بامداد روز شنبه ۳ مرداد ۱۴۰۵، نیروهای اوکراینی به یک شناور تجاری ایرانی در دریای خزر حمله کردهاند. این حمله منجر به انفجار در کشتی، شهادت یک ملوان و مجروح شدن یک نفر دیگر شده است.
این حادثه تنشهای موجود میان تهران و کییف را تشدید کرده و توجه بینالمللی را به گسترش احتمالی جنگ اوکراین به حوزه دریای خزر جلب کرده است.
پیش از این اوکراین ایران را به فروش پهپادهای شاهد به روسیه و استفاده نیروهای روسی از این پهپاد علیه اوکراین متهم کرده بود.
کییف همچنین مدعی شده است که شناور مورد هدف قرار گرفته در انتقال قطعات یا محمولههای نظامی مرتبط با این پهپادها از طریق دریای خزر نقش داشته است.
ایران این اتهامات را قاطعانه رد کرده و بارها اعلام کرده که پهپادهای نظامی به روسیه نفرستاده و در جنگ اوکراین دخالتی ندارد. تهران این ادعاها را بخشی از جنگ روانی و تلاش برای گسترش درگیری میداند.
وزارت امور خارجه ایران در بیانیهای رسمی این اقدام اخیر کیف را «تعرض نظامی» و «عمل تجاوزکارانه» توصیف کرده است.
تهران تأکید کرده که این شناور غیرنظامی بوده و حمله به آن نقض بند ۴ ماده ۲ منشور ملل متحد محسوب میشود.
وزارت خارجه ایران همچنین اعلام کرد که این اقدام میتواند «آتش جنگ را بیش از پیش شعلهور کرده و گسترش دهد».
ایران خود را در جنگ روسیه و اوکراین بیطرف معرفی کرده و تأکید کرده که هرگز در این درگیری مداخله نکرده است.
همچنین در ادامه اعتراض ایران به این حادثه، وزارت امور خارجه کاردار سفارت اوکراین در تهران را احضار و یادداشت اعتراض رسمی ایران را به او داده است.
وزیر امور خارجه ایران، سید عباس عراقچی نیز در تماس تلفنی با کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، خواستار اقدامات قاطعانه اتحادیه اروپا علیه این اقدام و خواستار پاسخگویی کییف و حامیان آن شد. کد ویدیو دانلود فیلم اصلی
تهران در بیانیه خود هشدار داد که ایران در دفاع از منافع و امنیت ملی خود تردیدی نخواهد کرد و مسئولیت پیامدهای این «ماجراجویی» بر عهده رژیم اوکراین و حامیان آن است.
ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، در پستی در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرده است که «نیروهای اوکراین در حملات دوربرد در دریای خزر به نتایج قوی دست یافتهاند».
زلنسکی مدعی شده است که این شناور «حامل محمولههای نظامی مربوط به ایران» بوده است و نیز یک کشتی جنگی روسی نیز مورد هدف قرار گرفته است.
اوکراین تاکنون مستقیماً به اعتراض ایران مبنی بر حمله به یک شناور «تجاری غیرنظامی» و کشته شدن ملوان پاسخ رسمی نداده و مدعی شده است که اهداف، مرتبط با فعالیتهای نظامی بودهاند.
تاکنون واکنش رسمی از سوی روسیه یا کشورهای ساحلی دیگر دریای خزر گزارش نشده است. سازمان ملل متحد نیز هنوز موضع رسمی در این باره اعلام نکرده است.
این رویداد نگرانیهایی را درباره گسترش جغرافیایی جنگ اوکراین و احتمال افزایش تنشها میان ایران و اوکراین ایجاد کرده است.
هرچند پیش از این نیز دریای خزر شاهد فعالیتهای لجستیکی مرتبط با جنگ بوده، اما حمله مستقیم به شناورها نخستین بار است که رخ میدهد.
کارشناسان هشدار میدهند که اگر تهران پاسخ نظامی بدهد، ممکن است درگیریها پیچیدهتر شود، هرچند ایران تاکنون ترجیح داده از مسیر دیپلماتیک (احضار دیپلمات و تماس با اتحادیه اروپا) پیش برود.
برخی کاربران در واکنش به این خبر خواستار پاسخ قاطع شدهاند و خویشتنداری ایران را موجب تکرار آن از سوی اوکراین دانستهاند.
برخی کارشناسان نیز این حمله را «تله» یا بخشی از بازی بزرگتر آمریکا برای کشاندن ناتو به درگیری با ایران ارزیابی کردهاند.
