تصمیم ترامپ برای اعطای دسترسی عربستان سعودی به فناوری هستهای آمریکا، با تلاش دولت او برای شتاب دادن به پروژههای انرژی هستهایِ تحت پشتیبانی داخلی در سراسر جهان همراستا است.
اما این تصمیم همچنین میتواند به یک روند عمده دیگر در دومین دوره ریاستجمهوری ترامپ دامن بزند: اجازه دادن به دولت برای کمک به ثروتمندتر شدن رئیسجمهور، خانوادهاش، مشاورانش و دیگر افراد حاضر در مدار او.
در حال حاضر هیچ مدرکی وجود ندارد که نشان دهد دوستان یا اعضای خانواده ترامپ به سازماندهی توافق هستهای عربستان کمک کردهاند. با این حال، شماری از متحدان و بستگان رئیسجمهور، از جمله اعضای کابینه او، در صورتی که شرطبندی بزرگ او بر انرژی هستهای به ثمر برسد، میتوانند منتفع شوند. برخی سرمایهگذارانی که با این توافقها پیوند دارند، در موقعیتی قرار گرفتهاند که سود ببرند؛ حتی اگر تحویل حجمهای بزرگ تازهای از برق هستهای هنوز سالها فاصله داشته باشد.
هدف کلی، تولید برق بیشتر است؛ آن هم در شرایطی که تقاضا در سراسر جهان، بهدلیل رونق ساخت مراکز داده و رشد مصرف مصرفکنندگان، بهشدت در حال افزایش است. سرمایهگذاران در حال تأمین مالی نیروگاههای هستهای سنتی و بزرگمقیاس هستند، همزمان با یک رویکرد فنی جدید به نام راکتورهای کوچک مدولار. برخی دیگر در حال استخراج اورانیومی هستند که برای بهکار انداختن نیروگاههای هستهای لازم است. گروهی دیگر نیز برای ساخت آن نیروگاهها رقابت میکنند.
در برخی موارد، اینکه چگونه خانواده ترامپ یا متحدان رئیسجمهور ممکن است بالقوه از برنامههای هستهای او سود ببرند، روشن و مستقیم است. در موارد دیگر، نمیتوان خط مستقیمی ترسیم کرد، اما آنقدر همپوشانی در روابط تجاری وجود دارد که جدا کردن تصمیمهای سیاستی از منافع شخصی بالقوه دشوار است.
برای نمونه، به گفته سه نفری که با موضوع آشنایی دارند، انتظار میرود وستینگهاوس، شرکت کاناداییمالک، اما مستقر در آمریکا که فناوری زیربنایی AP۱۰۰۰، یک راکتور بزرگمقیاس با طراحیِ بهکاررفته در چین و نیز در طرحهای اروپای شرقی، را توسعه داده، بخشی از این توافق باشد.
مالک عمده وستینگهاوس، بروکفیلد اسِت منیجمنت است؛ یکی از بزرگترین مالکان املاک تجاری در آمریکای شمالی. این شرکت، شریک تجاری پرتکرار نیومارک است؛ شرکت املاکی که توسط پسران هاوارد لوتنیک، وزیر بازرگانی، اداره میشود و بخشی از مالکیت آن نیز در اختیار آنهاست.
تیلور راجرز، سخنگوی کاخ سفید، در بیانیهای گفت موضع ترامپ درباره افزایش عرضه برق است، نه کمک به هر شرکتی که او یا حلقه اطرافش ممکن است با آن ارتباط داشته باشند.
او گفت: «به لطف رهبری رئیسجمهور ترامپ، کشور ما شاهد پیشرفتهای تاریخی در توسعه، نوآوری و فناوری انرژی هستهای غیرنظامی بوده است؛ بخشی حیاتی برای پاسخگویی به نیازهای روبهرشد انرژی کشور، در حالی که قیمتها برای خانوادهها و کسبوکارها پایین نگه داشته میشود.» او افزود: «تلاشهای مداوم رسانهها برای ساختن تعارض منافع، غیرمسئولانه است و بیاعتمادی عمومی به آنچه میخوانند را تقویت میکند.»
دن سامنر، مدیرعامل وستینگهاوس، نیز در بیانیهای، توافق با عربستان را «گامی تاریخی» توصیف کرد که «فرصتها را برای صنعت و کارگران آمریکا گسترش میدهد».
کری مکهیو، سخنگوی بروکفیلد، گفت این شرکت که بیش از یک تریلیون دلار دارایی دارد، تعداد بسیار زیادی شریک تجاری دارد و «فرآیندهای مستحکمی برای مدیریت هرگونه تعارض بالقوه، در چارچوب مسئولیتهای امانی ما» در اختیار دارد.
مقامهای وزارت انرژی به درخواستها برای اظهارنظر پاسخ ندادند.
