دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، شامگاه جمعه در شام خبرنگاران کاخ سفید شکست خورد. خودش هم میدانست که اجرای ضعیفی دارد و حتی تلاش کرد با نوعی شوخی فرامتنی از آن عبور کند.
اما نه. حتی شوخیهای رئیسجمهور درباره بد بودن شوخیهای خودش هم بیاثر ماند و او پس از این اجرای کمدی بهطور گسترده مورد تمسخر قرار گرفت.
تمسخر عملکرد ضعیف یک رهبر از سوی اعضای رسانهها در پخش زنده تلویزیونی و در سراسر اینترنت؟ در برخی کشورهای دیگر، این یک جرم کیفری است. اما در آمریکا، این امری عادی است؛ بنابراین شاید سخنرانی ترامپ ناخواسته بر مضمون اصلی این مراسم تأکید کرد: حمایتهای نیرومند متمم اول قانون اساسی آمریکا.
ترامپ در یک سخنرانی پراکنده و یکساعته، خبرنگاران را با نام مورد توهین قرار داد، لقبهای قدیمی برای رقبای سیاسی را دوباره به کار گرفت، تعداد عجیبی شوخی درباره چاقی مطرح کرد که اصلاً خندهدار نبودند، و به نظر میرسید از نویسندگان بینامونشان خود عصبانی است که مطالب ضعیفی برای او آماده کردهاند. او در مقطعی گفت: «کسی اصلاً این چیزها را میفهمد؟» و پاسخ کلی این بود: نه.
برخی از اظهارات ترامپ، همانطور که کارولین لیویت، سخنگوی مطبوعاتی کاخ سفید، وعده داده بود، «بیرحمانه» بودند. اما بیش از هر چیز، این سخنرانی فقط... کسلکننده بود؛ و کسلکننده بودن دقیقاً چیزی است که ترامپ هرگز، هرگز نمیخواهد باشد. او مدعی شد که بهتنهایی دارد کسبوکار خبر را سرپا نگه میدارد و گفت: «وقتی من بروم، همهتان ورشکست میشوید.»
او گفت: «هیچکس ذرهای برای هیچکس دیگر اهمیت قائل نیست» و سپس شروع کرد به شمردن اینکه چند خبر در صفحه اول نیویورکتایمز درباره خودش است.
حاضران عمدتاً در سکوت ماندند، در حالی که ترامپ جملاتی را بیان میکرد که بیشتر به یک گردهمایی مگا شبیه بود تا یک ضیافت رسمی با لباس شب.
انرژی پایین ترامپ باعث شد بیش از یک مدیر تلویزیونی با خود فکر کند که شاید رئیسجمهور به یک روش تازه برای مقابله با رسانهها رسیده است: نابود کردن آمار بینندهها با یک برنامه خوابآور.
برخی از حاضران گفتند از اینکه ترامپ مطالب تازهتر و بدیعتری نیاورد، شگفتزده شدهاند؛ بهویژه با توجه به اینکه این مراسم بسیار مورد انتظار بود، تا حدی به این دلیل که حضور او به تحریم چندسالهاش علیه مراسم سالانه جمعآوری کمک مالی انجمن خبرنگاران کاخ سفید پایان داد.
مراسم شام جمعه نسخهای کوچکتر از مراسم ۲۶ آوریل بود که پس از آنکه یک فرد مسلح تلاش کرد وارد سالن اصلی هتل واشنگتن هیلتون شود، به تعویق افتاد.
مراسم جایگزین در آن سوی شهر، در والدورف آستوریا برگزار شد؛ ساختمانی که ترامپ زمانی آن را با نام هتل خودش در واشنگتن اداره میکرد و در دولت اول او به پاتوقی غیررسمی تبدیل شده بود.
او تهدیدآمیز گفت: «آن چلچراغهای زیبا را میبینید؟ من میتوانم همهچیز را دربارهشان به شما بگویم.»
