگ بار مالی سنگینی را به واسطه جهش قیمت بنزین بر مردم تحمیل کرده است. قیمت بنزین از میانگین ۲.۹۲ دلار در هر گالن در اوایل فوریه، به ۳.۷۰ دلار در مارس و در نهایت به میانگین چشمگیر ۴.۵۰ دلار در ماه مه ۲۰۲۶ رسیده است؛ امری که خانوادهها را مجبور کرده برای تأمین هزینه سوخت رفتوآمد به محل کار، از بودجه خرید مواد غذایی خود بزنند.
۴. هجوم بیسابقه مردم به بانکهای غذا
مدیران نهادهای حمایتی مانند بانک غذای «گولدن هاروست» در جورجیا و «کامیونیتی فود بانک» در آلاباما تأیید میکنند که میزان مراجعات مردم عادی و کودکان به شدت افزایش یافته است. در برخی مناطق، مردم برای دریافت سهمیه غذایی از شب قبل حرکت کرده و صفهای طویلی به طول ۲ تا ۳ مایل تشکیل میدهند و مجبورند شب را در خودروهای خود سپری کنند؛ وضعیتی که سازمانهای حمایتی را ناچار به تغییر مکان به ساختمانهای بزرگتر برای پاسخگویی به تقاضا کرده است.
۵. وابستگی فزاینده به کمکهای دولتی (برنامه SNAP)
تحقیق بانک مرکزی نیویورک نشان میدهد که شمار متقاضیان برنامه کمک تغذیه تکمیلی دولت امریکا (SNAP) رشد بیسابقهای داشته است. در حال حاضر نزدیک به ۱۸ درصد از کل خانوادههای امریکایی از این بنهای غذایی استفاده میکنند، در حالی که این رقم در سال ۲۰۲۰ حدود ۱۰.۶ درصد بود. همچنین بیش از ۳۸درصد از خانوادههای کمدرآمد اکنون تحت پوشش این برنامه هستند که نسبت به سهم ۲۲ درصدی شش سال پیش، جهش بزرگی را نشان میدهد.
۶. اقتصاد کاملاً قطبیشده
این گزارش تأیید میکند که اقتصاد امریکا کاملاً قطبی یا اصطلاحاً «کیشکل» شده است؛ در نیمه بالایی این الگو، ثروتمندان و افراد تحصیلکرده به لطف رشد بیپایان بازار بورس، ارزش بالای املاک و کاهش اقساط وامهای مسکن، ثروت خالصی را تجربه میکنند، در حالی که در نیمه پایینی، بخش عظیمی از طبقه متوسط و ضعیف جامعه با ناامنی اقتصادی شدید و ریاضت معیشتی دستوپنجه نرم میکنند.