در ادامه، نگاهی میاندازیم به ترامپ و برخی از افرادی که با او پیوند دارند و میتوانند از اهداف هستهای او بهرهمند شوند.
رئیسجمهور و خانوادهاش
گروه رسانه و فناوری ترامپ، شرکت زیاندهی که میزبان تروث سوشال است؛ همان پلتفرمی که ترامپ بیشتر اعلامیههای کاخ سفید خود را نخست در آن منتشر میکند، بهتازگی ــ بهشکلی نامتجانس ــ به سمت افزودن انرژی هستهای به سبد فعالیتهای خود حرکت کرده است.
این شرکت در ماه دسامبر اعلام کرد قصد دارد در قالب یک توافق ۶ میلیارد دلاری با یک استارتاپ همجوشی هستهای به نام TAE Technologies ادغام شود. در دوره نخست ریاستجمهوری ترامپ و بار دیگر در سال گذشته، TAE از دفتر علوم انرژی همجوشیِ وزارت انرژی حمایت مالی دریافت کرده بود.
بر اساس دیگر اسناد عمومی، ارزش سهام ترامپ در شرکت بورسی ترامپ مدیا تا اوایل همین ماه حدود ۸۷۵ میلیون دلار بوده است. اگر ادغام با TAE موفقیتآمیز باشد، ارزش این سهام میتواند افزایش یابد.
سرمایهگذاریهای هستهای اریک ترامپ و دونالد ترامپ جونیور
بهطور جداگانه، دو تن از پسران رئیسجمهور، اریک ترامپ و دونالد ترامپ جونیور، در ماه نوامبر از طریق یک مشارکت سرمایهگذاری، مالک بخشی از شرکتی به نام Quantum Leap Energy شدند؛ شرکتی که در حال توسعه برخی ایزوتوپهاست که میتوان از آنها بهعنوان سوخت هستهای استفاده کرد.
کوانتوم لیپ سال گذشته با یک شرکت مستقر در تگزاس که یکی از بنیانگذارانش ریک پری است، به توافق رسید. پری در دوره نخست ریاستجمهوری ترامپ وزیر انرژی بود و اکنون در پی دریافت کمک فدرال برای ساخت نیروگاههای هستهای در تگزاس است. پری به درخواستها برای اظهارنظر پاسخ نداد.
در پاسخ به پرسشی درباره هرگونه تعارض منافع احتمالی، سخنگوی دونالد ترامپ جونیور گفت او روی توافقهایی کار میکند که به سود کشور هستند.
اندی سورابیان، سخنگوی او، گفت: «دان یک تاجر و سرمایهگذار مادامالعمر است که تمایل دارد در شرکتهایی سرمایهگذاری کند که با جهانبینی «اول آمریکا»ی او همسو باشند.» او افزود: «او از جانب هیچ شرکتی که در آن سرمایهگذاری میکند، با کسی در دولت فدرال ارتباط برقرار نمیکند.»
اریک ترامپ به درخواستها برای اظهارنظر پاسخ نداد.
معاملات جرد کوشنر با عربستان سعودی
جرد کوشنر، داماد ترامپ، رابطهای پیچیده با کسانی دارد که در توافق هستهای اخیر دخیل هستند.
او زمانی که در دوره نخست ریاستجمهوری ترامپ در کاخ سفید کار میکرد، در گفتوگوهای مربوط به تلاش عربستان سعودی برای دسترسی به فناوری هستهای آمریکا مشارکت داشت. او همچنین به شکلگیری توافقهایی میان اسرائیل و چندین کشور عربی برای عادیسازی روابطشان کمک کرد؛ توافقهایی که «پیمانهای ابراهیم» نامیده میشوند.
اکنون، صندوق ثروت ملی عربستان سعودی یکی از بزرگترین حامیان کوشنر است. این صندوق اندکی پس از آنکه او در سال ۲۰۲۱ کاخ سفید را ترک کرد، ۲ میلیارد دلار به شرکت سرمایهگذاری او، Affinity Partners، تعهد کرد. محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان، که در دوران حضور کوشنر در دولت از متحدان او بود، به متقاعد کردن صندوق ثروت ملی برای تأمین این پول کمک کرد.
مشخص نیست که آیا Affinity در ابتکار انرژی هستهای عربستان سرمایهگذاری خواهد کرد یا نه. فعلاً، بنا بر گفته یک مقام آگاه از برنامههای پادشاهی، انتظار میرود خود عربستان این تلاش را تأمین مالی کند.
روز پنجشنبه، پیوندهای خانواده ترامپ با تمام این موضوعات آشکار شد؛ زمانی که رئیسجمهور در تروث سوشال اعلام کرد توافق هستهای مشروط به پیوستن عربستان سعودی به پیمانهای ابراهیم خواهد بود.
