برای بیش از یک دهه، نارندرا مودی، رهبر هند، از نظر سیاسی آسیبناپذیر به نظر میرسید و هدایت دولتی را بر عهده داشت که از مخالفان پیشی گرفته، بر فضای گفتمان عمومی تسلط یافته و فضا را برای مخالفت در بزرگترین دموکراسی جهان تنگ کرده بود.
اما آخر هفته گذشته، یک جنبش اعتراضی آنلاین و تحت رهبری جوانان که تنها چند هفته از عمر آن میگذشت، ضربهای وارد کرد که هیچیک از احزاب سیاسی جریان اصلی و تحت فشار مخالف او نتوانسته بودند وارد کنند: آنها دولت او را مجبور به عقبنشینی کردند.
برای روزها، دهها هزار تن از معترضان نسل زد (Gen Z) به خیابانهای دهلی نو سرازیر شدند؛ جنبشی که توسط یک جریان طنزآمیز به نام «حزب جاناتا سوسک» (Cockroach Janta Party) رهبری میشد تا خواستار پاسخگویی در قبال لو رفتن سوالات آزمون ورودی دانشگاهها شود، رویدادی که به گفته آنها فرصت عادلانه میلیونها دانشجو برای آیندهشان را ربوده است. هدف اصلی آنها در این اعتراضات، درمندرا پرادان، وزیر آموزش و دستیار مورد اعتماد مودی بود که این لو رفتن سوالات در زمان تصدی او رخ داد.
استعفای پرادان در روز شنبه با شادی و البته شگفتی فراوان در «جانتار مانتار» همراه شد؛ رصدخانه قرن هجدهمی در پایتخت که به اردوگاه اصلی پرنشاط و رنگارنگ این جنبش اعتراضی تبدیل شده بود. جمعیت به خیابانها آمدند، رقصیدند، آواز خواندند و تا اواخر شب پرچم ملی را به اهتزاز درآوردند و آنچه را که به عنوان پیروزی برای مسئولیتپذیری و اقدام جمعی میدیدند، جشن گرفتند.
این یک عقبنشینی نادر برای حزب بهاراتیا جاناتا (BJP) متعلق به مودی بود، حزبی که از زمان به قدرت رسیدن در سال ۲۰۱۴ چندین جنبش اعتراضی جامعه مدنی را پشت سر گذاشته بود، و ضربهای به پرستیژ شخصی مودی به شمار میرفت که خود را به عنوان رهبر قدرتمند هند معرفی کرده است.
موفقیت آنها به نظر میرسد دیگران را هم جسور کرده تا باور کنند نوعی تغییر امکانپذیر است.
آکشت تیاگی، مهندس نرمافزار ۲۲ ساله، از محل اعتراضات در پایتخت گفت: «یک هفته پیش شما واقعاً نمیتوانستید هیچ بازخوردی به دولت بدهید. اکنون همه بیرون آمدهاند... و نوعی تایید در حال گسترش است و مردم متوجه میشوند که در واقع میتوانند چیزهایی را از دولت مطالبه کنند.»
سه همسایه هند — سریلانکا، نپال و بنگلادش …
