جوان آنلاین: پرونده «قلعه الموت و استحکامات وابسته» طی روزهای اخیر بهعنوان سیامین اثر میراث فرهنگی ملموس ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو جای گرفت تا برگ زرین دیگری بر افتخارات تمدنی این سرزمین افزوده شود. این مجموعه تاریخی با دارا بودن چهارمعیار از معیارهای ششگانه یونسکو، ظرفیتی منحصربهفرد را به نمایش گذاشته که آن را در ردیف میراث شاخصی، چون پاسارگاد، تختسلیمان و گنبد سلطانیه قرار میدهد. آنچه الموت را در میان آثار ثبتشده ایران متمایز میکند، ماهیت شبکهای و زنجیرهوار آن است. این پرونده نه یک بنای منفرد، بلکه مجموعهای از هفت دژ راهبردی شامل قلعههای الموت، لمبسر، نویذرشاه، شمسکلایه، شیرکوه، قسطینلار و ایلان را در بر میگیرد. این ثبت جهانی در حالی رخ داد که پیشتر در سال ۱۴۰۰، چشمانداز فرهنگی الموت در فهرست میراث جهان اسلام (آیسسکو) به ثبت رسیده بود و کالبد اصلی آن نیز از سال ۱۳۸۱ در فهرست آثار ملی ایران قرار داشت.
چهلوهشتمین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو از ۲۹ تیر تا ۷ مرداد ۱۴۰۵ در شهر بوسان جمهوری کره، به مدت ۱۰ روز میزبان ۳ هزار نماینده از ۱۹۶ کشور جهان بود تا ۳۰پرونده جدید را برای ورود به تالار افتخارات بشری بررسی کند. در نخستین روز این رویداد که برای اولین بار به میزبانی کره جنوبی برگزار شد، «اعلامیه بوسان» با هدف مقابله با تهدیداتی نظیر تغییرات اقلیمی و درگیریهای مسلحانه به تصویب رسید. سرانجام در روز ۴مردادماه، هیئت ارزیابی یونسکو با رأی مثبت خود، الموت را که به معنای «آشیانه عقاب» است و قدمتی هزارو۱۶۲ ساله دارد، جهانی کرد. این دژ که در ارتفاع ۲هزارو۱۶۳ متری از سطح دریا و در ۱۰۵کیلومتری قزوین واقع شده، نه تنها یکی از مستحکمترین دژهای نظامی، بلکه روایتگر دوران پرفرازونشیبی از تاریخ ایران است. ثبت جهانی این اثر، آغاز مرحلهای نوین از حفاظت علمی و بهرهگیری از تجارب بینالمللی، مشابه آنچه در دهه ۷۰ برای چغازنبیل رخ داد؛ خواهد بود.
ریشه نام رازآلود الموت
واژه «الموت» از دو بخش «اله» و «اموت» تشکیل شده و در منابع تاریخی و گویش محلی، برای هر دو جزء معناهای روشنی ذکر شده است. «اله» در زبان مردم رودبار الموت و نیز نزد ساکنان گیلان و مازندران، به معنای «عقاب» است و این کاربرد هنوز هم در گفتار محلی و نام برخی …
