حتی در حالی که دونالد ترامپ تهدید میکرد جنگی غیرقانونی را که بخشی از توجیه آن جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای بود، تشدید خواهد کرد، او روز چهارشنبه درِ اشاعه هستهای در منطقه را گشود. آمریکا اعلام کرد توافقی با عربستان سعودی امضا کرده است که بالقوه میتواند در آینده به این پادشاهی اجازه غنیسازی اورانیوم بدهد و همچنین امکان پرهیز از کاملترین حقوق بازرسی برای نهاد ناظر بینالمللی را فراهم کند.
کارشناسان مدتهاست هشدار دادهاند که یک برنامه هستهای غیرنظامی میتواند مسیری به سوی ریاضِ مجهز به سلاح هستهای ایجاد کند. محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان و رهبر بالفعل این کشور، گفته است اگر تهران به سلاح هستهای دست پیدا کند، «ما هم باید به یکی دست پیدا کنیم». نگرانیها با مفاد این توافق تشدید میشود. واشنگتن پیشتر استدلال میکرد که «استاندارد طلایی»، توافق امارات متحده عربی است که بر اساس آن، این کشور بهطور دائمی از غنیسازی صرفنظر کرده و نظارت کامل آژانس بینالمللی انرژی اتمیِ وابسته به سازمان ملل را پذیرفته است. تضعیف این استاندارد، سابقهای ایجاد میکند که روسیه یا چین نیز در آینده بتوانند در توافقهای هستهای به آن استناد کنند.
آشوبی که آقای ترامپ در خاورمیانه ایجاد کرده، دولتها را هم به احتیاطکردن و پوششدادن ریسکهای خود و هم به تجهیز بیشتر تشویق میکند. آمریکا آخر هفته، پس از ۱۳ روز پیاپی حمله، حملات به ایران را متوقف کرد؛ آن هم در شرایطی که گزارشها از نگرانی درباره کاهش ذخایر رهگیرهای موشکی حکایت داشت، اما هنوز هیچ چشماندازی برای خروج دیده نمیشود. همانطور که آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، روز پنجشنبه گفت، منطقه «در آستانه چیزی غیرقابل تصور در حال تلوتلو خوردن است ... یک بحران، بحران دیگر را تغذیه میکند. یک تشدید، جرقه تشدید بعدی را میزند.»
کشورهای خلیج فارس امنیت خود را بر پایه نظمی بنا کرده بودند که آمریکا تضمینکننده آن بود. اما حمله بنیامین نتانیاهو به رهبران حماس در قطر در سال گذشته نشان داد سپر آمریکا از آنها در برابر اسرائیل حفاظت نخواهد کرد؛ اسرائیلی که خود یک قدرت هستهای اعلامنشده است. جنگ …
