جوان آنلاین: وزارت جهاد کشاورزی در گامی راهبردی برای تحقق خودکفایی ۹۰ درصدی برنج در برنامه هفتم توسعه، عملیاتیسازی ۵۰۰ مزرعه الگویی در استانهای محوری مازندران و گیلان را کلید زد. این طرح که با هدف کاهش شکاف عملکرد میان کشاورزان پیشرو و بهرهبرداران خرد طراحی شده، بستری برای انتقال مستقیم یافتههای علمی به قلب شالیزارهاست. همزمان با این ترویج گسترده، ارزیابی میدانی ارقام هیبرید برنج با ظرفیت تولید دو برابری نسبت به ارقام رایج در دستور کار قرار گرفته است. این رویکرد، ترکیبی از دانشبنیانسازی تولید و حمایت فنی از شالیکاران است تا امنیت غذایی کشور در سایه تکنولوژیهای نوین کشاورزی تضمین شود.
تا چندی قبل تصورات از مزارع الگویی، در حد یک فضای آزمایشی بود، اما حالا این مزارع به کانونهای نوین انتقال فناوری و مهارتاندوزی تبدیل شدهاند که با ارائه الگوهای موفق، پیچیدهترین مشکلات کشاورزان را به راهکارهای عملی بدل میکنند. این مزارع با تزریق دانش نوین به چرخه تولید، نه تنها بهرهوری را در واحد سطح به شکل چشمگیری افزایش میدهند، بلکه با کاهش هزینههای تولید و مدیریت بهینه منابع، کشاورز را به سمت تولیدات کیفی و سودآور هدایت میکنند. در حقیقت، مزارع الگویی نقشه راهی برای رسیدن به اوج تولید پایدار هستند، جایی که کشاورز با محصولات ارزشمند و مقاوم در برابر تنشهای اقلیمی، به ثبات اقتصادی و رفاه دست مییابد. توسعه کشاورزی دانشمحور در شالیزارهای شمال کشور، این روزها به یکی از برنامههای کلیدی در سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی تبدیل شده است. در همین راستا، معاون وزیر جهاد کشاورزی و رئیس این سازمان، با تأکید بر اینکه دستیابی به خودکفایی ۹۰ درصدی برنج یکی از اهداف اصلی در برنامه هفتم توسعه است، میگوید: «وزارت جهاد کشاورزی برای تحقق این هدف، مجموعهای از برنامههای تحقیقاتی، ترویجی و حمایتی را به صورت همزمان دنبال میکند تا زنجیره تولید از بذر تا سفره تقویت شود.»
غلامرضا گلمحمدی با اشاره به جایگاه ویژه مازندران در جغرافیای کشاورزی کشور ادامه میدهد: «ظرفیتهای علمی و تحقیقاتی این استان نقش مهمی در افزایش بهرهوری تولید دارد و مؤسسه تحقیقات برنج کشور در کنار فعالیتهای پژوهشی، انتقال یافتههای علمی به مزارع را نیز در دستور کار قرار داده است.»
شکاف عملکرد، چالش اصلی تولید ملی
به گفته رئیس سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اجرای طرح مزارع الگویی که در مرحله نخست ۵۰۰ مزرعه را در مازندران و گیلان در بر میگیرد، پاسخی به چالش «شکاف عملکرد» است.
او ادامه میدهد: «این طرح با هدف کاهش فاصله عملکرد میان کشاورزان پیشرو و بهرهبرداران خرد اجرا میشود. هر یک از این مزارع حدود ۲۰ کشاورز را تحت پوشش آموزشهای تخصصی و انتقال فناوریهای نوین قرار میدهد و در مجموع نزدیک به ۱۰ هزار شالیکار از دستاوردهای این طرح بهرهمند خواهند شد.»
در کنار آموزش، رویکرد پژوهشی وزارتخانه بر تولید ارقام مقاوم تمرکز دارد. معاون وزیر با اشاره به دستاوردهای اخیر در این حوزه توضیح میدهد: «تحقیقات برای تولید ارقام متحمل به خشکی و شوری با هدف حفظ تولید در شرایط تنشهای اقلیمی ادامه دارد. سال گذشته با همکاری سازمان انرژی اتمی، رقم جدیدی معرفی شد که حدود دو تن عملکرد بیشتری نسبت به ارقام مشابه داشته و در شرایط کمآبی نیز پایداری مناسبی از خود نشان داده است.»
گلمحمدی با بیان اینکه ارزیابی ارقام هیبرید برنج به عنوان یک تحول بزرگ در آینده تولید برنج ایران کلید خورده، به پتانسیل بالای این ارقام گریزی میزند و میگوید: «ارقام هیبرید ظرفیت تولیدی تا دو برابر ارقام رایج را دارند و در حال حاضر برای ارزیابی میزان سازگاری با شرایط اقلیمی مازندران و گیلان به صورت آزمایشی کشت شدهاند. در صورت موفقیت نتایج این آزمایشها، از سال آینده زمینه توسعه کشت این ارقام در سطح وسیع فراهم میشود و با انتقال فناوری و تأمین والدین بذر، تولید برنج هیبرید در داخل کشور دنبال خواهد شد.»
وی توسعه ارقام پرمحصول، کاهش فاصله عملکرد مزارع، آموزش کشاورزان و حمایت از خرید تضمینی را چهار محور اصلی افزایش تولید داخلی برنج برشمرده و خاطرنشان میکند که اجرای این برنامهها، راه را برای کاهش وابستگی به واردات و حرکت به سمت خودکفایی هموار میسازد.
