پویش «یکدل برای ایران؛ CNG رایگان برای مردم ایران» در شرایطی آغاز شده است که مدیریت مصرف انرژی، بهویژه در بخش حملونقل، به یکی از محورهای اصلی سیاستگذاری سوخت تبدیل شده است و بیش از یک هزار جایگاه CNG در سراسر کشور با مشارکت داوطلبانه در این طرح، امکان دریافت رایگان گاز طبیعی فشرده را برای دارندگان خودروهای دوگانهسوز فراهم کردهاند و به گفته کارشناسان، این اقدام ظرفیت گسترده شبکه موجود را در اختیار یک برنامه ملی قرار داده و از طریق افزایش دسترسی به سوخت گاز، استفاده از این حامل انرژی را در ناوگان سبک و عمومی تسهیل کرده است.
گاز طبیعی فشرده به دلیل برخورداری کشورمان از ذخایر گسترده گاز و وجود زیرساختهای گسترده عرضه، جایگاه مهمی در سبد سوخت حملونقل دارد و خودروهای دوگانهسوز نیز امکان تغییر میان دو نوع سوخت را در اختیار دارند و همین ویژگی، ظرفیت قابل توجهی برای مدیریت تقاضای سوخت ایجاد میکند و هرچه استفاده از ظرفیت CNG در این خودروها افزایش پیدا کند، امکان تنظیم بهتر مصرف سوخت در سطح ملی فراهم میشود و شبکه انرژی از انعطاف بیشتری برخوردار خواهد شد.
جایگاه این موضوع به تعداد بالای خودروهای دوگانهسوز و گستردگی جایگاههای CNG محدود نمیشود و صنعت CNG شبکهای گسترده از جایگاهها، تجهیزات و نیروی انسانی ایجاد کرده است که در بسیاری از شهرها و محورهای مواصلاتی کشور فعال هستند و استفاده از این ظرفیت در مقاطع حساس، بدون نیاز به ایجاد زیرساخت جدید، سرعت اجرای برنامههای مدیریت مصرف را افزایش میدهد.
عرضه رایگان CNG در قالب این پویش، هزینه استفاده از این سوخت را برای شهروندان حذف کرده است و دارندگان خودروهای دوگانهسوز با مراجعه به جایگاههای مشارکتکننده، بدون پرداخت وجه میتوانند سوخت مورد نیاز خود را دریافت کنند و مشارکت بیش از یک هزار جایگاه، گستره اجرای طرح را افزایش داده و امکان بهرهگیری شهروندان در نقاط مختلف کشور از این برنامه را فراهم کرده است.
این طرح همچنین نمونهای از نقشآفرینی بخش خصوصی در مدیریت مسائل ملی است و جایگاهداران و بهرهبرداران CNG با پذیرش هزینههای این مشارکت، بخشی از ظرفیت اقتصادی خود را در اختیار یک برنامه عمومی قرار دادهاند. البته چنین مشارکتی وقتی اثر بیشتری پیدا میکند که با استقبال مصرفکنندگان همراه شود و دارندگان خودروهای دوگانهسوز از ظرفیت فنی خودروهای خود استفاده کنند.
مهاجرت به سوخت گاز و کاهش فشار بر منابع
افزایش سهم CNG در حملونقل، از نظر اقتصادی نیز اهمیت دارد، زیرا سبد سوخت کشور وقتی کارآمدتر عمل میکند که مصرفکننده امکان انتخاب میان حاملهای انرژی مختلف را داشته باشد و وجود این امکان، فشار تقاضا را میان سوختهای مختلف توزیع میکند و مدیریت منابع را برای سیاستگذار آسانتر میسازد.
در این چارچوب، خودروهای دوگانهسوز یک ابزار مهم برای تنظیم مصرف هستند و در صورت دسترسی مناسب به جایگاههای CNG، امکان استفاده از گاز طبیعی را دارند و با افزایش سهم CNG در سوختگیری، تقاضا برای فرآوردههای مایع کاهش پیدا میکند و همین تغییر در الگوی مصرف، در مقیاس ملی اثر قابل توجهی بر مدیریت منابع انرژی دارد.
