پایگاه خبری تحلیلی انتخاب (Entekhab.ir) :
جنگ سوم و تجاوز نظامی اخیر آمریکا به ایران وارد روز چهل و یکم شد. در حالی که از روز آتش بس نقض شده میان دو کشور ۱۳۶ روز میگذرد، مقامات آمریکایی بر اتخاذ فشارهای اقتصادی بیشتر بر ایران متمرکز شدهاند تا به ادعای آنها، محاسبات تهران درمورد توافق، تغییر کند.
تحولات مربوط به جنگ، آتش بس و مذاکره در روز گذشته را از لینک زیر بخوانید.
در روز چهلم جنگ سوم چه گذشت؟(۲۹ مرداد ۱۴۰۵)/ ادعای ونس: فشارهای اقتصادی بر ایران، محاسبات آنها را درباره نوع توافق، تغییر میدهد/ اکنون وارد مرحله جدیدی شدهایم که در آن مؤثرترین ابزار ما، «فشار اقتصادی» است/ ادعای وزیر خزانهداری آمریکا: اگر حداکثر فشار اقتصادی را علیه ایران اعمال کنیم، احتمالا شاهد ازسرگیری گسترده جنگ نخواهیم بود/ عمان: عبور ایمن از تنگه هرمز به امنیت و شکوفایی کل منطقه مرتبط است
اخبار مربوط به روز چهل و یکم جنگ سوم و روز صد و سی و چهارم آتش بس (۳۰ مرداد ۱۴۰۵) به شرح زیر است:
یمن: از عبور ۴۸ کشتی متعلق به عربستان در بابالمندب جلوگیری کردیم؛ ۸ نفتکش را هم هدف قرار دادیم ۱۴۰۵/۰۵/۲۹ - ۲۳:۲۵
سخنگوی دولت یمن اعلام کرد نیروهای مسلح این کشور با جلوگیری از عبور ۴۸ کشتی از دریای سرخ و دریای عرب و هدف قرار دادن هشت کشتی نفتی دیگر، موفق شدهاند محاصره دریایی کاملی علیه عربستان اعمال کنند. ادعای ونس: فشارهای اقتصادی بر ایران، محاسبات آنها را درباره نوع توافق با ما، تغییر میدهد/ اکنون وارد مرحله جدیدی شدهایم که در آن مؤثرترین ابزار ما، «فشار اقتصادی» است ۱۴۰۵/۰۵/۲۹ - ۲۲:۴۵ جی دی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا ادعا کرد: ما به لطف تلاشهای گسترده و طاقتفرسایی که ارتش ما و کارکنان بخش تجاری انجام دادهاند، توانستهایم مقادیر زیادی نفت و گاز را از طریق تنگه هرمز منتقل کنیم. آنچه محقق شده، با وجود اینکه نیاز داریم حجم بیشتری از انرژی از تنگه هرمز عبور کند، یک موفقیت بزرگ محسوب میشود.
وی گفت: تنگه هرمز اصلیترین اهرم فشاری است که ایران در اختیار دارد. ما به ادامه این رویکرد ادامه خواهیم داد، زیرا معتقدیم این بهترین راه برای دستیابی به هدف نهایی در نهایت است.
او مدعی شد: با وجود تیراندازیهای ایران به کشتیهای تجاری، توانستهایم خروج مقادیر زیادی نفت و گاز از طریق تنگه هرمز را تضمین کنیم. ما باید عبور مقادیر بیشتری از محمولههای انرژی از طریق تنگه هرمز را تضمین کنیم. اگر بتوانیم حجم کافی از نفت و گاز را از تنگه هرمز منتقل کنیم و همزمان ایرانیها را به دلیل هدف قرار دادن کشتیهای تجاری مجازات کنیم، این امر فشار اقتصادی قابلتوجهی بر آنها وارد خواهد کرد.
ونس ادعا کرد: فشارهای اقتصادی بر ایران، محاسبات آنها را درباره نوع توافق یا ترتیباتی که مایلاند با ما منعقد کنند، تغییر میدهد. فشارهای اقتصادی باعث خواهد شد ایران به این فکر کند که آیا میخواهد اقتصادش برای همیشه در وضعیت خفگی باقی بماند یا ترجیح میدهد روابط بهتری با غرب ایجاد کند.
