درحالی که مهاجرت شهروندان آفریقایی به جنوب اروپا طی یک دهه گذشته روندی فزاینده داشته، روزهای اخیر شاهد یکی از بزرگترین موجهای مهاجرتی در منطقه مدیترانه بوده است. بر اساس گزارش روز پنجشنبه رسانهها، حدود ۵۰ هزار شهروند مراکشی تنها طی ۲۴ ساعت وارد شهر سئوتا، منطقه خودمختار اسپانیا شدند، رخدادی که نه تنها دولت مادرید، بلکه کل اروپا را غافلگیر کرد.
در این رابطه، منابع خبری از بسته شدن گذرگاه مرزی بنی انصار، تنها معبر فعال میان اسپانیا و مراکش در منطقه ملیلیه، به دنبال تلاش مهاجران برای ورود غیرقانونی خبر دادند. بر اساس گزارش خبرگزاری EFE، نیروهای امنیتی اسپانیا مجبور شدند چندین مورد تلاش برای ورود غیرقانونی مهاجران به خاک این کشور را دفع کنند و نیروهای پلیس در این گذرگاه و سایر بخشهای مرزی مستقر شدهاند. فرناندو گرانده مارلاسکا، وزیر کشور اسپانیا، در مصاحبه با شبکه اسپانیایی لاسِستا اذعان کرد که مقامات با «وضعیتی فوقالعاده و استثنایی» مواجه هستند. ما داریم این اوضاع را با همان امکاناتی که بهطور دائمی در آنجا مستقر کردهایم، مدیریت میکنیم. در این میان، وزارت کشور اسپانیا از توافق میان این کشور و مراکش برای تسریع روند اخراج مهاجرانی که بهطور غیرقانونی وارد منطقه تحت حاکمیت اسپانیا در سئوتا، واقع در سواحل شمال آفریقا شدهاند، خبر داد.
پدرو سانچز، نخستوزیر اسپانیا، اعلام کرد که دولت پس از هجوم هزاران مهاجر از مراکش، همه منابع موجود را بسیج میکند، با مقامات مغربی و بینالمللی همکاری میکند و اقداماتی را برای بازگرداندن هرچه سریعتر اوضاع به حالت عادی انجام میدهد. به گزارش یورونیوز، خوان خسوس ویواس، رئیس دولت محلی سئوتا، به خبرنگاران گفت: طی چند روز گذشته، بیش از ۱۵۰۰ مهاجر، شامل بزرگسالان و افراد زیر سن قانونی، از طریق دریا به سئوتا رسیدهاند. مراکز پذیرش مهاجران کاملاً از کار افتاده و ظرفیتشان تکمیل شده است. وی افزود که پیش از این نیز مهاجرانی در تلاش برای این عبور جان خود را از دست دادهاند و تاکید کرد که در سال گذشته، ۶۰جسد در دریا مشاهده شده است. به گفته کنشگران در مراکش و سئوتا، بیشتر افرادی که این مسیر را امتحان میکنند، شهروندان مراکش هستند، همراه با تعداد کمی الجزایری که در مراکش زندگی میکردند و تلاش داشتند به اروپا مهاجرت کنند.
سئوتا تنها مرز زمینی اتحادیه اروپا در شمال آفریقا است و بسیاری از مهاجران آن را دروازه ورود به اروپا میدانند. بیکاری، مشکلات اقتصادی و امید به دستیابی به فرصتهای شغلی در اروپا از مهمترین عوامل این موج مهاجرت عنوان شده است. به گزارش آسوشیتدپرس، برخی گزارشها حاکی از آن است که پس از یک رأی قضایی در اسپانیا درباره محدودیت اخراج فوری برخی مهاجران، این تصور در میان بسیاری از افراد شکل گرفت که امکان ماندن در سئوتا یا درخواست پناهندگی آسانتر شده است.
برخی گزارشها با اشاره به سوابق تنش میان رباط و مادرید، این احتمال را مطرح کردهاند که کاهش کنترل مرزی از سوی مراکش میتواند اهرمی برای اعمال فشار سیاسی بر اسپانیا باشد. مشابه چنین وضعیتی در بحران مهاجرتی سئوتا در سال ۲۰۲۱ نیز مطرح شده بود، ولی با این حال تاکنون مدرک رسمی و قطعی برای اثبات نقش مستقیم دولت مراکش در موج اخیر منتشر نشده است.
تنش مادرید- رم
عدم کنترل مرزها برای ورود مهاجران آفریقایی سبب شده برخی دولتهای اروپایی از مواضع مادرید به شدت انتقاد کنند. در این میان، آنتونیو تاجانی، وزیر خارجه ایتالیا، در پیامی با تاکید بر اینکه مهاجرت نامنظم و کنترلنشده تهدیدی برای امنیت ملی است، از تعلیق اسپانیا از منطقه شینگن حمایت کرد. تاجانی در پیامی در حساب کاربری خود در رسانه اجتماعی ایکس نوشت: من از بسته شدن منطقه شینگن با اسپانیا حمایت میکنم و به اقدامهای ماتئو پیانتهدوسی، وزیر کشور ایتالیا، کاملاً اعتماد دارم. وی افزود: مهاجرت نامنظم و کنترلنشده تهدیدی برای امنیت ملی است. جورجیا ملونی، نخستوزیر دست راستی ایتالیا، نیز در پیامی در واکنش به ورود گسترده مهاجران غیرقانونی به شهر سئوتا اسپانیا گفته بود که این موضوع تهدیدی جدی برای امنیت مرزهای اروپا است. در همین راستا، خوزه مانوئل آلبارس، وزیر خارجه اسپانیا، در پیامی با محکوم کردن حمایت ایتالیا از تعلیق احتمالی مادرید از منطقه شینگن اعلام کرد که دستور احضار سفیر این کشور را صادر کرده است. آلبارس در پیام خود در واکنش به اظهارات تاجانی، او را به عوامفریبی برای منافع حزبی متهم کرد. به گزارش اسپوتنیک، «اتحادیه اروپا نیز در بحبوحه موج سرازیر شدن مهاجران به سمت این قاره از طریق دریای مدیترانه، با طرح تأسیس یک مرکز هماهنگی نجات دریایی در شهر بنغازی در شرق لیبی موافقت کرد».
اروپاییها از زمان آغاز جنگ داخلی سوریه و موج گسترده مهاجرت میلیونها پناهجو به قاره سبز، همواره در پی بازنگری در قوانین مهاجرتی و اعمال محدودیتهای بیشتر برای ورود اتباع خارجی بودهاند. افزایش فشار بر خدمات عمومی و نگرانیهای امنیتی باعث شده که مسئله مهاجرت به یکی از مهمترین چالشهای سیاسی اتحادیه اروپا تبدیل شود. لازم به ذکر است که جوزف بورل، مسئول پیشین سیاست خارجی اتحادیه اروپا، در اکتبر ۲۰۲۲ با تشبیهی جنجالبرانگیز، در اظهاراتی نژادپرستانه گفته بود: «اروپا یک باغ است. ما بهترین ترکیب آزادی سیاسی، رفاه اقتصادی و انسجام اجتماعی را ساختهایم و بقیه جهان یک جنگل است و جنگل میتواند به باغ حمله کند». اکنون و همزمان با بحران سئوتا، این نگرانی وجود دارد که برخی جریانهای سیاسی در اروپا با بهرهبرداری از موج جدید مهاجرت و برجستهسازی تهدیدات ناشی از آن، زمینه را برای اعمال محدودیتهای بیشتر بر ورود پناهجویان و تشدید سیاستهای مهاجرتی فراهم کنند.