البته توسعه مصرف CNG به استمرار عرضه، کیفیت خدمات جایگاهها و دسترسی مناسب شهروندان وابسته است و پویش فعلی از این جهت اهمیت دارد که همزمان دو مؤلفه یعنی شبکه گسترده جایگاهها در سراسر کشور و مشارکت مستقیم بهرهبرداران را فعال کرده است و رایگان شدن عرضه در دوره اجرای طرح نیز انگیزه بیشتری برای استفاده از این ظرفیت ایجاد کرده است.
در بخش حملونقل عمومی، تاکسیها و وانتبارها سهم قابل توجهی از مصرف روزانه سوخت را به خود اختصاص میدهند و استفاده بیشتر این گروه از CNG، با توجه به پیمایش بالای آنها، اثر بیشتری بر مدیریت مصرف دارد و خودروی عمومی دوگانهسوز که بخشی از نیاز خود را از گاز طبیعی تأمین کند، در مجموع مصرف سوخت مایع کمتری خواهد داشت و این تغییر در مقیاس ناوگان، اثر اقتصادی گستردهتری ایجاد میکند.
از نظر زیستمحیطی نیز گاز طبیعی در مقایسه با بسیاری از سوختهای مایع، آلایندگی کمتری ایجاد میکند و افزایش استفاده از CNG در ناوگان حملونقل، بهویژه در شهرهای بزرگ، میتواند در کاهش انتشار برخی آلایندهها نقش داشته باشد. بنابراین، توسعه مصرف این سوخت از منظر اقتصادی، انرژی و محیطزیست قابل بررسی است.
با این حال، تداوم استقبال از CNG به کیفیت و قابلیت اطمینان خدمات جایگاهها وابسته است و صفهای طولانی، خرابی تجهیزات یا پراکندگی نامناسب جایگاهها، انگیزه مصرفکننده را کاهش میدهد. به همین دلیل، هر برنامهای برای افزایش سهم گاز طبیعی در حملونقل باید همزمان به نگهداری تجهیزات، تأمین پایدار گاز و بهبود خدمات توجه داشته باشد.
پویش «یکدل برای ایران؛ CNG رایگان برای مردم ایران» در این مرحله بر استفاده از ظرفیت موجود تمرکز دارد و مشارکت بیش از یک هزار جایگاه، امکان اجرای گسترده آن را فراهم کرده است و حضور داوطلبانه جایگاهداران در این برنامه، هزینه مستقیم استفاده از CNG را برای مردم کاهش داده و فرصت مناسبی برای افزایش استفاده از خودروهای دوگانهسوز ایجاد کرده است.
در این طرح، مشارکت مردم نیز بخش مهمی از نتیجه نهایی را تعیین میکند و خودروهای دوگانهسوز برای استفاده از دو نوع سوخت طراحی شدهاند و بهرهگیری از قابلیت CNG آنها، در شرایطی که کشور به مدیریت دقیقتر منابع انرژی نیاز دارد، یک انتخاب اقتصادی برای مصرفکننده محسوب میشود. استفاده بیشتر از ظرفیت موجود، هزینه ایجاد زیرساختهای جدید را نیز کاهش میدهد و بازده سرمایهگذاریهای انجامشده در صنعت CNG را افزایش میدهد. صنعت CNG در سالهای گذشته زیرساخت گستردهای ایجاد کرده است و اکنون این زیرساخت در قالب یک پویش سراسری در اختیار مردم قرار گرفته است و بیش از یک هزار جایگاه مشارکتکننده، ظرفیت قابل توجهی برای افزایش مصرف گاز طبیعی فشرده در بخش حملونقل فراهم کردهاند و موفقیت این طرح به میزان استفاده شهروندان از این امکان بستگی دارد.
