یدالله کریمی پور
آرمان امروز : جمهوری خلق چین تقریباً همه ظرفیتهای ابرقدرتی را در اختیار دارد؛ با جمعیتی نزدیک به ۱/۵ میلیارد تن، چیرگی کم نظیر اقتصادی، جهش در نوآوریهای فناورانه، نقش تعیینکننده در استانداردهای جهانی، نوسازی شتابان نظامی و برتری چشمگیر بازرگانی.
ارزش افزوده تولیدی چین از مجموع ایالات متحده، ژاپن، آلمان و فرانسه فراتر رفته است. این کشور در هوش مصنوعی، ۵G و 6G و فناوری کوانتومی در شمار پیشتازان جهان قرار دارد و شکاف عملکردی میان برترین مدلهای هوش مصنوعی چین و آمریکا به ۳.٪ سطح خود در ۲۰۲۶ رسیده است.
همچنین در انرژیهای تجدیدپذیر و خودروهای برقی پیشتاز است؛ بیش از ۸۲٪ زنجیره تأمین خورشیدی جهان و حدود دوسوم خودروهای برقی دنیا را تولید میکند.
چین اولویت خود را بر «جنگ هوشمند» و ادغام سامانههای هوش مصنوعی با تجهیزات بدون سرنشین نهاده و ظرفیت کشتیسازی آن ۲۳۰ برابر ایالات متحده است؛ نشانهای از نزدیک شدن تدریجی به موازنه نظامی با واشنگتن.
با این همه، دستکم تا آینده دیدپذیر، چین به ابرقدرتی همتراز ایالات متحده دست نخواهد یافت. دلیل اصلی، انزوای استراتژیک است. با آنکه چین شریک نخست بازرگانی ۱۴۳ کشور و بزرگترین صادرکننده جهان است، فاقد شبکهای از متحدان راهبردی در میان قدرتهای بزرگ و حتی اعضای گروه ۲۰ است.
در مقابل، بخش مهمی از توان جهانی ایالات متحده بر شبکه گسترده متحدانش، از ناتو و اتحادیه اروپا تا اقیانوسیه، استوار است. همین پراکندگی جغرافیایی، دست واشنگتن را برای حضور مؤثر در سراسر جهان، با مثبت۹۰ متحد، از جمله با بیش از ۸۰۰ پایگاه نظامی متحد باز گذاشته است.
روسیه، کره شمالی و کوبا گاه متحدان راهبردی چین پنداشته میشوند؛ ولی این برداشت بیش از آنکه واقعیت باشد، سادهسازی است. حتی روابط پکن و مسکو نیز، با وجود همکاریهای گسترده، آمیخته به رقابت و بیاعتمادی متقابل است و به یک اتحاد رسمی و همهجانبه نینجامیده است.
چین حتی در میان همسایگان خود، از ژاپن، کره جنوبی، تایوان، فیلیپین و ویتنام گرفته تا هند، اندونزی، مالزی، بوتان، نپال و برونئی، از شبکهای از متحدان برخوردار نیست. سهل است که مناسباتش با این ملتها، در ذات خود تنش آلود است.
البته اگر از دریچه الگوهای نوین قدرت، مانند «قدرت از مسیر وابستگی»، نفوذ نهادی به جای اتحاد نظامی، جنگ هوشمند، هوش مصنوعی و برتری صنعتی بنگریم، چین در حال ساختن الگویی تازه از قدرت جهانی است. با این همه، سه پرسش بنیادین همچنان باقی است:
۱- آیا نفوذ بدون اتحادهای رسمی میتواند گونهای تازه از ابرقدرتی بیافریند، یا در بزنگاههای بحرانی، مانند جنگ، محکوم به ناکامی خواهد بود؟
۲- آیا الگوی توسعه با رهبری حزب کمونیست، توان ادامه دادن در جغرافیای دوگانه چین، یعنی شکاف میان سواحل پیشرفته و مناطق داخلی کمتر توسعهیافته، را دارد؟
۳- آیا نسلهای آینده چین، با وجود استمرار حکومت غیردموکراتیک، همچنان با این الگو سازگار خواهند ماند؟