معاون ترامپ مدعی شد: اگر ایران بر تیراندازی به کشتیها اصرار داشته باشد، ما تمام تلاش خود را برای جلوگیری از آن انجام خواهیم داد. ما تا حد زیادی موفق شدهایم عملیات تیراندازی ایران علیه کشتیهای تجاری در تنگه هرمز را متوقف کنیم. اکنون وارد مرحله جدیدی شدهایم که در آن، مؤثرترین ابزار ما فشار اقتصادی است که میتوانیم بر آنها اعمال کنیم.
ونس مدعی شد: اکنون در مرحله جدیدی قرار داریم و توانمندیهای نظامی متعارف ایران را از بین بردهایم و فشارهای عظیمی بر پایه صنعتی آنها که برای تولید تسلیحات مورد استفاده قرار میگیرد، وارد کردهایم. این مرحله به توازن دقیقی نیاز دارد؛ زیرا در حالی که ما بر آنها فشار اقتصادی وارد میکنیم، آنها نیز تلاش خواهند کرد فشار مشابهی بر ما وارد کنند. هفتههای گذشته ثابت کرد که ایرانیها فشار این اقدامات را بسیار بیشتر از آنچه ما احساس کردیم، متحمل شدهاند.
به گزارش سرویس بینالملل جماران، «واشنگتنپست» در گزارشی به نقل از مقامهای عربی و غربی نوشت نارضایتی از واشنگتن در کشورهای حاشیه خلیج فارس رو به افزایش است و متحدان آمریکا نگراناند که دونالد ترامپ نتواند دیپلماسی لازم برای پایان دادن به جنگ و دستیابی به صلح با ایران را مدیریت کند.
بر اساس این گزارش، پس از ماهها درگیری و ادامه حملات موشکی و پهپادی ایران و نیروهای همسو با تهران، عربستان سعودی، امارات متحده عربی، قطر، کویت و بحرین اکنون در نارضایتی از نحوه مدیریت بحران از سوی دولت آمریکا اشتراک نظر بیشتری پیدا کردهاند. حتی در برخی از این کشورها بحثهایی درباره فایده ادامه میزبانی از تأسیسات و پایگاههای بزرگ نظامی آمریکا شکل گرفته است.
یکی از مقامهای کشورهای خلیج فارس در گفتوگو با واشنگتنپست گفت: «ترامپ این جنگ را آغاز کرد و ما بهای آن را میپردازیم.» به گفته این مقام، خشم از آمریکا از زمان حملات آمریکا و اسرائیل به ایران در ماه فوریه به بالاترین سطح خود رسیده است.
وابستگی به آمریکا؛ در کنار افزایش بیاعتمادی
با وجود افزایش نارضایتی، کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس همچنان به آمریکا بهعنوان یکی از اصلیترین شرکای امنیتی و تأمینکنندگان تسلیحات خود وابستهاند. قطر و بحرین نیز میزبان پایگاههای بزرگ نظامی ایالات متحده هستند.
با این حال، نگرانی از سیاست واشنگتن برخی دولتهای منطقه را به بررسی ترتیبات و شراکتهای امنیتی تازه سوق داده است. تحلیلگران معتقدند این روند دستکم در کوتاهمدت به معنای دگرگونی کامل نظم امنیتی منطقه نیست، اما نشان میدهد کشورهای خلیج فارس در حال بررسی گزینههایی برای کاهش وابستگی مطلق به آمریکا هستند.
یک مقام ارشد اروپایی، توافق دفاعی متقابل اخیر میان عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان را «پیامی به آمریکا» توصیف کرد و گفت این توافق نشان میدهد سه کشور قدرتمند مسلمان سنی در تلاشاند شرکای امنیتی و دفاعی خود را متنوع کنند؛ زیرا از نگاه آنها «آمریکا بهتنهایی کافی نیست».
در مقابل، یک مقام کاخ سفید این ارزیابیها را رد کرد و گفت ترامپ روابط «فوقالعادهای» با شرکای آمریکا در خلیج فارس دارد و واشنگتن از پیش از آغاز عملیات علیه ایران، بهطور مستمر با متحدان منطقهای خود در تماس بوده است.
«آمریکا ما را ناامنتر کرده است»
«فراس مقصد»، مدیر بخش خاورمیانه و شمال آفریقا در گروه اوراسیا، به واشنگتنپست گفت نارضایتی در میان متحدان آمریکا از همان ابتدای جنگ وجود داشته و بسیاری از آنها احساس میکنند ناخواسته وارد درگیریای شدهاند که ترامپ اکنون برای پایان دادن به آن با مشکل روبهرو است.