ترامپ البته در بخشهایی هم از وحدت گفت، از سرویس مخفی تمجید کرد و خشونت سیاسی را محکوم کرد. او گفت: «در این کشور، ما به آزادی بیان باور داریم. اختلافاتمان را نه با گلوله، بلکه با بحث آزاد و پرشور حل میکنیم؛ و هیچ بازنده دیوانهای با اسلحه هرگز این را تغییر نخواهد داد.»
سپس درباره مهمانانی که زیر لباسهای رسمیشان جلیقه ضدگلوله پوشیده بودند شوخی کرد و گفت «بسیاری از مردم نمیخواستند آن را بپوشند، چون ترجیح میدهند بمیرند تا اینکه ۲۰ پوند سنگینتر به نظر برسند.»
ترامپ در پی کنترل رسانهها است
اظهارات ترامپ نشان داد که او قدرت رسانه را درک میکند ــ و وقتی نتواند آن را کنترل کند، عصبانی میشود. او نام چند خبرنگار CNN را بهطور مشخص مطرح کرد.
در واکنش، مارک تامپسون، مدیرعامل CNN، در بیانیهای گفت: «ما از خبرنگارانمان و از سلامت حرفهای و انصاف تیم CNN در پوشش خبر حمایت میکنیم. روزنامهنگاری صادقانه و دقیق شاید گاهی سیاستمداران را ناراحت کند، اما حق ما برای گزارش کردن و ارائه آن گزارشها به افکار عمومی بدون مداخله دولت، بهطور کامل تحت حمایت قانون اساسی ایالات متحده است. CNN به استفاده از این حق ادامه خواهد داد.»
ترامپ همچنین از برخی مدیران رسانهای که آنها را متحد خود میداند نام برد؛ از جمله لری و دیوید الیسون که سال گذشته کنترل پارامونت را در دست گرفتند و اکنون در تلاشاند وارنر برادرز دیسکاوری، شرکت مادر CNN، را بخرند. پارامونت اوایل همان جمعه با یک عقبگرد عمده روبهرو شد، زمانی که پذیرفت ادغام مورد نظر برای چندین ماه به تعویق بیفتد تا چالشهای حقوقی حلوفصل شود.
ترامپ با اشاره به این واقعیت که پارامونت مالک CBS News است، گفت دیوید الیسون قرار است «به نظرم تغییرات فوقالعادهای ایجاد کند و بگذارد بعضی از چیزهای عالی ادامه پیدا کنند.»
ترامپ همچنین شوخی پیچیدهای درباره تغییرات بحثبرانگیزی مطرح کرد که باری وایس، سردبیر ارشد منتخب الیسون در CBS News، اعمال کرده است. او گفت: «در دولت من، یک رژیم زمانی ترسناک و قدرتمند که بیوقفه به آمریکا حمله میکرد، بالاخره سرنگون شده است. رهبران سابق آن کنار گذاشته شدهاند و حالا توسط یک دیکتاتور همجنسگرا اداره میشوند که با شکافهای داخلی روبهرو است. اما من، شخصاً، برای باری وایس در CBS News بهترینها را آرزو میکنم. او زن فوقالعادهای است.»
در اواخر سخنرانی، رئیسجمهور یک کلاه قرمز «Trump ۲۰۲۸» بر سر گذاشت. انتخاب این پوشش به نظر میرسید اقدامی عامدانه برای تحریک باشد؛ با توجه به خشم و واکنشی که هر بار با صحبت او درباره سومین دوره ریاستجمهوری ــ که طبق قانون اساسی ممنوع است ــ برانگیخته میشود.
او همچنین گفت که فقط شوخی میکرده که دوباره نامزد خواهد شد. پیشتر در همان شب، در خلال یک انحراف طولانی درباره افزوده شدن سالن جدید به کاخ سفید، گفته بود که «فقط حدود شش ماه» دیگر از آن استفاده خواهد کرد و بعد از سمت خود کنار خواهد رفت؛ اعترافی کمسابقه به اینکه دوره او تاریخ انقضا دارد.