کابینه
وزارتخانههای بازرگانی و انرژی در خط مقدم پیشبرد دستورکار هستهای ترامپ قرار داشتهاند. هر دو وزارتخانه توسط وزیرانی اداره میشوند که یا خودشان ارتباط مستقیم با این صنعت دارند یا از طریق خانوادههایشان با آن مرتبطاند.
لوتنیک در حال هدایت تلاشی برای سرمایهگذاری دلارهای مالیاتی آمریکا در شرکتهای فعال در بخش هستهای، از جمله وستینگهاوس، بوده است. شرکتهایی که اعضای خانواده او به اداره آنها کمک میکنند، میتوانند سود ببرند.
کانتور فیتزجرالد، بانک سرمایهگذاریای که لوتنیک تا پیش از استخدام توسط ترامپ آن را هدایت میکرد، در مرکز این روند قرار دارد. کانتور در طول یک سال گذشته به چندین شرکت فعال در بخش هستهای برای جذب سرمایه کمک کرده است؛ کاری که میلیونها دلار کارمزد برای این شرکت ایجاد میکند.
از جمله این شرکتها میتوان به Oklo، Energy Fuels Inc و enCore Energy اشاره کرد. هر یک از آنها برای پروژههای هستهای خود به دنبال مجوزها، کمک مالی یا قراردادهای دولت ترامپ هستند.
اوکلو، مستقر در سانتا کلارا در کالیفرنیا، در سال ۲۰۱۹ به نخستین شرکت انرژی هستهای تبدیل شد که برای عملیات تجاری، مجوز استفاده از سایت را از وزارت انرژی دریافت کرد.
اوکلو همچنین با کریس رایت، وزیر انرژی، ارتباط دارد. رایت تا پیش از پیوستن به کابینه ترامپ، عضو هیئتمدیره اوکلو بود. این ارتباط باعث شد یک قانونگذار دموکرات به کاخ سفید شکایت کند که اوکلو ممکن است بهطور نادرست از مجوزها و برنامههای هستهای دولت منتفع شود.
بونیتا چستر، رئیس ارتباطات اوکلو، در بیانیهای گفت رایت از زمان استعفا از هیئتمدیره «هیچ نقشی در حکمرانی اوکلو» نداشته است.
او افزود: «ما با رهبران هر دو سوی طیف سیاسی برای پیشبرد سیاستهایی که استقرار فناوری هستهای ایمن و از نظر تجاری قابل اتکا را شتاب میدهد، همکاری کردهایم.»
انرژی فیولز، که کانتور سال گذشته به آن برای جذب سرمایه جهت گسترش فعالیتهای معدنیاش کمک کرد، در ماه ژوئن افشا کرد که قرار است یک وام فدرال ۷۲۵ میلیون دلاری از پنتاگون دریافت کند.
این شرکت ــ یکی از تولیدکنندگان اصلی آمریکایی کنسانتره طبیعی اورانیوم که به نیروگاههای هستهای فروخته میشود ــ به تایمز گفته است که همکاری با کانتور را پیش از دومین ریاستجمهوری ترامپ آغاز کرده بود. این شرکت از اظهارنظر خودداری کرد.
این شبکه از این شرکتهای کوچکتر هستهای فراتر میرود.
وستینگهاوس، که دولت آمریکا این اختیار را دارد که در آن سهم مالکانه بگیرد، در کانون توافق هستهای پیشنهادی با عربستان سعودی قرار دارد، زیرا برنامه این است که دولت آمریکا از ساخت چندین راکتور AP۱۰۰۰ در آن کشور حمایت کند.
دولت ترامپ در ماه اکتبر اعلام کرد قصد دارد با وستینگهاوس برای ساخت راکتورهای هستهای این شرکت به ارزش ۸۰ میلیارد دلار در سراسر ایالات متحده شریک شود؛ توافقی که بخشی از مذاکرات آن را لوتنیک پیش برده بود.
لوتنیک آن زمان در بیانیهای گفت: «ما همراه با وستینگهاوس انرژی آمریکا را آزاد خواهیم کرد.» او افزود: «این شراکت، تجسم چشمانداز جسورانه رئیسجمهور ترامپ است ــ بازسازی حاکمیت انرژی ما، ایجاد شغلهای پردرآمد و رساندن آمریکا به خط مقدم رنسانس هستهای.»
نیومارک در طول یک سال گذشته با کمک به تأمین مالی پروژههای مراکز داده در ایالات متحده به ارزش میلیاردها دلار ــ پروژههایی که به گزارش پیشین تایمز توسط لوتنیک و ترامپ ترویج شده بودند ــ درآمد کسب کرده است.
بلیک روپ، سخنگوی وزارت بازرگانی، گفت لوتنیک همه الزامات مربوط به واگذاری منافعش در شرکتهای خانوادگی را رعایت کرده است. او در بیانیهای گفت: «هیچ تعارض منافعی وجود ندارد. خلاف آن را مطرح کردن، آگاهانه نادرست است.»
