آرمان امروز-سرویس دیپلماسی: امارات متحده عربی در حال اجرای یک چرخش ژئوپلیتیکی ظریف و حسابشده است که نشاندهنده درک عمیق این کشور از پیچیدگیهای منطقه و ضرورت حفظ منافع ملی در شرایط متغیر بینالمللی است.
پس از یک آتشبس شکننده که تنشهای منطقهای را موقتاً کاهش داده، ابوظبی همزمان کانالهای دیپلماتیک و اقتصادی خود با تهران را احیا میکند و در عین حال برای تأمین امنیت مرزهای خود، همکاریهای دفاعی با ایالات متحده و اسرائیل را بهسرعت گسترش میدهد.
این رویکرد دوگانه نه نشانه تناقض، بلکه بیانگر تلاش امارات برای ایجاد موازنه مثبت همهجانبه است؛ موازنهای که اجازه میدهد این کشور از فرصتهای اقتصادی و سیاسی با همسایگان بهرهمند شود بدون آنکه از تضمینهای امنیتی غربی و همکاریهای راهبردی با شرکای قدرتمند خود چشمپوشی کند.
احیای روابط با ایران در سطح دیپلماتیک و اقتصادی، نشاندهنده ارزیابی واقعبینانه امارات از موقعیت منطقهای است. پس از دورهای از تنش و فاصله، بازگشت به گفتوگو و بازگشایی کانالهای تجاری و سرمایهگذاری، میتواند منافع متقابل قابل توجهی به همراه داشته باشد.
امارات بهعنوان یکی از قطبهای مالی و لجستیکی منطقه، از گسترش مبادلات با ایران سود میبرد و در عین حال ایران نیز میتواند از ظرفیتهای بندری، مالی و فناوری امارات برای کاهش فشارهای اقتصادی بهره گیرد.
این حرکت در شرایطی رخ میدهد که آتشبس شکننده هنوز تضمین قطعی ثبات را فراهم نکرده و هر دو طرف نیازمند مدیریت هوشمندانه روابط هستند تا از بازگشت تنشهای مخرب جلوگیری شود.
در سوی دیگر این معادله، گسترش سریع همکاریهای دفاعی با ایالات متحده و اسرائیل قرار دارد. امارات با درک تهدیدات بالقوه در مرزهای دریایی و هوایی خود، در حال تقویت سامانههای دفاعی، تبادل اطلاعات و هماهنگی عملیاتی با این دو بازیگر است.
این همکاریها به ابوظبی امکان میدهد امنیت خود را در برابر ریسکهای منطقهای تضمین کند و در عین حال پیام روشنی به بازیگران مختلف ارسال کند که سیاست خارجیاش بر پایه واقعگرایی و اولویتبخشی به امنیت ملی استوار است.
چنین رویکردی با سیاستهای پیشین امارات که همواره بر تنوعبخشی به شرکای راهبردی تأکید داشته، همخوانی دارد و نشان میدهد این کشور نمیخواهد در هیچ جبههای خود را وابسته یا آسیبپذیر کند.
امارات به دنبال موازنه مثبت همهجانبه است؛ موازنهای که نه بر پایه حذف یا تقابل با یک طرف، بلکه بر پایه گسترش همزمان روابط با همه بازیگران مؤثر شکل گرفته است.
این سیاست به ابوظبی اجازه میدهد از مزایای اقتصادی تعامل با ایران بهرهمند شود و همزمان از چتر امنیتی همکاری با آمریکا و اسرائیل برخوردار گردد.
در چنین فضایی، ایران باید از این فرصت استفاده کند و روابط خود با امارات را بازسازی نماید. بازسازی روابط نه تنها میتواند به کاهش تنشهای دوجانبه کمک کند، بلکه زمینهای برای همکاریهای گستردهتر اقتصادی، انرژی و حتی امنیتی در سطح منطقهای فراهم میآورد.
ایران با اتخاذ رویکردی عملگرایانه و پرهیز از مواضع تقابلی میتواند از ظرفیتهای امارات برای بهبود شرایط اقتصادی و دیپلماتیک خود بهره ببرد و نشان دهد که آماده تعامل سازنده با همسایگان است.
احتمالاً امارات به این جمعبندی رسیده که بهزودی ایران و آمریکا مصالحه خواهند کرد و به همین دلیل تصمیم گرفته روابط خود با ایران را بازسازی کند.
این ارزیابی استراتژیک، بر اساس نشانههای موجود در فضای بینالمللی و تحولات دیپلماتیک شکل گرفته است. اگر مصالحهای میان تهران و واشنگتن محقق شود، فضای منطقهای دگرگون خواهد شد و کشورهایی که پیشتر خود را برای این تغییر آماده کردهاند، موقعیت بهتری برای بهرهبرداری از فرصتهای جدید خواهند داشت.
امارات با پیشدستی در احیای روابط با ایران، خود را در جایگاه بازیگری قرار میدهد که میتواند از هر دو سوی معادله سود ببرد؛ هم از ثبات احتمالی ناشی از مصالحه ایران و آمریکا و هم از تداوم همکاریهای امنیتی با غرب و اسرائیل.
این چرخش ظریف امارات، درس مهمی برای سیاست خارجی منطقهای دارد. در جهانی که رقابت قدرتها پیچیده و چندلایه شده، موفقیت از آن کشورهایی است که بتوانند همزمان با حفظ استقلال و امنیت خود، کانالهای ارتباطی متنوعی را باز نگه دارند.
ایران نیز میتواند با درک این واقعیت و پاسخ مثبت به تحرکات امارات، گامهای مؤثری در جهت بازسازی روابط دوجانبه بردارد و از این فرصت برای تقویت موقعیت منطقهای و کاهش فشارهای خارجی استفاده کند.
تنها در سایه چنین رویکردی است که میتوان امید داشت رقابتهای ژئوپلیتیکی به جای تشدید تنش، به سمت همکاریهای متقابل و ثبات پایدار هدایت شود.