از دست دادن فضا
هرچه سخنرانی ترامپ خشمگینتر و تکراریتر میشد، بیشتر به نظر میرسید که حاضران توجه خود را از دست میدهند.
بتسی کلاین از CNN که در سالن حضور داشت، گفت بسیاری از مردم مشغول تلفنهایشان بودند یا با یکدیگر حرف میزدند. دیگران در حال خوردن ماکارون از سینیهای دسر بودند، به دستشویی میرفتند یا در لابی با هم معاشرت میکردند.
او نزدیک به یک ساعت پس از آغاز مراسم مشاهده کرد: «فردی که روی میز کناری من نشسته، همین الان برای خودش یک لیوان بهشدت بزرگ و خندهدار از شراب ریخت.»
کریستن هولمز از CNN گفت یکی از منابع جمهوریخواهش که در سالن حضور داشت، به او گفته است: «هر کسی این سخنرانی را نوشته باید اخراج شود.».
اما بدون تردید برخی از این متلکها در شبکههای اجتماعی راستگرا بازتاب خوبی پیدا خواهند کرد و دنیل دیل پیشبینی کرد که «سکوت داخل سالن از سوی متحدان رئیسجمهور اینطور به تصویر کشیده خواهد شد که او آنقدر حسابی ‘رسانه جعلی’ را کباب کرد که آنها از شدت شوک ساکت شدند.»
یکی از جالبترین بخشهای شب به مراسم سالانه اهدای جوایز روزنامهنگاری انجمن خبرنگاران کاخ سفید مربوط بود. ترامپ نشسته بود و اهدای چندین جایزه را تماشا میکرد؛ از جمله جایزه «شجاعت و پاسخگویی» در گزارشگری که به تیمی از خبرنگاران والاستریت ژورنال برای کار تحقیقیشان درباره یک نامه تولد زننده خطاب به جفری اپستین که نام ترامپ را بر خود داشت، اهدا شد.
ولف بلیتزر از CNN هنگام اهدای جایزه گفت: «ترامپ بهسرعت علیه ژورنال شکایتی ۲۰ میلیارد دلاری مطرح کرد و نشانی منزل خدیجه صفدر، خبرنگار این گزارش، را افشا کرد.»
ترامپ خندید و دستهایش را با حالتی شبیه «ای بابا» بالا برد.
بلیتزر ادامه داد: «خانواده او مجبور شدند به محل دیگری منتقل شوند. ژورنال از سفر با ایر فورس وان محروم شد، اما خبرنگارانش همچنان به انتشار گزارشهای افشاگرانه ادامه دادند.»
سپس ترامپ از جای خود بلند شد و با تکتک خبرنگاران دست داد. او در حال حاضر از شرکت مادر والاستریت ژورنال به خاطر این گزارش شکایت کرده و کارشناسان حقوقی میگویند به احتمال زیاد این پرونده را خواهد باخت.
ویجیا جیانگ، رئیس در حال کنارهگیری انجمن خبرنگاران کاخ سفید، پس از صحبت درباره اهمیت آزادی مطبوعات، ترامپ را برای سخنرانی معرفی کرد. جیانگ متن سخنانش را با این آگاهی نوشته بود که رئیسجمهور درست کنار او نشسته و به حرفهایش گوش خواهد داد.
جیانگ گفت: «میان انتقاد از مطبوعات و تلاش برای تضعیف آنها، تفاوتی وجودی هست. یکی سالم است و همه ما را بهتر میکند. دیگری دقیقاً همان چیزی است که بنیانگذاران این کشور میخواستند از آن جلوگیری کنند.»
این خبرنگار CBS همچنین خطاب مستقیم به ترامپ گفت: «وقتی ما سؤال میکنیم، شما پس میزنید. شما به ما جواب میدهید و ما باز هم پس میزنیم. شما همیشه مرد معامله بودهاید. خب، این هم معامله است؛ و متمم اول، معاملهای تمامشده است؛ و امشب برای همین جام بلند میکنیم.»
