مارکو روبیو بهعنوان ارشدترین دیپلمات آمریکا، میتوانست مسوول رسیدگی به چالشهای سیاست خارجی این کشور در سراسر جهان باشد. اما با طولانی شدن جنگ علیه ایران، بروز بنبست جدی در درگیری میان رژیم اسرائیل و حماس و ادامه جنگ اوکراین، به نظر میرسد او از نقش و مسوولیت خود در قبال مهمترین بحرانهایی که آمریکا با آنها روبهروست، عقب نشسته است.
در عوض، روبیو نفوذ خود را در نیمکره غربی به کار گرفته و هدایت دیپلماسی آمریکا در قبال ونزوئلا و کوبا را بر عهده داشته است. موضوع کوبا برای او اهمیت شخصی عمیقی دارد زیرا فرزند مهاجران کوبایی است.
روبیو طی یک سال گذشته کارزار «فشار حداکثری» علیه این جزیره کمونیستی به راه انداخته، اقتصاد آن را با تحریمها تحت فشار شدید قرار داده و گزارشی ۱۰۰ صفحهای از وزارت امور خارجه آمریکا درباره تلاشهای جاسوسی و نفوذی که امنیت ملی آمریکا را تهدید میکند، منتشر کرده است.
اماسانبیسی نوشت: برخلاف بیانیههای مربوط به تحریمها و اقدامات علیه ایران که بیشتر آنها به سخنگوی وزارت امور خارجه نسبت داده میشود، روبیو تقریبا نام خود را پای تمامی اقدامات وزارت امور خارجه در ارتباط با کوبا گذاشته است. همچنین روبیو پس از عملیات نظامی برای ربایش نیکلاس مادورو رئیسجمهوری پیشین ونزوئلا، با افتخار در کنار دونالد ترامپ رئیسجمهوری آمریکا، در نشست خبری حاضر شد، اما بلافاصله پس از حمله مشترک آمریکا و رژیم اسرائیل به ایران، در هیچیک از حضورهای مهم و علنی دیده نشد.
بر اساس برنامههای علنی روبیو که همزمان مشاور امنیت ملی نیز هست، او در بیشتر روزها در نشستها و جلسات توجیهی کاخ سفید شرکت میکند و به ترامپ دسترسی مستقیم دارد. اما او همیشه برای انجام حضوری دیپلماسی آمریکا در مهمترین بحرانهای این کشور اعزام نمیشود.
در عوض، ترامپ اغلب برای این کار به افراد دیگری روی میآورد.
جرد کوشنر داماد ترامپ، این هفته به مصر و اراضی اشغالی سفر کرد و با رهبران حماس و رژیم اسرائیل دیدار داشت تا طرح خلع سلاح و بازسازی غزه، موسوم به «هیات صلح» ترامپ، را نجات دهد.
کوشنر که شهروند عادی و فاقد هرگونه سمت در دولت آمریکا است، به همراه استیو ویتکاف فرستاده ویژه آمریکا، هدایت پرونده غزه و همچنین مذاکرات صلح با ایران را بر عهده داشتهاند؛ مذاکراتی که از جمله به میانجیگری برای توافق تفاهم ۱۴ بندی با ایران در ماه ژوئن(خردادماه) منجر شد، اما این توافق از آن زمان فروپاشیده است.
مقامهای پیشین وزارت امور خارجه آمریکا گفتند این کشور در موقعیت بهتری قرار میگرفت اگر وزیر امور خارجه، با استفاده از تخصص دیپلماتهای حرفهای وزارتخانه و دفاتر منطقهای آن، مسوولیت هدایت تمامی چالشهای سیاست خارجی آمریکا را بر عهده میداشت، نه اینکه ظاهرا فقط پروندههایی را دنبال کند که شخصا یا از نظر سیاسی به آنها علاقهمند است.
آرون دیوید میلر مذاکرهکننده پیشین وزارت امور خارجه آمریکا گفت: من برای ۶ وزیر امور خارجه کار کردهام. هیچکدام از آنها در مواجهه با شدیدترین و بزرگترین بحران دولت ترامپ در حوزه سیاست خارجی، هرگز نمیپذیرفتند که به طور عملی کنار بنشینند یا چنین تصور شود که در صحنه حضور ندارند.
میلر که عضو ارشد بنیاد کارنگی برای صلح بینالمللی است و با دولتهای جمهوریخواه و دموکرات همکاری و از هر دو حمایت کرده است، سپردن مسوولیت چنین درگیریهای مهمی به فرستادگان ویژهای که به طور مستقیم به رئیسجمهوری گزارش میدهند، به جای مدیریت آنها توسط وزیر امور خارجه را «غیرعادی» توصیف کرد.
با این حال، میلر گفت حتی برای بهترین مذاکرهکنندگان نیز حل بحرانهای ایران، غزه و جنگ روسیه و اوکراین «کار بسیار دشواری» خواهد بود، اما مشکل فراتر از روبیو است؛ فردی که به گفته او «مسائلی را که میخواهد در آنها دخالت داشته باشد، گزینش میکند.»
میلر گفت: «مشکل به هسته و ساختار ناکارآمد تصمیمگیری در حوزه امنیت ملی بازمیگردد که این دولت ایجاد کرده است.» او همچنین به اعزام مقطعی جیدی ونس معاون رئیسجمهوری آمریکا، برای رسیدگی به موضوع ایران اشاره کرد و افزود: «به نظر من، اینکه ترامپ صلاح دیده بهترین دوست و دامادش را برای هدایت و مذاکره درباره سه مورد از دشوارترین مناقشات نظام بینالمللی اعزام کند، خود گواهی بر میزان ناکارآمدی این ساختار است و نتایج آن نیز، به نظر من، کاملا قابل پیشبینی است.»
دیوید شنکر معاون پیشین وزیر امور خارجه آمریکا در امور خاور نزدیک در نخستین دوره ریاستجمهوری ترامپ، گفت اتکای ترامپ به فرستادگان منتخب خود به جای دیپلماتهای آمریکایی در بلندمدت روابط آمریکا با بسیاری از کشورها را تضعیف خواهد کرد.
شنکر گفت: دولتهای خارجی دیگر به کانالهای ارتباطی خود با وزارت امور خارجه متکی نیستند، زیرا وزارتخانه از روند تصمیمگیری کنار گذاشته شده است. فکر میکنم این مساله در مجموع روابط دوجانبه را تضعیف میکند. این روابط عمق کمتری پیدا میکند و در سطح یک دولت خاص بسیار قدرتمند است، اما از نظر نهادی تضعیف میشود.