یک اهداکننده برجسته ترامپ: پیتر تیل
پیتر تیل، سرمایهگذار و کارآفرین میلیاردر، از حامیان سیاسی اولیه ترامپ بود و به جیدی ونس، معاون رئیسجمهور، کمک کرد تا فعالیت سیاسی خود را آغاز کند؛ او یکی از بزرگترین اهداکنندگان به رقابت سنای ونس در سال ۲۰۲۲ بود.
تیل سرمایهگذار عمده General Matter است؛ شرکت آمریکایی سوخت هستهای که بر تولید چیزی متمرکز است که به نام اورانیوم کمغنیشده با عیار بالا شناخته میشود. اگر تمام این نیروگاههای تازه هستهای ساخته شوند، به حجم عظیمی از سوخت هستهای جدید نیاز خواهد بود و جنرال متر در موقعیتی قرار دارد که از این وضعیت سود ببرد.
وزارت انرژی در ماه ژانویه، قراردادی ۹۰۰ میلیون دلاری به جنرال متر اعطا کرد تا تلاش این شرکت در حوزه سوخت هستهای را گسترش دهد. بانک صادرات و واردات آمریکا، که لوتنیک عضو هیئتمدیره آن است، همچنین تا سقف ۴.۲ میلیارد دلار «نامههای ابراز علاقه» برای تأمین مالی صادرات اورانیوم غنیسازیشده داخلیِ جنرال متر به بهرهبرداران هستهای در کره جنوبی و ژاپن صادر کرده است.
تیل به درخواست اظهارنظر پاسخ نداد. سخنگوی جنرال متر گفت حمایت فدرال از این شرکت در دولت بایدن آغاز شده بود و این شرکت از زمان معاون رئیسجمهور شدن ونس، با او تعامل نداشته است.
لی رابینسون، یکی از بنیانگذاران جنرال متر، در بیانیهای گفت: «قرارداد ما صددرصد مبتنی بر تحقق نقاط عطف است، بنابراین تا زمانی که تعهدات خود به مالیاتدهندگان را انجام ندهیم، پولی دریافت نمیکنیم.»
غولهای فناوری
در حالی که رشد انفجاری هوش مصنوعی به ظرفیت برق کشور فشار وارد میکند، شرکتهای فناوری به سوی انرژی هستهای روی آوردهاند. در میان آنها میتوان به آمازون، متا، گوگل و مایکروسافت اشاره کرد؛ شرکتهایی که همگی دستکم از بخشی از اهداف سیاست انرژی ترامپ حمایت کردهاند.
هر یک از این شرکتها یک میلیون دلار به مراسم تحلیف ۲۰۲۵ ترامپ کمک کردند و همین موضوع باعث شد برخی از مدیران آنها ــ از جمله جف بزوس، بنیانگذار و رئیس اجرایی آمازون، مارک زاکربرگ، مدیرعامل متا، و ساندار پیچای، مدیرعامل گوگل ــ در ردیفهای برجسته این مراسم بنشینند.
این شرکتها از راههای دیگری نیز از کاخ سفید حمایت کردهاند.
آمازون ۴۰ میلیون دلار برای خرید یک مستند درباره ملانیا ترامپ، بانوی اول، هزینه کرد؛ معاملهای که بیش از ۱۰ میلیون دلار حق امتیاز برای او ایجاد کرد.
آمازون، گوگل، مایکروسافت و اوپنایآی ــ که مدیرعامل آن، سم آلتمن، شخصاً یک میلیون دلار به مراسم تحلیف کمک کرده بود ــ به تأمین مالی پروژهای در وزارت انرژی به نام Genesis Mission کمک کردهاند؛ پروژهای که از هوش مصنوعی برای پیشبرد اهداف انرژی کشور و همچنین مقاصد دیگر استفاده خواهد کرد.
کریس بری، که کسبوکار بخش عمومی مایکروسافت را اداره میکند، در زمان اعلام سرمایهگذاری ۶۰ میلیون دلاری این شرکت در برنامه مذکور در ۲۲ ژوئیه، مأموریت جنسیس را «دقیقاً همان نوع پروژه بلندپروازانهای» خواند که علم آمریکایی را تعریف میکند. سخنگوی مایکروسافت از اظهارنظر درباره توافق عربستان خودداری کرد.
سخنگوی متا، که چندین مرکز داده در خارج از کشور اداره میکند، از اظهارنظر درباره اینکه آیا شرکت ممکن است از توافق هستهای عربستان سود ببرد یا نه، خودداری کرد. آمازون، گوگل و اوپنایآی نیز به درخواستهای اظهارنظر پاسخ ندادند.
