امارات متحده عربی در پی یک درگیری شدید منطقهای، در حال اجرای یک مانور ژئوپلیتیک پیچیده است؛ این کشور همزمان با بازسازی کانالهای اقتصادی و دیپلماتیک با ایران، ادغام دفاعی خود با ایالات متحده و اسرائیل را بهسرعت شتاب میبخشد.
این راهبرد دو مسیره پس از پنج ماه اختلال شدید دنبال میشود؛ دورهای که طی آن، رویارویی نظامی ایالات متحده و اسرائیل با تهران منجر به شلیک نزدیک به ۳۰۰۰ پهپاد و موشک ایرانی علیه متحدان عرب آمریکا شد.
ابوظبی اکنون در حال پیگیری یک تنشزدایی شکننده با همسایه خود است که با یادداشت تفاهم اخیر میان واشنگتن و تهران، که آتشبس موقت را تمدید و تنگه هرمز را بازگشایی کرد، مجاز شمرده شده است.
گشایش اقتصادی با تهران
ترافیک دریایی تجاری میان بنادر دبی و جمهوری اسلامی، همراه با برقراری مجدد پروازهای تجاری مستقیم از سر گرفته شده است.
مقامهای اماراتی همچنین با بازگشت حدود ۲۰ هزار ایرانی مقیم امارات که در جریان درگیریها آواره شده بودند، موافقت کردهاند.
شیخ محمد بن زاید آل نهیان، رئیس امارات، پرونده حساس تنشزدایی را به سه مقام ارشد از جمله شیخ طحنون، مشاور امنیت ملی، واگذار کرده است.
اقدامهای دیپلماتیک اولیه شامل گفتوگوهای مستقیم میان رهبری امارات و مذاکرهکنندگان ارشد ایرانی بوده است.
ضرورت این پیوندهای اقتصادی برای دبی که بهشدت به تجارت با ایران و واردات محصولات کشاورزی وابسته است، همچنان جدی باقی مانده است.
عبدالخالق عبدالله، تحلیلگر اماراتی میگوید: «ایران آمد و گفت "بیایید گفتوگو کنیم"؛ وقتی دشمن شما برای گفتوگو میآید، رد کردن او احمقانه خواهد بود.»
توسعه معماری دفاعی
ابوظبی علیرغم بازگشایی کانالهای دیپلماتیک پشتیبان با تهران، همچنان بهشدت نسبت به توانمندیهای ایران ظنین است و موضع نظامی خود را با تهاجم تقویت میکند.
امارات برای محافظت از زیرساختهای خود عمیقاً به سیستمهای دفاعی اسرائیل و آمریکا وابسته شده است.
در اوج درگیریهای اخیر، اسرائیل سامانههای گنبد آهنین و سیستمهای لیزری پیشرفته پرتو آهنین را برای رهگیری پرتابههای مهاجم تأمین کرد.
حضور دیپلماتیک بازتابدهنده این تغییر است؛ بهطوری که سفارت اسرائیل در ابوظبی طی چند ماه گذشته دو برابر بزرگتر شده است. همکاریهای امنیتی اکنون فناوریهای پیشرفته، هوش مصنوعی و زیرساختهای بندری را در بر میگیرد.
یک مقام اسرائیلی با تشریح جزئیات گسترش عملیات دوجانبه اشاره میکند: «شرکتهای دفاعی اسرائیلی در امارات فعال هستند و بهطور دائم در اینجا مستقر شدهاند.»
واشنگتن نیز همزمان با استناد به کارایی راهبردی ابوظبی در جریان درگیریها، با بهبود دسترسی امارات به تجهیزات نظامی پیشرفته آمریکایی و پردازندههای هوش مصنوعی سطح بالا، به این کشور پاداش داده است.
طراحی مجدد تابآوری راهبردی
آسیبپذیری زیرساختهای حیاتی امارات، موجب تعدیلهای لجستیکی گستردهای برای دور زدن تنگه هرمز شده است.
در پی گلوگاههای شدید در زنجیره تأمین که ظرفیت بندر نمادین جبل علی را کاهش داد، مسیرهای جایگزین با سرعت در حال توسعه هستند.
شرکت ملی نفت ادنوک در حال شتاب بخشیدن به پروژه خط لولهای است تا ظرفیت صادرات را از فجیره، واقع در سواحل شرقی خارج از این گلوگاه حیاتی، دو برابر کند.
شرکت لجستیکی دیپی ورلد نیز به همین ترتیب در حال ساخت دو ترمینال جدید در این منطقه است.
برنامهریزیهای اضطراری داخلی به امنیت فیزیکی نیز گسترش یافته است و مقامها در حال ارزیابی پیشنهادهایی برای انتقال خطوط لوله نفت حیاتی و مراکز داده آینده به زیر زمین هستند.
امیل هوکایم از اندیشکده موسسه بینالمللی مطالعات استراتژیک میگوید: «امارات خود را در موقعیت دشواری میبیند؛ این کشور کنترل بسیار کمی بر پویاییهایی دارد که امنیت و رفاه آن را بهشدت تحت تأثیر قرار خواهد داد.»