«آنا جیکوبز» از مؤسسه کشورهای عرب خلیج فارس در واشنگتن نیز گفت اعتماد به ایالات متحده از زمان آغاز جنگ کاهش یافته است و متحدان آمریکا احساس میکنند عملکرد واشنگتن در منطقه آنها را «کمتر امن» کرده است.
با این حال، یک دیپلمات غربی مستقر در منطقه تأکید کرد این تحولات الزاماً به معنای چرخشی بنیادین علیه آمریکا نیست. به گفته او، حتی پیش از جنگ نیز حضور نظامی آمریکا در کشورهای منطقه با اشتیاق کامل پذیرفته نمیشد و بیشتر بهعنوان «یک شر ضروری» دیده میشد؛ اما اکنون حتی ضرورت این حضور نیز بیش از گذشته مورد پرسش قرار گرفته است.
عربستان زیر فشار جنگ
عربستان سعودی در هفتههای اخیر با فشارهای امنیتی بیشتری مواجه شده است. این کشور علاوه بر حملات ایران و گروههای عراقی همسو با تهران، هدف حملات حوثیهای یمن نیز قرار گرفته است.
به نوشته واشنگتنپست، حوثیها بارها زیرساختهای انرژی عربستان را هدف قرار داده و تلاش کردهاند عبور و مرور در تنگه بابالمندب در ورودی دریای سرخ را مختل کنند. از سوی دیگر، پس از بستهشدن تنگه هرمز در روزهای ابتدایی جنگ، عربستان برای بخش مهمی از صادرات نفت خود بیش از گذشته به بنادر دریای سرخ وابسته شده است.
رؤیای «پیروزی سریع» رنگ باخت
واشنگتنپست مینویسد نگاه رهبران کشورهای خلیج فارس به جنگ نیز طی ماههای گذشته تغییر کرده است. عمان از آغاز مخالف جنگ بود، اما عربستان سعودی، امارات و بحرین در مقاطعی موضع متفاوتی داشتند.
یک دیپلمات غربی به این روزنامه گفته است نیروهای امارات طی ماههای گذشته حملاتی علیه خاک ایران انجام دادهاند و نیروهای سعودی نیز در واکنش به حملات گروههای همسو با تهران از خاک عراق، دست به حملات متقابل زدهاند.
یک مقام ارشد اروپایی درباره محاسبات اولیه ریاض و ابوظبی گفت این کشورها را نمیتوان کاملاً حامی جنگ دانست، اما در آغاز نیز بهطور کامل با آن مخالف نبودند. از نگاه آنها، اگر جنگ به یک پیروزی سریع و قاطع منجر میشد، نتیجه آن میتوانست برایشان سودمند باشد.
اما این محاسبه در آستانه نخستین دور مذاکرات ایران و آمریکا در ماه آوریل تغییر کرد؛ زمانی که به گفته این مقام، مشخص شد حکومت ایران سقوط نخواهد کرد و تهران نیز حاضر نیست تنگه هرمز را بازگشایی کند.
نگرانی از رفتوبرگشتهای ترامپ
«بدر السیف»، استادیار تاریخ دانشگاه کویت، گفت بیثباتی و تغییر مداوم مواضع ترامپ طی ماههای گذشته نگرانی کشورهای خلیج فارس را تشدید کرده است.
به گفته او، حتی پیش از این تغییر مواضع نیز راهبرد روشنی درباره نحوه پایان دادن به بحران وجود نداشت. السیف با اشاره به تفاهمنامهای که در ماه ژوئن میان ایران و آمریکا شکل گرفت، آن را ناکافی دانست و گفت این تفاهم نتوانست نگرانیهای اصلی کشورهای عرب خلیج فارس، از جمله برنامه موشکهای بالستیک ایران و حمایت تهران از گروههای همسو در منطقه را برطرف کند.
او تأکید کرد شروط مطرحشده در آن توافق با خواستههای کشورهای خلیج فارس همخوانی نداشت و همین مسئله یکی از عوامل از بین رفتن سریع آن بود.
«نمیتوانیم به آمریکا نه بگوییم»
با وجود همه این نارضایتیها، کشورهای خلیج فارس در حال حاضر جایگزین فوری و قابل اتکایی برای شراکت امنیتی چند دههای خود با ایالات متحده ندارند.
یکی از مقامهای منطقه به واشنگتنپست گفت ادامه جنگ عملاً این کشورها را مجبور میکند حتی بیش از گذشته بر همکاری امنیتی با واشنگتن تکیه کنند.
او در توصیف این وضعیت گفت: «هر کاری که انجام دهیم، نمیتوانیم به آمریکا نه بگوییم.»
«داگلاس سیلیمان»، سفیر پیشین آمریکا در کویت و عراق در دولتهای باراک اوباما و دونالد ترامپ، نیز گفت در سفر اخیر خود به منطقه نارضایتی قابلتوجهی از واشنگتن مشاهده کرده است؛ هرچند همزمان طی هفتههای اخیر خشم از تهران نیز به دلیل ادامه حملات به زیرساختهای منطقه و خودداری از بازگشایی تنگه هرمز افزایش یافته است.
سیلیمان وضعیت فعلی را نوعی «تناقض عجیب» توصیف کرد: دولتها و افکار عمومی منطقه از آمریکا به دلیل آغاز جنگ ناراضیاند، اما برای تأمین تجهیزات، مهمات و اطلاعات نظامی همچنان به همان کشور وابسته هستند.
پیامدهای اقتصادی جنگ در راه است
تداوم جنگ تنها یک چالش امنیتی برای کشورهای خلیج فارس نیست و میتواند هزینههای اقتصادی فزایندهای نیز به آنها تحمیل کند.
در شرایط عادی نیز فعالیت اقتصادی، گردشگری و رویدادهای منطقه در ماههای بسیار گرم تابستان کاهش مییابد، اما از پاییز و با خنکتر شدن هوا، کشورهای خلیج فارس وارد یکی از مهمترین دورههای سال برای گردشگری، تجارت و برگزاری رویدادهای بینالمللی میشوند.
امسال اما کنفرانسها، نشستهای سران، جشنوارهها و رقابتهای فرمول یک که از اکتبر تا دسامبر بخش مهمی از تقویم اقتصادی و تبلیغاتی منطقه را تشکیل میدهند، تحت تأثیر ادامه ناامنی با ابهام روبهرو شدهاند.
یک دیپلمات غربی گفت دهمین دوره «ابتکار سرمایهگذاری آینده» عربستان سعودی که اواخر اکتبر برگزار میشود و به «داووس در صحرا» شهرت دارد، میتواند نخستین آزمون جدی برای سنجش میزان آمادگی مقامهای بلندپایه و مدیران شرکتهای بزرگ بینالمللی برای سفر به منطقه در شرایط جنگی باشد.
خشم از واشنگتن، نگرانی از تهران
گزارش واشنگتنپست در نهایت تصویری پیچیده از وضعیت کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس ارائه میدهد: دولتهایی که از طولانیشدن جنگ و نحوه مدیریت آن توسط ترامپ ناراضیاند، از ادامه حملات ایران نیز خشمگین هستند و در عین حال، برای مقابله با تهدیدهای امنیتی همچنان به آمریکا وابسته ماندهاند.
در آغاز جنگ، برخی پایتختهای عربی امیدوار بودند درگیری بهسرعت به یک نتیجه قطعی برسد؛ اما با گذشت ماهها، نه ایران فروپاشیده، نه تنگه هرمز به شرایط عادی بازگشته و نه واشنگتن توانسته راهحلی پایدار برای پایان دادن به بحران ارائه کند.
همین وضعیت، شکاف میان انتظارات اولیه کشورهای خلیج فارس و واقعیت یک جنگ فرسایشی را عمیقتر کرده و پرسشهایی تازه درباره قابل اتکا بودن راهبرد امنیتی آمریکا در منطقه به وجود آورده است.
پایگاه خبری تحلیلی انتخاب (Entekhab.ir) :
عبدالله رمضانزاده، سخنگوی دولت اصلاحات به اقدام توهینآمیز رئیس مجلس عراق که نقشه خلیج فارس را با نام جعلی منتشر کرده بود، واکنش نشان داد.
به گزارش انتخاب، رمضانزاده در شبکه اجتماعی «ایکس» نوشت: «کاش آن زمان که آدمخواران داعش قصد تجزیه عراق را داشتند ما با اعزام نیرو و تجهیزات از این امر جلوگیری نمیکردیم تا امروز سیاستمداران آن کشور گستاخ نشوند و پایشان را از گلیمشان درازتر نکنند!»
